ÖZET: 2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, 6306 sayılı Kanun kapsamında Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüklerine aktarılan tutarların kentsel dönüşüm hizmetlerinde kullanılıp kullanılmadığını denetleyen bir mekanizmanın bulunmadığını ortaya koymuştur. Bu durum, il müdürlüklerine serbesti tanıyarak nakit tutarlarının amacına uygun kullanılıp kullanılmadığı konusunda belirsizlik yaratmaktadır. Dolayısıyla, gelecekteki nakit aktarımlarının denetimi için bir kontrol mekanizması oluşturulması önerilmektedir.

BULGU: Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüklerine 6306 sayılı Kanun Kapsamında Aktarılan Tutarların Kontrolüne İlişkin Bir Mekanizma Olmaması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında İl Müdürlüklerine aktarılan tutarların kentsel dönüşüm hizmetleri kapsamında kullanılıp kullanılmadığına ilişkin bir kontrol mekanizması olmadığı görülmüştür.
6306 sayılı Kanun’un “Dönüşüm Gelirleri” başlıklı 7’nci maddesi 4’üncü fıkrasında ödeneklerin, Bakanlığın merkez muhasebe birimi adına açılacak dönüşüm projeleri özel hesabına aktarılmak suretiyle kullanılacağı, Bakanlığın dönüşüm faaliyetlerine ilişkin giderlerinin, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılmasına dair hükümlerine bağlı kalınmaksızın çalıştırılacak sözleşmeli personel giderleri de dâhil olmak üzere, dönüşüm projeleri özel hesabından karşılanacağı hükümleri yer almaktadır.
Ayrıca Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı Yönetmeliği’nin “Nakit taleplerinin bildirilmesi ve karşılanması” başlıklı 9’uncu maddesinde, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüklerinin Bakanlıkça belirlenen tarihe kadar, izleyen aya ilişkin Kanun kapsamında yapılması öngörülen harcamalar için Genel Müdürlüğe yazı ile nakit talebinde bulunacağı, Nakit taleplerinde, EK- 2’de yer alan özel hesap nakit talep belgesinin kullanılacağı,
Genel Müdürlüğün nakit talebini değerlendireceği ve uygun görülen nakit tutarını yazı ile Merkez muhasebe birimine bildireceği,
Merkez muhasebe birimi kendisine bildirilen nakit tutarlarını, İl muhasebe birimleri nezdindeki banka hesabına göndereceği hükümleri yer almaktadır.
Belirtilen hükümler çerçevesinde, il müdürlükleri her ay kentsel dönüşüm kapsamında yapılması öngörülen harcamalar için Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Genel Müdürlüğüne yazı ile nakit talebinde bulunmakta ve ihtiyaç duyulan nakit tutarları illerin muhasebe birimleri nezdindeki banka hesaplarına gönderilmektedir.
Yapılan incelemede, gönderilen nakit tutarlarının iller tarafından kanun kapsamında ve kentsel dönüşüm çerçevesindeki ihtiyaçlar için kullanılıp kullanılmadığına ilişkin bir denetim sisteminin olmadığı, gönderilen nakit tutarlarının hangi alanlarda kullanıldığının kontrol edilmediği anlaşılmıştır. Bu husus il müdürlüklerine bir serbesti yaratmakta ve nakit tutarlarının kentsel dönüşüm amaçlı kullanılıp kullanılmadığı noktasında belirsizliğe yol açmaktadır.
Sonuç olarak, bundan sonra il müdürlüklerine yapılacak nakit aktarımlarının, kentsel dönüşüm kapsamında kullanılıp kullanılmadığına dair bir kontrol mekanizmasının oluşturulması gerektiği düşünülmektedir.