|
ÖZET: Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) altyapısında önemli eksiklikler tespit edilmiştir. 2019 yılında yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, CBS’nin coğrafi verilerin üretilmesi, depolanması, işlenmesi ve güncellenmesi gibi süreçleri kapsadığını belirtmektedir. Bu kapsamda, belediyeler ve bağlı kuruluşlar, CBS kurma yükümlülüğüne sahiptir. Büyükşehir belediyeleri ve su idareleri, ilgili kanunlar çerçevesinde CBS veri tabanını oluşturmak ve mevcut verileri dijitalleştirerek sürekli güncel tutmakla sorumludur.
Yapılan denetimlerde, tüm ilçelerde CBS veri tabanının oluşturulmuş olmasına rağmen, sayısallaştırma ve veri girişi işlemlerinin tamamlanmadığı, özellikle 2020 yılı öncesi imalatlarda eksiklikler bulunduğu gözlemlenmiştir. Kamu İdaresi, bu eksikliklerin giderilmesine yönelik çalışmaların sürdüğünü belirtmiştir. Su kayıplarının önlenmesi, kesintisiz su temini ve atık su yönetimi gibi konularda etkili olabilmek için CBS altyapısının güçlendirilmesi gerekmektedir. Bu durum, altyapı yatırımlarının hızlandırılması ve diğer kurumlarla entegrasyonun sağlanması açısından da önem taşımaktadır. |
BULGU: Coğrafi Bilgi Sistemi Altyapısında Eksikliklerin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdarenin Coğrafi Bilgi Sistemi altyapısında eksikliklerin bulunduğu tespit edilmiştir.
07.11.2019 tarihli ve 30941 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 49 sayılı Coğrafi Bilgi Sistemleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde göre Coğrafi Bilgi Sistemi, her türlü coğrafi verinin; üretilmesi, temini, depolanması, işlenmesi, yönetilmesi, analiz edilmesi, paylaşılması, sunulması ve güncel tutulması için gerekli olan donanım, yazılım, insan kaynağı, standartlar ve yöntemler bütününü ve coğrafi veri, konum bilgisi içeren her türlü veriyi ifade etmektedir. Aynı maddenin (ı) bendinde Kararname’nin kapsamına dâhil kamu kurum ve kuruluşları sayılırken belediyeler ve bağlı kuruluşlarına yer verildiği görülmektedir. Söz konusu Kararname’nin 6’ncı maddesinde de kamu kurum ve kuruluşlarının görev ve yetkilerine ilişkin düzenlemeler yapılmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu ile 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’na göre belediyelerin görev ve sorumlulukları arasında coğrafi ve kent bilgi sistemlerini kurma görevi (büyükşehir olmayan belediyeler için kurdurmak) bulunmaktadır. Büyükşehir belediyelerinin müstakil bağlı idaresi konumundaki su idarelerinin de hem bahsedilen Kanunlar hem de İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği’nin “İlkeler” başlıklı 5’inci maddesine göre Coğrafi Bilgi Sistemleri veri tabanının oluşturulması, mevcut verilerin sayısallaştırılarak veri tabanına aktarılması ve sürekli güncellenmesi görevleri bulunmaktadır.
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’da, su ve kanalizasyon idarelerinin temel yetki ve görevlerinin; içme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyaçlarının her türlü yeraltı ve yer üstü kaynaklarından sağlanması, dağıtılması, türlü tesisin etüt ve projesinin yapılması veya yaptırılması, kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması ve bu amaçla her türlü tesisin etüt ve projesinin yapılması veya yaptırılması şeklinde belirlenmiş olduğundan İdarece, Coğrafi Bilgi Sistemi altyapısında, içme, kullanma suyu hat verileri, kanalizasyon ve yağmursuyu hat verilerinin bölge, mahalle ya da sokak düzeyinde hem mekânsal veri hem de özniteliksel veri (hat uzunluğu, cinsi, ölçüleri, malzeme türü vs.) halinde sayısallaştırılması ve tematik harita katmanları halinde saklanması, atıksu, yağmursuyu çizgi ve kanalizasyon verilerinin, verinin kaynağından elde edilerek işlenmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede; tüm ilçelerde Coğrafi Bilgi Sistemi veri tabanı oluşturulmuş olmasına rağmen; sayısallaştırma ve veri girişi işlemlerinin henüz tamamlanmadığı, özellikle 2020 yılı öncesi yapılan imalatlar için eksiklikler bulunduğu görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında; Coğrafi Bilgi Sistemine ilişkin eksiklerin giderilmesi için gerekli çalışmaların yürütüldüğü ifade edilmiştir.
Bu itibarla İdare tarafında su kayıp ve kaçaklarını önlemesi, kesintisiz su temini ve atık su bertarafının sağlanması, bakım onarım faaliyetleri ile altyapı yatırımlarına ilişkin iş ve işlemlerin hızlandırması ve diğer kurum ve kuruluşlarla daha entegre bir çalışma yapabilmesi için yukarıda sayılan eksikliklerin giderilerek Coğrafi Bilgi Sistemi altyapısının güçlendirmesi gerekmektedir.