|
ÖZET: Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) altyapısında sayısallaştırma işlemlerinin tamamlanmaması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Yapılan incelemeler sonucunda, içme suyu, kanalizasyon ve yağmur suyu hat verilerinin CBS’de yeterince sayısallaştırılmadığı belirlenmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, belediyelere coğrafi ve kent bilgi sistemlerini kurma yükümlülüğü getirmektedir. Bu bağlamda, büyükşehir belediyelerinin su idareleri, mevcut verilerin sayısallaştırılması ve güncellenmesi konusunda sorumluluk taşımaktadır.
Denetim sürecinde, 31.12.2024 itibarıyla içme suyu, kanalizasyon ve yağmur suyu hatlarına dair verilerin CBS altyapısına tam olarak işlenmediği tespit edilmiştir. Bu durum, il sınırları içindeki hat uzunlukları ve mekânsal verilerin eksikliği ile birlikte, İçme Suyu Daire Başkanlığı ve Kanalizasyon Daire Başkanlığı tarafından yürütülen çalışmalara ait verilerin sayısallaştırılmasında da aksaklıklar yaşandığını göstermektedir. Kamu idaresi, altyapı tesislerine ait verilerin tespiti ve sayısallaştırılmasının dinamik bir süreç olduğunu ifade etmiş ve bu çalışmaların devam edeceğini belirtmiştir. Sonuç olarak, CBS altyapısında hat verilerinin sayısallaştırılması ve işlenmesi işlemlerinin bir an önce tamamlanması gerekmektedir. Bu, hem mevcut verilerin etkin kullanımı hem de gelecekteki projelerin planlaması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Coğrafi Bilgi Sistemleri Altyapısında Sayısallaştırılma İşlemlerinin Tamamlanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdarenin taşınmaz işlemleri ile Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) altyapısının incelenmesi sonucunda, içme suyu, kanalizasyon ve yağmur suyu hat verilerinin CBS’de sayısallaştırılma işlemleri ile İçme Suyu Daire Başkanlığı ve Kanalizasyon Daire Başkanlığı tarafından yapılan çalışmalara ait verilerin sayısallaştırma işlemlerinin tamamlanmadığı tespit edilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu ile 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’na göre belediyelerin görevleri arasında coğrafî ve kent bilgi sistemlerini kurmak (Büyükşehir olmayan belediyeler için kurdurmak) bulunmaktadır. Büyükşehir belediyelerinin müstakil bağlı idaresi konumundaki su idarelerinin de hem bahsedilen Kanunlar hem de İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği’nin “İlkeler” başlıklı 5’inci maddesine göre de, su idarelerince, CBS veri tabanının oluşturulması, mevcut verilerin sayısallaştırılarak veri tabanına aktarılması ve sürekli güncellenmesi görevi bulunmaktadır.
2560 sayılı Kanun’da DİSKİ’nin temel yetki ve görevlerinin içme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyaçlarının her türlü yeraltı ve yer üstü kaynaklarından sağlanması, dağıtılması, türlü tesisin etüt ve projesinin yapılması veya yaptırılması, kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması ve bu amaçla her türlü tesisin etüt ve projesinin yapılması veya yaptırılması olması dolayısıyla, İdare CBS altyapısında, içme, kullanma suyu hat verileri, kanalizasyon ve yağmursuyu hat verilerinin bölge, mahalle ya da sokak düzeyinde hem mekânsal veri hem de özniteliksel veri (Hat uzunluğu, cinsi, ölçüleri, malzeme türü vs.) halinde sayısallaştırılması ve tematik harita katmanları halinde saklanması, atıksu, yağmursuyu çizgi ve kanalizasyon verilerinin, verinin kaynağından elde edilerek işlenmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, ilgili birimlerden 31.12.2024 itibariyle alınan ilçe-mahalle bazındaki gerek ihale yöntemiyle gerek İdare kaynaklarıyla yapılan içme suyu, kanalizasyon ve yağmur suyu hatlarının boru, çap ve malzeme cinsi, hat metrajı verilerinin CBS altyapısına tam olarak işlenmediği, il sınırlarındaki hat uzunluklarının, mekânsal ve harita katmanları ile özniteliksel verilerin, verinin kaynağından elde edilerek işlenmesinin tam olarak gerçekleştirilmediği, İçme Suyu Daire Başkanlığı ve Kanalizasyon Daire Başkanlığı tarafından yapılan çalışmalara ait verilerin sayısallaştırma işlemlerinin tam olarak yapılmadığı görülmüştür.
Kamu İdaresince gönderilen cevapta yapımı devam eden alt yapı tesislerine ait verilerin tespiti, sayısallaştırılması, arazi ve büro kontrollerinin yapılarak CBS’ye aktarılması sürecinin dinamik bir süreç olduğu, söz konusu çalışmaların devam edeceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak, İdare tarafından hat verilerinin bilgisayar tabanlı veri sistemi (CBS) altyapısında işlenmesi ve sayısallaştırılması işlemlerinin tamamlanması gerekmektedir.