|
ÖZET: Büyükşehir Belediyesi’nin Coğrafi ve Kent Bilgi Sistemi altyapısında önemli eksiklikler ve güncel olmayan veriler tespit edilmiştir. Yapılan denetimlerde, altyapı ve üst yapı ile ilgili kurumların, yeraltı ve yer üstü hat verilerini tam olarak Büyükşehir Belediyesine iletmediği görülmüştür. Bu durum, Coğrafi ve Kent Bilgi Sisteminin sayısallaştırma işlemlerinin tamamlanamamasına yol açmakta ve sistemdeki eksiklikleri artırmaktadır. 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu, belediyelerin bu sistemleri kurma ve güncel tutma sorumluluğunu açıkça belirtmektedir.
Yönetmeliklere göre, kamu ve özel kuruluşlar, altyapı yatırımları için gerekli coğrafi verileri sağlamakla yükümlüdür. Ancak, yapılan incelemelerde bazı altyapı kuruluşlarının verilerini paylaşmaktan kaçındığı ve bu nedenle eksik verilerin bulunduğu tespit edilmiştir. Coğrafi ve Kent Bilgi Sistemleri, yerel yönetimlerin görevlerini yerine getirmesi ve kaynak israfını önlemesi açısından kritik bir öneme sahiptir. Ayrıca, bu sistemler, vatandaşların şikayetlerine hızlı ve etkili müdahale imkanı sunarak kurumlar arası koordinasyonu da sağlamaktadır. Sonuç olarak, Büyükşehir Belediyesi’nin Coğrafi ve Kent Bilgi Sistemi verilerinin eksiksiz bir şekilde toplanması ve kurumlar arası işbirliğinin güçlendirilmesi gerekmektedir. Bu, hem doğru analizlerin yapılmasını sağlayacak hem de gelecekteki hataların en aza indirilmesine katkıda bulunacaktır. Bu bağlamda, belediyenin tüm ilgili kurum ve kuruluşlardan veri temin etmesi, etkin bir bilgi ağı oluşturulması açısından elzemdir. |
BULGU: Coğrafi ve Kent Bilgi Sisteminde Eksiklikler Bulunması ve Verilerin Güncel Olmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Belediyenin Coğrafi ve Kent Bilgi Sistemi altyapısının incelenmesi sonucunda, Büyükşehir sınırları içerisinde faaliyet gösteren altyapı ve üst yapıya ilişkin kurum ve kuruluşların yapmış oldukları veya yapacakları yeraltı ve yer üstü hat vb. verilerin tamamını Büyükşehir Belediyesine vermediği, bu sebeple Coğrafi ve Kent Bilgi Sisteminde sayısallaştırılma işlemlerinin tamamlanmadığı ve eksikliklerin bulunduğu görülmüştür.
5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu’nun 7’nci “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinde:
“Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:
… h) coğrafi ve kent bilgi sistemleri; yapar ve yaptırır. …” Denilmektedir.
Aynı Kanun’un “Alt yapı hizmetleri” başlıklı 8’inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Alt yapı koordinasyon merkezi, kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşlar tarafından büyükşehir içinde yapılacak alt yapı yatırımları için kalkınma planı ve yıllık programlara uygun olarak yapılacak taslak programları birleştirerek kesin program haline getirir. Bu amaçla, kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşlar alt yapı koordinasyon merkezinin isteyeceği coğrafî bilgi sistemleri dahil her türlü bilgi ve belgeyi vermek zorundadırlar. Kesin programlarda birden fazla kamu kurum ve kuruluşu tarafından aynı anda yapılması gerekenler ortak programa alınır. Ortak programa alınan alt yapı hizmetleri için belediye ve diğer bütün kamu kurum ve kuruluşlarının bütçelerine konulan ödenekler, alt yapı koordinasyon merkezi bünyesinde oluşturulacak alt yapı yatırım hesabına aktarılır.” hükmü yer almaktadır.
10.02.2021 tarihli ve 31391 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Coğrafi ve Kent Bilgi Sistemlerine İlişkin Oluşturulan Kurullar ve Çalışma Heyetleri Hakkında Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde;
ç) Coğrafi bilgi: Öznitelik bilgisi ve topolojik bilgiyi içeren nitelik kazandırılmış coğrafi veriyi,
Coğrafi bilgi sistemi: Her türlü coğrafi verinin; üretilmesi, temini, depolanması, işlenmesi, yönetilmesi, analiz edilmesi, paylaşılması, sunulması ve güncel tutulması için gerekli olan donanım, yazılım, insan kaynağı, standartlar ve yöntemler bütününü,
Coğrafi veri: Konum bilgisi içeren her türlü veriyi,
Coğrafi veri hizmeti: Coğrafi veri ve veri bilgisinin standartlara uygun olarak paylaşımına yönelik iş ve işlemleri,
Coğrafi veri teması: Belirli bir konuya ilişkin olarak ulusal veya uluslararası standartlara uygun hazırlanan coğrafi veri topluluğunu,
ı) Kamu kurum ve kuruluşları: Coğrafi veri üreten, paylaşan ve kullanan genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ve özel bütçeli idareler, bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, düzenleyici ve denetleyici kurumlar, sosyal güvenlik kurumları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmeleri, il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşları ile bunların kurduğu veya üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, müessese, işletme ve bunların döner sermayeli kuruluşları ile özel kanunla kurulan kamu şirket ve kuruluşlarını
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere belediyeler Coğrafi ve Kent Bilgi Sistemlerini kurmak ve/veya kurdurmak zorundadırlar. Bu verileri ilgili yatırımcı kuruluşlardan temin edebilecekleri gibi teyit ve kontrol amacıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğünden de edinebileceklerdir.
Doğru ve eksiksiz şekilde üretilmiş Coğrafi ve Kent Bilgi Sistemi verileri yerel yönetimlerin hem kurum içi ihtiyaçlarında hem de halka karşı görev ve sorumluklarını yerine getirmesinde önemli rol oynamaktadır. Coğrafi ve Kent Bilgi Sistemileri kurumlar arası koordinasyonu da sağlayarak kaynak israfına engel olmanın yanında vatandaş tarafından oluşturulan şikayetlerde doğru noktaya hızlı ve etkin müdahale imkanı sunmaktadır.
Yapılan incelemede, ilgili birimlerden Büyükşehir sınırları bazındaki alt yapı kuruluşlarından sahip oldukları hat ve kazı bilgileri istenilmiş ve gelen listelerde bazı kuruluş verilerinin eksik olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca bir kısım yatırımcı kuruluşun, hatlarının bilgisini Büyükşehir Belediyesine vermekten imtina ettiği görülmüştür.
Anlatıldığı üzere, Coğrafi ve Kent Bilgi Sistemileri, verilerin toplanması, saklanması, analiz edilmesi, kullanıcıya sunulması gibi işlevleri bütünleştiren bir bilgi sistemidir. Herhangi bir afet ve risk durumunda veya öngörülen söz konusu durumlar için yapılacak planlamayı desteklemek ve veri envanter niteliğinin güçlendirilmesi amacıyla; tüm altyapı unsurlarının mekansal veri niteliğinde; Dünya yüzeyindeki noktaların konumlarını belirlemek için kullanılan küresel bir koordinat sisteminde (ITRF96) ve en az X, Y ve Z (kot) bilgilerinin Coğrafi ve Kent Bilgi Sistemleri ortamında sunularak haritalanmasının amaçlanması ile karar destek sistemine katkı sunulması gerekmektedir.
Coğrafi ve Kent Bilgi Sistemine girilen doğru veriler daha doğru analizler yapılmasını temin etmenin yanı sıra kurum hafızasının kayıt altına alınmasını sağlayacak ve ileride yapılacak hataları en aza indirecektir. Bu sebeple Belediye Coğrafi ve Kent Bilgi Sistemi verilerini tüm kurum ve kuruşlardan temin etmeli ve kurumlararası koordinasyonu gerçekleştirerek il genelinde etkin bir sistem bilgi ağının oluşmasını sağlamalıdır.