|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nda belirtilen Coğrafi ve Kent Bilgi Sisteminin (CBS) kurulmadığı tespit edilmiştir. Bu sistem, yerel yönetimlerin etkinliğini artırmak amacıyla coğrafi verilerin toplanması, depolanması ve analiz edilmesi için gerekli donanım, yazılım ve yöntemlerin entegrasyonunu ifade eder. CBS, kentlerin planlanması, uygulanması ve izlenmesi gibi birçok alanda kritik bir rol oynamaktadır.
Kent bilgi sistemleri, altyapıdan sağlığa, güvenlikten turizme kadar kentsel yaşamın her yönüyle ilgili bilgilerin toplanmasını ve yönetilmesini sağlar. Bu sistemler, verilerin analiz edilmesi ve ilişkilerin kurulması yoluyla, kentsel hizmetlerin daha etkili bir şekilde sunulmasına olanak tanır. Belediyeler, yerel halkın ihtiyaçlarını karşılamakla yükümlü olduğundan, bu sistemlerin kurulması, kentsel faaliyetlerin düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Yapılan incelemelerde, CBS’nin eksikliği kamu idaresi tarafından kabul edilmiştir. İlgili müdürlüğe bilgi verildiği ve gerekli işlemlerin başlatılacağı belirtilmiştir. Sonuç olarak, kentsel hizmetlerin etkin bir şekilde sunulabilmesi için coğrafi ve kent bilgi sistemlerinin kurulması ve işletilmesi için gerekli adımların atılması elzemdir. |
BULGU: Coğrafi ve Kent Bilgi Sisteminin Kurulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
5393 sayılı Belediye Kanunu’nda belediyelerin görev ve sorumlulukları arasında sayılan Coğrafi ve Kent Bilgi Sisteminin (CBS) kurulmadığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun belediyelerin görev ve sorumluluklarını hükme bağlayan 14’üncü maddesinin birinci fıkrasında, Belediyenin, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla, coğrafî ve kent bilgi sistemleri hizmetlerini yapacağı veya yaptıracağı belirtilmiştir. CBS; her türlü coğrafi referanslı bilginin etkin olarak elde edilmesi, depolanması, güncellenmesi, kullanılması, analizi ve görüntülenmesi için bilgisayar donanımı, yazılımı, personel ve yöntemlerin organize olarak bir araya toplanmasını ifade eder.
Dünya genelinde GIS (Geographic Information System) olarak adlandırılan bu sistem, gelişmeye dayalı yerel yönetim stratejisinde kentlerin planlanması, planların uygulanması, kentli ve taşınmazların coğrafi olarak izlenmesi gibi alanlarda etkin şekilde kullanılan bir araç haline gelmiş ve kent bazına indirgendiğinde Kent Bilgi Sistemi (KBS) çatısı altında yerini almıştır. Kent bilgisi, altyapıdan üstyapıya, planlamadan sağlığa, güvenlikten ulaşıma, eğitimden turizme kısaca kent hayatındaki tüm olgulardır. Kurumlarca toplanan, saklanan, paylaşılan ve gerektiğinde kamuya sunulan hizmetlerdeki her bir fonksiyon, kent bilgisiyle doğrudan ilişkilidir.
Kent bilgi sistemleri ise kent ve kentliye ait bilgilerin belirli yöntemlerle toplanması uygun yazılım ve donanımlar kullanıp bir veri tabanına aktarılması, veriler arasındaki ilişkilerin kurulması, yönetilmesi ve doğru sorgulamalar oluşturup analizlerin yapılarak kentin her türlü ekonomik, sosyal, kültürel, idari ve diğer hizmetlerinin en iyi şekilde gerçekleştirilmesini sağlamak amacı ile kurulan sistemleri ifade eder.
Kent Bilgi Sistemi, kentsel faaliyetlerin yerine getirilmesinde en uygun kararı verebilmek için ihtiyaç duyulan, planlama, mühendislik, eğitim, sağlık, emniyet turizm ve benzeri temel hizmetler ile yönetimsel bilgileri hızlı ve sağlıklı bir şekilde irdelemekte, bilgisayar teknolojisinin yardımıyla, kentin sosyokültürel gelişiminin izlenerek gerekli fiziksel planlama çalışmalarının yönlendirilmesine, kentin alt ve üst yapı tesislerinin bakım-onarım ve yenilenmesine, imar-kadastro-insan-toprak ilişkilerinin kurulmasına, ulaşım-nüfus vb. analizlerin yapılmasına yardımcı olmaktadırlar. Belediyeler, kent halkının yerel nitelikteki ortak hizmetlerinin yürütülmesinde görevli, yetkili ve sorumludurlar. Yönetimlerde sağlıklı bilgiye hızlı erişimin sağlanması, kentsel faaliyetlerin yerine getirilmesi, kente ait konumsal bilgilerin kontrol altına alınarak düzenli bir şekilde işlenmesi ile mümkün olacaktır.
Gelişen teknoloji ile kentteki konumsal bilgiler, bir araya getirilerek bilgisayar ortamında depolanabilmekte ve işlemler bu bilgisayarlar aracılığı ile takip ve organize edilebilmektedir. Bilgi teknolojisi, karar alma sürecinde temel girdileri oluşturan bilgilerin hızlı, güvenilir ve kapsamlı olmasını sağlayarak, karmaşık organizasyonların etkin ve verimli bir biçimde yönetimini kolaylaştırmaktadır.
Yapılan incelemede, Belediye Kanunu’nda belediyelerin görev ve sorumlulukları arasında sayılan CBS’nin kurulmadığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, bulguya iştirak edildiği, İlgili müdürlüğe bilgilendirme yapıldığı ve bulgu konusu husus doğrultusunda işlem tesis edileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak, ilgili mevzuat hükmü çerçevesinde kentsel hizmetlerin verimli sunulmasını sağlayan bir araç olan coğrafi ve kent bilgi sistemlerinin kurulması ve/veya işletilmesi için gerekli tedbirlerin alınması gerekmektedir.