Çöp toplama ihalesinde önceki pazarlık usulü ihale maliyetiyle %20 fark oluşması kamu yararına aykırılık teşkil eder mi (KİK)

Çayeli Belediye Başkanlığı tarafından25.03.2015 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan 2015/17935 ihale kayıt numaralı “Çöp Toplama, Süpürme, Park, Bahçelerin Temizlenmesi ve Taşıma” ihalesine ilişkin olarak Titiz Tem. Hiz. İnş. Tur. Nak. ve Taş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. 17.04.2015 tarih ve 34949 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 17.04.2015 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunmuş ve Kurulca alınan 14.05.2015 tarihli ve 2015/UH.II-1378 sayılı karar ile; “4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Davacı tarafından anılan Kurul kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle açılan davada, Ankara 9.İdare Mahkemesinin 15.07.2015 tarihli ve E:2015/1564, K:2015/1034 sayılı kararında, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş, akabinde Kamu İhale Kurulu tarafından Mahkeme kararının gereğinin yerine getirilmesi amacıyla 02.09.2015 tarihli ve 2015/MK-411 sayılı karar ile “1- Kamu İhale Kurulunun 14.05.2015 tarih ve 2015/UH.II-1378 sayılı kararının iptaline,

2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, ihalenin iptalinin iptaline ” karar verilmiştir.

Söz konusu karar üzerine temyiz yoluna başvurulmuş olup Danıştay 13. Dairesi tarafından alınan 18.12.2015 tarihli ve E:2015/4993, K:2015/4644 sayılı kararda “4734 sayılı Kanun’un 40. maddesi ile ihale yetkilisine ihale komisyonu kararını onaylama ya da onaylamayarak iptal etme konusunda tanınan yetki ihale işlemlerinin sırf mevzuata uygunluğunu denetlemeye yönelik olmayıp, aynı zamanda ihale konusu işin özelliği, benzer işlere ilişkin diğer ihalelerin sonuçları, ihalede oluşan fiyatın piyasa şartlarına uygunolup olmadığı gibi hususları değerlendirmek suretiyle ihale yetkilisinin yerindelik denetimi yaparak idare menfaatini koruması amacıyla düzenlenmiştir.

Bu itibarla hem hukuka uygunluk ve hem de yerindelik denetimi yapan ihale yetkilisi tarafından bu konuda alınan idari kararın yargısal denetiminin de özellik arzedeceği açıktır. Başka bir anlatımla, 4734 sayılı Kanun’un 40. maddesi ile ihale yetkilisine ihale komisyonu kararlarını onaylama zorunluluğu getirilmemesi nedeniyle anılan madde ile ihale yetkilisine tanınan yetkinin onaylamama yönünde kullanılması hâlinde bu yetkinin kamu yararına kullanıldığının ispatı bakımından, ihale yetkilisince hukuken kesin delil niteliği taşıyan belgelere dayanılması gibi bir zorunluluk bulunmamaktadır. Bu nedenle ihale komisyonu kararını onaylamama işleminin idari davaya konu edilmesi hâlinde gerek davalı idarenin mahkemeye yapacağı açıklamalar ve sunduğu belgeler ve gerekse mahkemece re’sen yapılacak araştırma sonucunda elde edilen bulgular işlemde kamu yararına aykırılık bulunmadığını ortaya koyar nitelikte ise işlemin sebep, konu ve amaç yönünden hukuka aykırılığından söz edilemeyeceği açıktır.

Dosyanın incelenmesinden, ihaleye on bir adet isteklinin teklif verdiği; üç isteklinin teklifinin, ihale kapsamında sundukları belgelerin İdari Şartname’de belirtilen kriterlere uygun olmaması nedeniyle değerlendirme dışı bırakıldığı, sınır değerin altında teklif veren dört istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, verilen süre içerisinde dört isteklinin açıklama sunmaması nedeniyle tekliflerinin reddedildiği, sınır değerin üzerindeki ilk teklif (3.851.252,00 TL) olan davacının teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiği; ancak ihalenin, ihale yetkilisince 09.04.2015 tarihinde iptal edildiği, iptal gerekçesi olarak “Bu ihalenin sonuç olarak aylık maliyeti ile hâlen pazarlık usulü ile yapılan ihale maliyeti arasında %20’ye yakın bir fark bulunmaktadır. Bu da toplamda 850.900,00 TL aşın maliyete tekâbül etmektedir. Bu amaçla kamu menfaati düşünülerek ihalenin iptaline karar verilmiştir.” açıklamasına yer verildiği, ihalenin iptali üzerine davacı tarafından itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, itirazen şikâyet başvurusunun reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konusu ihale kapsamındaki işin pazarlık usulüyle gerçekleştirilen ihalesinde 289.785,00.-TL bedel üzerinden sözleşmesinin imzalandığı, söz konusu ihalede işin süresinin üç ay olarak belirlendiği, sözleşmenin idareye aylık maliyetinin ise 96.595,00.-TL olduğu; oysa dava konusu ihalede, ihale komisyonunca ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen davacının teklifinin 3.851.252,00.-TL olduğu ve anılan ihale kapsamındaki işin 32 ay 24 gün süreli olduğu, ihalenin davacı üzerinde bırakılması hâlinde imzalanacak sözleşmenin idareye aylık maliyetinin yaklaşık olarak 117.416,21.-TL olacağı, dolayısıyla bahse konu ihale kapsamındaki işin pazarlık usulüyle gerçekleştirilen ihalesi sonucunda idarenin katlandığı aylık maliyete göre, açık ihale usulü ile gerçekleştirilen uyuşmazlık konusu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarakbelirlenen davacının teklifinin idareye yükleyeceği aylık maliyetin yaklaşık %20 daha fazla olduğu görülmektedir.

Bu itibarla; aynı iş için yapılan iki farklı ihalenin idareye yüklediği aylık maliyetlerin karşılaştırılması sonucu, iki ihale arasındaki aylık maliyet farkının 4734 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ile kamu kaynaklarının verimli kullanılması ilkelerine uygun olmadığı ve ihaleye söz konusu hâliyle devam edilmesinde kamu yararı bulunmadığı sonucuna varıldığından, ihalenin idarece iptal edilmesinde ve bu karara karşı yapılan itirazen şikâyet başvurusunun reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık, işlemin iptali yolundaki temyize konu Mahkeme kararında ise hukukî isabet bulunmamaktadır.” denilerek Ankara 9. İdare Mahkemesinin 15.07.2015 tarihli ve E:2015/1564, K:2015/1034 sayılı kararının bozulmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

Anayasa’nın 138’inci maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28’inci maddesinin birinci fıkrasında, mahkemelerin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

1- Kamu İhale Kurulunun 02.09.2015 tarihli ve 2015/MK-411 sayılı kararının iptaline,

2-Anılan Danıştay kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince, itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği karar verildi.