Başkanlık sistemine geçilmesi ile birlikte Anayasa, Cumhurbaşkanına yürütmeye ilişkin faaliyetleri düzenlemesi amacıyla kararname çıkartma yetkisi vermiştir.
Eski sistemde mevcut olan Bakanlar Kurulu kararları ile kanun hükmünde kararnameler yeni sistemde kaldırılmış, bunlarla yapılan düzenlemelerin Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile yapılacağı düzenlenmiştir.
Cumhurbaşkanlığı kararnameleri doğrudan Anayasaya dayanarak yayımlanmakla birlikte, bunların yine Anayasa hükümlerine aykırı olmaması gerekmektedir.
Kararnamelerin Anayasaya aykırı olup olmadığının tespiti ise yargılama sonucunda ortaya çıkacaktır ki; bu yargılamayı Anayasa Mahkemesi yapmaktadır.
Anayasaya aykırılık iddiasını kimler hangi süre içerisinde ileri sürebilecektir yani iptal davası açma süresi ne kadardır?
İptal Davası = Soyut Norm Denetimi:
Anayasanın 150’nci maddesine göre, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin, şekil ve esas bakımından Anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde doğrudan doğruya iptal davası açabilme hakkı, Cumhurbaşkanına, Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip iki
siyasi parti grubuna ve üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki üyelere aittir.
151’inci madde hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesinde doğrudan doğruya iptal davası açma hakkı, Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin Resmî Gazetede yayımlanmasından başlayarak altmış gün sonra düşecektir. Dolayısı ile iptal davası açma süresi, kararnamenin yayımlanmasından başlayarak 60 gündür.
İtiraz Yolu – Somut Norm Denetimi:
Anayasanın 152’nci maddesine göre, bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakır.
Mahkeme, Anayasaya aykırılık iddiasını ciddi görmezse bu iddia, temyiz merciince esas hükümle birlikte karara bağlanır.
Anayasa Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını verir ve açıklar.
Bu süre içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır. Ancak, Anayasa Mahkemesinin kararı, esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse, mahkeme buna uymak zorundadır.
Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.
| ÖZET: Başkanlık sistemine geçişle birlikte, Cumhurbaşkanına yürütme yetkisi kapsamında kararname çıkarma yetkisi verilmiştir. Eski sistemdeki Bakanlar Kurulu kararları ve kanun hükmünde kararnameler kaldırılarak, düzenlemelerin Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile yapılması öngörülmüştür. Anayasa Mahkemesi, bu kararnamelerin Anayasa’ya aykırılığını denetlerken, iptal davaları için 60 günlük bir süre tanınmıştır. Ayrıca, mahkemeler, Anayasa’ya aykırılık iddiasını ciddiye alırlarsa davayı Anayasa Mahkemesi’ne göndermekle yükümlüdür. Anayasa Mahkemesi, başvuru üzerine beş ay içinde karar vermelidir. |