|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, dağıtımı gerçekleştirilmeyen avukatlık vekâlet ücretlerinin, üçüncü bütçe yılı sonunda bütçeye gelir olarak kaydedilmediği tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 82. maddesi, belediye lehine sonuçlanan davalarda tahsil edilen vekâlet ücretlerinin dağıtımını düzenlerken, 659 sayılı KHK’nın 18. maddesi, 1389 sayılı Kanun’un yürürlükten kaldırıldığını belirtmektedir. Bu durum, ilgili düzenlemelerin hem belediyeler hem de bağlı idareler için geçerli olduğunu ortaya koymaktadır.
Vekâlet ücretlerinin dağıtımına ilişkin usul ve esaslar, Vekâlet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Yönetmelik ile belirlenmiştir. Yönetmelik’in 4. maddesi, tahsil edilen vekâlet ücretlerinin emanet hesabında toplanacağını ve 8. maddesi, dağıtımı yapılamayan ücretlerin üçüncü bütçe yılı sonunda gelir kaydedileceğini ifade etmektedir. 2021-2024 yılları arasında yapılan incelemelerde, tahsil edilen vekâlet ücretlerinin dağıtılanlardan fazla olduğu ve geçmiş yıllara devredilen tutarların arttığı gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, 2024 yılı itibarıyla emanet hesabında toplanan ve dağıtımı gerçekleştirilmeyen 1.827.830,13 TL’lik vekâlet ücretinin bütçeye gelir kaydedilmediği anlaşılmaktadır. Bu durum, 2024 mali tablolarında emanetler hesabında bir fazlalık ve gelirler hesabında bir eksiklik yaratmaktadır. Kamu İdaresi, bu tutarın 2025 yılı sonu itibarıyla bütçeye gelir kaydedileceğini bildirmiştir. |
BULGU: Dağıtımı Yapılmayan Avukatlık Vekâlet Ücretlerinin Üçüncü Bütçe Yılı Sonunda Gelir Kaydedilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Emanetler hesabında toplanan ve dağıtımı yapılamayan avukatlık vekâlet ücretlerinin 2024 yılı sonu itibarıyla bütçeye gelir kaydedilmediği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Avukatlık ücretinin dağıtımı” başlıklı 82’nci maddesinde; “Belediye lehine sonuçlanan dava ve icra takipleri nedeniyle hükme bağlanarak karşı taraftan tahsil olunan vekâlet ücretlerinin; avukatlara (49 uncu maddeye göre çalıştırılanlar dâhil) ve hukuk servisinde fiilen görev yapan memurlara dağıtımı hakkında 1389 sayılı Devlet Davalarını İntaç Eden Avukat ve Saireye Verilecek Ücreti Vekâlet Hakkında Kanun hükümleri kıyas yolu ile uygulanır.” denilmektedir.
659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin KHK’nın 18’inci maddesinde ise; 1389 sayılı Devlet Davalarını İntaç Eden Avukat ve Saireye Verilecek Ücreti Vekâlet Hakkında Kanun’un yürürlükten kaldırıldığı, diğer mevzuatta 1389 sayılı Kanun’a yapılan atıfların bu KHK’ya yapılmış sayılacağı belirtilmiştir. Bu doğrultuda 659 sayılı KHK’da yer alan hükümlerin hem belediyeler hem de belediye bağlı idareleri olan su ve kanalizasyon idarelerinde uygulanacağı aşikârdır. Aynı KHK’nın 14’üncü maddesinde vekâlet ücretine hükmedilmesi ve dağıtılmasına ilişkin hususlar düzenlenmiş; bu KHK’ya dayanılarak hazırlanan Vekâlet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ile de vekâlet ücretinin dağıtımına ilişkin usul ve esaslar tespit edilmiştir.
Vekâlet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 4’üncü maddesinde; idareler lehine karara bağlanan ve tahsil edilen vekâlet ücretleri, dava ve icra takibini yapan hukuk biriminin bağlı olduğu idarenin merkez muhasebe birimi nezdinde açılan bir emanet hesabında toplanacağı belirtilmiş ve 6’ncı maddesinde de ödenecek vekâlet ücretinin limiti ve dağıtım şekli gösterilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Bütçeye gelir kaydedilmesi” başlıklı 8’inci maddesinde ise emanet hesabında toplanan ve dağıtımı yapılamayan vekâlet ücretlerinin tahsilini takip eden üçüncü bütçe yılının sonunda gelir kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
2021-2024 yılları arasında VASKİ Genel Müdürlüğü vekâlet ücretlerinin tahsil, dağıtım ve devir tutarları incelendiğinde; anılan yıllar arasında tahsil edilen vekâlet ücretlerinin, dağıtımı yapılan vekâlet ücretlerinden fazla olduğu ve dolayısıyla geçmiş yıllar vekâlet ücretlerine ihtiyaç duyulmadığı görülmüştür. Nitekim bu durum bir sonraki yıla devreden avukatlık vekâlet ücretlerinin yıllar itibarıyla artmasından da net olarak anlaşılmaktadır. Bununla beraber Vekâlet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in yukarıda yer verilen hükmü uyarınca emanet hesabında toplanan ve dağıtımı yapılamayan vekâlet ücretlerinin tahsilini takip eden üçüncü bütçe yılının sonunda gelir kaydedilmesi gerekmektedir. Yapılan incelemede, 2021 yılından devredip üçüncü bütçe yılı olan 2024 yılı sonu itibarıyla dağıtımı yapılmayan ve 333.03.01.00.00- Normal İcra Kesintisi detay kodunda emanet hesapta izlenen 1.827.830,13 TL’nin bütçeye gelir kaydedilmediği görülmüştür.
Tablo 8: 2021-2024 Yılları Arası Avukatlık Vekâlet Ücretleri
| Yıl | Önceki Yıldan Devir (TL) |
Yıl İçi Tahsilat (TL) | Yıl Sonu Toplam (TL) |
Yıl İçinde Ödenen (Dağıtılan) (TL) | Sonraki Yıla Devreden (Dağıtılmayan) (TL) |
| 2021 | 941.898,74 | 1.082.202,24 | 2.024.100,98 | 196.270,85 | 1.827.830.13 |
| 2022 | 1.827.830,13 | 9.813.914,14 | 11.641.744,27 | 3.281.422,15 | 8.360.322,12 |
| 2023 | 8.360.322,12 | 7.642.469,54 | 16.002.791,66 | 4.140.933,39 | 11.861.858,27 |
| 2024 | 11.861.858,27 | 2.662.009,19 | 14.523.867,46 | 1.751.594,31 | 12.772.273,15 |
Kamu İdaresi tarafından bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup emanetler hesabında toplanan ve dağıtımı yapılamayan avukatlık vekâlet ücretlerinin 2025 yılı sonu itibarıyla bütçeye gelir kaydedileceği bildirilmiştir.
Sonuç olarak; emanet hesabında toplanan ve dağıtımı yapılamayan vekâlet ücretlerinin tahsilini takip eden üçüncü bütçe yılı sonunda gelir kaydedilmemesi neticesinde, 2024 yılı mali tablolarında 333 Emanetler Hesabı 1.827.830,13 TL fazla, 600 Gelirler Hesabı ise aynı tutar kadar eksik görünmektedir.