BULGU: Damga Vergisinden İstisna Tutulan İhalelerle İlgili Uygulamada Yeknesaklığın Bulunmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB
İdare tarafından 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun kapsamında gerçekleştirilen ve her türlü vergi, resim ve harçtan muaf tutulan yapım işi ihalelerinde uygulama birliğinin olmadığı, bazı ihalelerde sözleşme ve ihale kararlarına ilişkin damga vergisinin alındığı, bazılarında ise istisna uygulandığı görülmüştür.
7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun’un 1’inci maddesinde; “Deprem (Yer sarsıntısı), yangın, su baskını, yer kayması, kaya düşmesi, çığ,tasman ve benzeri afetlerde; yapıları ve kamu tesisleri genel hayata etkili olacak derecede zarar gören veya görmesi muhtemel olan yerlerde alınacak tedbirlerle yapılacak yardımlar hakkında bu kanun hükümleri uygulanır.” , 2’nci maddesinde; “Su baskınına uğramış veya uğrayabilir bölgeler, İmar ve İskan Bakanlığının teklifi üzerine Devlet Su İşlerinin bağlı bulunduğu Bakanlıkça; yer sarsıntısı, yer kayması, kaya düşmesi ve çığ gibi afetlere uğramış veya uğrayabilir bölgeler ise, İmar ve İskan Bakanlığınca tespit ve bunlardan şehir ve kasabalarda meydana gelen ve gelebileceklerin sınırları imar planına, imar planı bulunmıyan kasaba ve köylerde de belli edildikçe harita veya krokilere işlenmek suretiyle, afete maruz bölge olarak Cumhurbaşkanınca kararlaştırılır ve bu suretle tespit olunan sınırlar, (…)[2] ilgili valiliklerce mahallinde ilan olunur.” , 42’nci maddesinde; “Bu kanunun uygulanması dolayısiyle taşınmaz malların alım, satım, ipotek, tapu – kadastro işlemleri, yeniden inşa edilecek veya onarılacaklarla ilgili ihale, sözleşme, ruhsatname ve sair işlemler ve bu kanundan faydalanacakların verecekleri beyanname, taahhütname ve yapacakları sözleşmeler her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.” hükümleri yer almaktadır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere deprem nedeniyle zarar gören yerlere ilişkin yeniden inşa edilecek veya onarılacaklarla ilgili ihale, sözleşme ve sair işlemlerin her türlü vergi, resim ve harçtan muaf tutulduğu, bu nedenle Kanun kapsamında yapılan ihalelerde sözleşme damga vergisi ve ihale karar damga vergisinin aranmaması gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, idare tarafından gerçekleştirilen ihalelerde bu konuda yeknesak bir uygulamanın bulunmadığı, bazı ihalelerde damga vergisinin alındığı bazılarında ise istisna hükmünün uygulanarak damga vergisinin alınmadığı görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu doğrultusunda gerekli işlemlerin yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, deprem nedeniyle zarar gören alanlarda yeniden inşa edilecek veya onarılacak yapılarla ilgili ihale, sözleşme ve sair işlemlerin 7269 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi ve bu ihalelerde istisna hükümlerinin dikkate alınarak uygulama birliğinin sağlanması gerekmektedir.