Danışmanlık hizmeti ihalelerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan işlem tesis edilmesi uygun mudur (KİK)

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığıiddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinin 3’üncü fıkrasında “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur.” hükmü,

Aynı Yönetmeliğin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalenin Ankara(Polatlı)-Konya YHT Hattında 7 Adet Karayolu Üstgeçidi Yapımı Etüd, Proje ve Mühendislik işi olduğu, götürü bedel teklif alınmak suretiyle gerçekleştiren ihaleye konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet türü olmadığı,

İdarece tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında “yapım işlerinde sınır değer hesaplama aracı” kullanılarak tespit edilen sınır değerin altında teklif veren EDK Proj. Müş. Müh. İnş. San. Tic. Ltd. Şti., BS Ulus. Müh. Müş. İnş. ve Tic. Ltd. Şti., 4E Proj. Mim. Müh. Müş. İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti., Mega Müh. Müş. Tic. Ltd. Şti. ve İnpro Müh. Müş. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. olmak üzere 5 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, anılan isteklilerden yalnızca EDK Proj. Müş. Müh. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.nin açıklama sunduğu, söz konusu açıklamanın idare tarafından uygun bulunarak ihalenin en düşük fiyat teklifini sunan EDK Proj. Müş. Müh. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.nin üzerinde bırakıldığı,

İdare tarafından yaklaşık maliyeti oluşturan 16 iş kaleminden 5 adedinin önemli maliyet bileşeni olarak belirlendiği ve sorgulama yazısı ekinde isteklilere sunulduğu, başvuruya konu ihalenin konusunun bir hizmet alımı işi olduğu dikkate alındığında idarece “yapım işlerinde sınır değer hesaplama aracı” kullanılarak bulunan değerin aşırı düşük teklif sorgulamasına esas alınmasının Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde yer alan hükümlere aykırılık teşkil ettiği görülmüştür.

Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla Kurum tarafından belirlenmiş bir sınır değer veya sorgulama kriteri bulunmamakla beraber, istikrar kazanmış Kurul kararları gereğince kârsız yaklaşık maliyetin altında teklif sunan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerekmektedir.

Ancak, danışmanlık hizmeti niteliğindeki söz konusu hizmet alımında, teklif edilen fiyatla işin gerçekleştirilebilirliğinin değerlendirilmesinde ve eşit bir muamelenin yapılabilmesi açısından aşırı düşük tekliflerin incelenmesinde hangi kriterlerin esas alınacağının belirli olmaması, ayrıca diğer hizmet alımlarından farklı olarak söz konusu hizmet alımında çalışacak personelin sayısı ve çalışma süresinden çok etüd, proje ve mühendislik çalışmalarını yapacak personelin niteliğinin önem kazanması ve söz konusu işlerin niteliği gereği sermaye birikiminden daha çok mesleki tecrübeye ve bilgi birikimine dayalı işler olması nedeniyle aşırı düşük teklif kapsamında yapılacak açıklamalara ilişkin sağlıklı bir değerlendirme yapmanın mümkün olmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle söz konusu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, EDK Proj. Müş. Müh. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakılması işlemine ilişkin olarak idare tarafından başka bir işlem tesis edilmesine gerek olmadığı sonucuna varılmakla birlikte aşırı düşük teklif açıklaması sunmamaları nedeniyle değerlendirme dışı bırakılan BS Ulus. Müh. Müş. İnş. ve Tic. Ltd. Şti., 4E Proj. Mim. Müh. Müş. İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti., Mega Müh. Müş. Tic. Ltd. Şti. ve İnpro Müh. Müş. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. olmak üzere 4 (dört) isteklinin teklifinin geçerli teklif olarak kabul edilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.