|
ÖZET: Dava aşamasındaki bazı ticari alacaklar için karşılık ayrılmadığı tespit edilmiştir. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 323. maddesi, şüpheli alacakları; dava veya icra safhasında bulunan alacaklar ve ödenmemiş, küçük meblağlı alacaklar olarak tanımlamaktadır. Bu alacaklar için değerleme gününde tasarruf değerine göre pasifte karşılık ayrılması mümkündür. Ayrıca, 21447 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 Seri Nolu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nde, şüpheli ticari alacakların izlenmesine yönelik düzenlemelere yer verilmiştir.
Tahsili şüpheli hale gelmiş alacaklar, ilgili hesaplardan çıkarılarak Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabına kaydedilmelidir. 129-Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabı, bu alacaklar için ayrılan karşılıkları içermekte olup, tahsilatın gerçekleşmemesi durumunda ilgili hesaplara kayıt yapılması gerekmektedir. Şüpheli alacaklar için karşılık ayrılması ihtiyati bir önlem olarak değerlendirilmelidir. 2024 yılı bilançosunda, tahsili şüpheli hale gelen 218.524,31 TL tutarındaki ticari alacak için dava açılmasına rağmen karşılık ayrılmadığı görülmüştür. Bu durum, bilanço hesaplarının eksik görünmesine yol açmaktadır ve şüpheli ticari alacaklar için karşılık ayrılması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Dava Aşamasındaki Şüpheli Ticari Alacak Karşılığının Ayrılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket tarafından şüpheli hale gelen bazı ticari alacaklar için karşılık ayrılmadığı görülmüştür.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “Şüpheli alacaklar” başlıklı 323’üncü maddesinde;
“Ticari ve zirai kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olmak şartıyla;
1. Dava veya icra safhasında bulunan alacaklar;
2. Yapılan protestoya veya yazı ile bir defadan fazla istenilmesine rağmen borçlu tarafından ödenmemiş bulunan dava ve icra takibine değmeyecek derecede küçük alacaklar; Şüpheli alacak sayılır. Yukarıda yazılı şüpheli alacaklar için değerleme gününün tasarruf değerine göre pasifte karşılık ayrılabilir.
Yukarıda yazılı şüpheli alacaklar için değerleme gününün tasarruf değerine göre pasifte karşılık ayrılabilir. (…)” hükümleri yer almaktadır.
tarih ve 21447 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan (1) Seri Nolu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nin “Tekdüzen Hesap Çerçevesi, Hesap Planı ve Hesap Planı Açıklamaları” başlıklı ekinde 128-Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabında; ödeme süresi geçmiş olup vadesi birden fazla defa uzatılmış veya protesto edilmiş, yazı ile birden fazla istenmiş ya da dava veya icra safhasına aktarılmış senetli ve senetsiz alacakların izleneceği düzenlenmiştir. Tahsili şüpheli hale gelmiş olan alacaklar, kayıtlı oldukları hesaplardan çıkarılarak Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabına borç kaydı yapılarak hesapta izlenmelidir.
129-Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabının; şüpheli ticari alacaklar için ayrılan karşılıkları kapsayacağı belirtilmiş ve hesabın işleyişine yer verilerek; hesaplanan karşılık tutarının 129-Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabına alacak, 654-Karşılık Giderleri Hesabına borç olarak kaydedileceği; şüpheli alacağın tahsiline bağlı olarak, tahmin olunan zararın kısmen ya da tamamen gerçekleşmemesi halinde, gerçekleşmeyen kısmın 644-Konusu Kalmayan Karşılıklar Hesabına alacak, 129-Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabına da borç kaydedileceği ifade edilmiştir.
Belirtilen hükümler uyarınca şüpheli ticari alacaklar; dava ve icra safhasında bulunan alacaklar ile yapılan protestoya veya yazı ile bir defadan fazla istenmesine rağmen borçlu tarafından ödenmemiş bulunan ve dava veya icra takibine konu edilmeyecek kadar düşük meblağlı alacaklardan oluşmakta olup tahsili şüpheli hale gelmiş olan alacaklar için ihtiyatlılık ilkesi gereğince karşılık ayrılmalıdır. Alacağın tahsili veya tahsil edilemeyeceğinin kesinleşmesi durumunda ise 128-Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabına alacak kaydedilmelidir. Şüpheli hale gelen alacakla ilgili olarak Vergi Usul Kanunu uyarınca karşılık ayrılması zorunlu olmayıp ihtiyaridir.
Tahsili şüpheli hale gelmiş olan 218.524,31 TL ticari alacak için dava açılmış olmasına rağmen karşılık ayrılmadığı anlaşılmıştır. Bu durum 2024 yılı Bilançosunda 129-Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabı ile 654-Karşılık Giderleri Hesabının 218.524,31 TL eksik görünmesine neden olmuştur.
Şüpheli hale gelen ticari alacaklar için karşılık ayrılması gerekmektedir.