|
ÖZET: Dava aşamasındaki şüpheli ticari alacaklar için karşılık ayrılmaması, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında tespit edilmiştir. Belediye şirketinin bazı ticari alacakları, şüpheli duruma düşmesine rağmen karşılık ayrılmadığı görülmüştür. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 323. maddesi, dava veya icra aşamasında olan alacakların yanı sıra, protesto edilmiş veya birden fazla talep edilmesine rağmen ödenmemiş küçük alacakların da şüpheli alacak olarak değerlendirileceğini belirtmektedir. Bu tür alacaklar için değerleme gününde pasifte karşılık ayrılabilmektedir.
Şirketin 128-Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabı’nda, tahsili şüpheli hale gelmiş alacakların izlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak, 5.378.850,60 TL tutarındaki ticari alacak için dava açılmasına rağmen karşılık ayrılmadığı anlaşılmıştır. Bu durum, 2024 yılı bilançosunda ilgili hesapların eksik görünmesine yol açmıştır. Şirket, bu alacakların ticari alacak kapsamında olmadığı ve dolayısıyla karşılık ayrılmasına gerek bulunmadığını savunmaktadır. Ancak, müteahhit firmaya yapılan avans ödemeleri, artık bir alacak haline dönüşmüştür ve bu nedenle şüpheli ticari alacaklar için karşılık ayrılması gerekliliği devam etmektedir. |
BULGU: Dava Aşamasındaki Şüpheli Ticari Alacaklar İçin Karşılık Ayrılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket tarafından şüpheli hale gelen bazı ticari alacaklar için karşılık ayrılmadığı görülmüştür.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “Şüpheli alacaklar” başlıklı 323’üncü maddesinde;
“Ticari ve zirai kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olmak şartıyla;
1. Dava veya icra safhasında bulunan alacaklar;
2. Yapılan protestoya veya yazı ile bir defadan fazla istenilmesine rağmen borçlu tarafından ödenmemiş bulunan dava ve icra takibine değmeyecek derecede küçük alacaklar; Şüpheli alacak sayılır. Yukarıda yazılı şüpheli alacaklar için değerleme gününün tasarruf değerine göre pasifte karşılık ayrılabilir.
Yukarıda yazılı şüpheli alacaklar için değerleme gününün tasarruf değerine göre pasifte karşılık ayrılabilir. (…)” hükümleri yer almaktadır.
26.12.1992 tarih ve 21447 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (1) Seri Nolu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nin “Tekdüzen Hesap Çerçevesi, Hesap Planı ve Hesap Planı Açıklamaları” başlıklı ekinde 128-Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabında; ödeme süresi geçmiş olup vadesi birden fazla defa uzatılmış veya protesto edilmiş, yazı ile birden fazla istenmiş ya da dava veya icra safhasına aktarılmış senetli ve senetsiz alacakların izleneceği düzenlenmiştir. Tahsili şüpheli hale gelmiş olan alacaklar, kayıtlı oldukları hesaplardan çıkarılarak Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabına borç kaydı yapılarak hesapta izlenmelidir.
129-Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabının; şüpheli ticari alacaklar için ayrılan karşılıkları kapsayacağı belirtilmiş ve hesabın işleyişine yer verilerek; hesaplanan karşılık İZENERJİ İnsan Kaynakları Temizlik Bakım Onarım Enerji Güvenlik Hizmetleri 8
tutarının 129-Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabına alacak, 654-Karşılık Giderleri Hesabına borç olarak kaydedileceği; şüpheli alacağın tahsiline bağlı olarak, tahmin olunan zararın kısmen ya da tamamen gerçekleşmemesi halinde, gerçekleşmeyen kısmın 644-Konusu Kalmayan Karşılıklar Hesabına alacak, 129-Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabına da borç kaydedileceği ifade edilmiştir.
Belirtilen hükümler uyarınca şüpheli ticari alacaklar; dava ve icra safhasında bulunan alacaklar ile yapılan protestoya veya yazı ile bir defadan fazla istenmesine rağmen borçlu tarafından ödenmemiş bulunan ve dava veya icra takibine konu edilmeyecek kadar düşük meblağlı alacaklardan oluşmakta olup tahsili şüpheli hale gelmiş olan alacaklar için ihtiyatlılık ilkesi gereğince karşılık ayrılmalıdır. Alacağın tahsili veya tahsil edilemeyeceğinin kesinleşmesi durumunda ise 128-Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabına alacak kaydedilmelidir.
Tahsili şüpheli hale gelmiş olan 5.378.850,60 TL ticari alacak için dava açılmış olmasına rağmen karşılık ayrılmadığı anlaşılmıştır. Bu durum 2024 yılı Bilançosunda 129- Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabı ile 654-Karşılık Giderleri Hesabının 5.378.850,60 TL eksik görünmesine neden olmuştur.
Şirket cevabında, 2024 yılı Şirket bilançosunda bulguda bahsi geçen Şüpheli Ticari Alacak olarak ayrılması gerektiği belirtilen 5.378.850,60 TL kapsamında, dava açılmış ya da açılmamış herhangi bir Ticari Alacağın bulunmadığı, başka bir bulguda bahsi geçen gayrimenkul alımına istinaden yapılmış avans ödemesinin konu gereği Ticari alacak kapsamında olmadığı ve VUK 323’üncü maddesine istinaden karşılık ayrılması gerekmediği ifade edilmiştir.
Şirket tarafından gayrimenkul satın alınması amacıyla müteahhit firmaya avans ödemeleri yapılmıştır. Sonrasında ise müteahhit firma tarafından verilen avanslar iade edilmediği gibi herhangi bir gayrimenkul teslimi de yapılmamıştır. Bunun neticesinde Şirket tarafından Ticaret mahkemesi nezdinde Alacak/Tazminat davası açılmıştır. Ödenen tutarlar ilk aşamada avans olarak verilmiş ise de mevcut durum itibariyle avanstan bahsetme olanağı kalmamıştır. Zira verilen avans artık Şirketin müteahhit firmadan alması gereken bir alacağa dönüşmüştür. Bu durumda şirket cevabına katılmak mümkün değildir. Ayrıca bir alacağın nasıl şüpheli hale geldiği ve sonrasında yapılması gereken muhasebe kayıtlarına ilişkin açıklamalar bulgu içerisinde yapıldığından şirket cevabında değerlendirilecek başka bir husus bulunmamaktadır.
Şüpheli hale gelen ticari alacaklar için karşılık ayrılması gerekmektedir.