|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin dayanıklı menkul varlıklarıyla ilgili önemli bulgular sunmaktadır. İlgili raporda, belediyenin mülkiyetindeki dayanıklı menkullere yönelik, varlık değerini artıran, kullanım süresini uzatan ve hizmet kalitesini yükselten harcamaların, 630 Giderler Hesabı üzerinden doğrudan giderleştirildiği tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187. maddesi, bu tür harcamaların ilgili varlığın kayıtlı değerine eklenmesi gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, 04.11.2015 tarihli genel tebliğde de, değer artırıcı harcamaların maliyet bedeline dahil edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
İnceleme sonucunda, belediyenin sahip olduğu cihazlar ve iş makineleri için yapılan 7.427.749,22 TL tutarındaki harcamanın, 253 ve 254 no.lu hesaplarda kaydedilmediği ve doğrudan giderleştirildiği belirlenmiştir. Bu durum, mali tablolarda 253 no.lu hesapta 1.616.559,04 TL, 254 no.lu hesapta ise 5.811.190,18 TL tutarında eksiklik ve 630 no.lu hesapta 7.427.749,22 TL tutarında fazlalık yaratmıştır. İdare, bulgulara katıldığını ve gerekli düzeltmelerin yapılacağını ifade etmiştir. Dayanıklı menkul varlıkların değer artırıcı harcamalarının, ilgili hesaplarda doğru bir şekilde izlenmesi gerektiği önemle vurgulanmaktadır. |
BULGU: Dayanıklı Menkul Varlıklar İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamaların Doğrudan Giderleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarenin mülkiyetinde bulunan dayanıklı menkullere dair o varlığın değerini artıran, kullanım süresini uzatan ve hizmet kalitesini artıran mahiyetteki harcamaların, ilgili menkulün kayıtlı değerine ilave edilmeyip 630 Giderler Hesabı kullanılarak doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin maddi duran varlıklar hesap grubuna ilişkin işlemleri açıklayan 187’nci maddesinde; maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı artıran veya imal edilen mal veya hizmetlerin imalat maliyetini azaltan her türlü maliyetin, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edileceği ve amortisman hesaplamasında da dikkate alınacağı, bunların haricinde yapılan her türlü normal bakım ve onarım harcamalarının ise gider olarak kaydedileceği ifade edilmiştir.
Diğer yandan, 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Amortisman ve Tükenme Paylarına ilişkin 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin 4’üncü maddesinde; duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olacağı, maliyet bedelinin ise, bir varlığın satın alınması, imal edilmesi veya değerinin artırılması için yapılan harcamalar veya verilen kıymetlerin toplamı olacağı, bir varlık için yapılan harcamaların, kayıtlı değerine ilave edilmesi halinde amortisman hesaplamasının varlığın yeni değeri üzerinden yapılacağı belirtilmiştir.
Mezkûr Tebliğ’in “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde ise; hesaplarda kayıtlı dayanıklı menkullerin her biri için 14.000,00 TL’yi aşan harcamaların değer artırıcı harcama olarak kabul edileceği ve ilgili varlığın kayıtlı değerine ilave edilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. (mevzubahis limit 07.11.2023 tarihinde Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 52.000,00 TL olarak güncellenmiştir)
Yapılan incelemede, Belediyenin sahibi olduğu cihazlar, iş makineleri ve vasıtaların; değerini artıran, faydalanma süresinin uzatan yahut hizmet kalitesini yükselten ve her biri 52.000,00 TL’lik sınırı aşan yekûn 7.427.749,22 TL’lik değer artırıcı harcamanın, 253 no.lu yahut 254 no.lu hesapta izlenmeyerek 630 Giderler Hesabı vasıtası ile doğrudan giderleştirildiği tespit edilmiştir. Bu sebeple; mali tablolarda 253 no.lu hesap 1.616.559,04 TL ve 254 no.lu hesap 5.811.190,18 TL tutarlarında noksan, 630 no.lu hesap ise 7.427.749,22 TL tutarında fazla olarak yer almaktadır.
İdare tarafından verilen cevapta, bulguya iştirak edilmiş olup gerekli kayıtların yapılacağı ifade edilmiştir.
Dayanıklı menkul varlıkların değerinin arttırılması, kullanım süresinin uzatılması veyahut hizmet kalitesinin yükseltilmesi saikiyle yapılan ve değer artırıcı gider haddi olan 52.000,00 TL’yi aşan harcamaların, alakalı maddi duran varlık hesaplarında takip edilmesi gerekmektedir.