|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında, üniversitenin 2023 yılında enflasyon düzeltme işlemi gerçekleştirmediği dayanıklı taşınırlar ve bu taşınırların amortismanları için 2024 yılı taşıma katsayısı kullanılarak taşıma işlemi yapıldığı belirlenmiştir. 16 Aralık 2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 85 Sıra No.lu Genel Tebliğ, kamu idarelerinin mali tablolarının enflasyon etkilerinden arındırılarak doğru bir şekilde raporlanmasını sağlamak amacıyla gerekli usul ve esasları ortaya koymaktadır. Bu tebliğde, düzeltme katsayısı ve enflasyon düzeltmesi gibi kavramlar tanımlanmış ve uygulama süreçleri detaylandırılmıştır.
Tebliğin ilgili maddeleri, 31 Aralık 2023 tarihli mali tabloların enflasyon düzeltmesine tabi tutulacağını, düzeltme katsayısının belirli formüllerle hesaplanacağını ve enflasyon düzeltmesi işlemlerinin dönem sonu itibarıyla amortisman işlemlerinden önce yapılacağını belirtmektedir. Ancak, 2023 yılı enflasyon düzeltme işlemi gerçekleştirilmediği için 2024 yılı mali tablolarında yer alan dayanıklı taşınırların parasal değerleri enflasyon etkilerinden arındırılmamıştır. Bu durum, 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı, 254 Taşıtlar Hesabı, 255 Demirbaşlar Hesabı ve 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı için geçerlidir. Kamu idaresi, tespit edilen hatalı işlemlerle ilgili gerekli düzeltmeleri yapmış olsa da, bu işlemler yıl geçtikten sonra gerçekleştirildiği için 2024 yılı mali tabloları gerçek parasal değerleri yansıtmamaktadır. Bu durum, mali raporlamada şeffaflık ve doğruluk açısından önemli bir sorun teşkil etmektedir. |
BULGU: Dayanıklı Taşınırlar İçin Enflasyon Düzeltme İşleminin Hatalı Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Üniversitenin kayıtlarında bulunan ve 2023 yılında enflasyon düzeltme işlemi yapılmamış olan dayanıklı taşınırlar ile bu taşınırların amortismanları için 2024 yılı taşıma katsayısı üzerinden taşıma işlemi yapıldığı tespit edilmiştir.
16.12.2023 tarih ve 32401 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 85 Sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde, kapsamdaki kamu idarelerine ait mali tabloların enflasyon etkilerinden arındırılarak raporlama tarihindeki satın alma gücünü yansıtacak şekilde sunulmasını sağlamak üzere uygulanacak enflasyon düzeltmesinin usul ve esasları belirlenmiştir.
Tebliğ’in 4’üncü maddesine göre;
Düzeltme katsayısı: Mali tabloların ait olduğu aya ilişkin fiyat endeksinin, düzeltmeye esas alınan tarihi içeren aya ait fiyat endeksine bölünmesiyle elde edilen katsayıyı,
Enflasyon düzeltmesi: Parasal olmayan kalemlerin enflasyon düzeltmesinde dikkate alınacak tutarlarının düzeltme katsayısı ile çarpılması suretiyle, mali tablonun ait olduğu tarihteki satın alma gücü cinsinden hesaplanmasını,
Fiyat endeksi: Türkiye İstatistik Kurumunca Türkiye geneli için hesaplanan Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksini (Yİ-ÜFE),
Taşıma: Mali tablolardaki parasal ve parasal olmayan kalemlerin, taşıma katsayısı kullanılarak ilgili dönemin sonundaki yeni değerlerinin hesaplanması işlemini,
Taşıma katsayısı: Mali tabloların ait olduğu tarihe ilişkin fiyat endeksinin, bir önceki dönemin sonundaki fiyat endeksine bölünmesiyle elde edilen katsayıyı,
ifade etmektedir.
Tebliğ’in “Enflasyon düzeltmesi işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinde;
Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, kapsamdaki kamu idarelerinin 31/12/2023 tarihli mali tablolarının enflasyon düzeltmesine tabi tutulacağı,
EK-1’de yer alan parasal olmayan kalemlere enflasyon düzeltmesi uygulanacağı, düzeltme katsayısının EK-2’de yer alan formüle göre hesaplanacağı,
Enflasyon düzeltmesi yapılan yıldan sonraki yıllarda enflasyon düzeltmesi şartlarının bulunması halinde önceki yıl enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş kalemlerin taşıma katsayısı kullanılarak düzeltileceği, taşıma katsayısının EK-2’de yer alan formüle göre hesaplanacağı,
Enflasyon düzeltmesi işleminin, mali yıl sonu itibarıyla amortisman işlemlerinden önce geçici mizana yansıyacak şekilde dönem sonunda yapılacağı,
Enflasyon düzeltmesi sonucu ortaya çıkan farkın muhasebeleştirilmesinde, ilgili hesabın yeni ihdas edilen yardımcı hesabına borç ve 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabına alacak kaydedileceği,
Dönem sonu işlemleri kapsamında 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabının kalanı, geçici 1’inci maddede belirtilen durum haricinde 690 Faaliyet Sonuçları Hesabına aktarılacağı, belirtilmiştir.
Ancak, Tebliğ’in “İlk düzeltme işlemindeki sonuçların aktarılması” başlıklı geçici 1 inci maddesi gereğince 2023 yılı enflasyon düzeltmesi işlemi sonucunda 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabında oluşacak borç ya da alacak kalanı ilgisine göre; 690 Faaliyet Sonuçları Hesabı yerine 570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabının veya 580 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabının “98 Geçmiş Yıllar Enflasyon Farkları” yardımcı hesabına aktarılması gerekmektedir.
Geçici 3’üncü maddesinde de 2023 yılı enflasyon düzeltme işlemlerinde, 2023 yılı Kasım ayı fiyat endeksinin mali tablonun ait olduğu aya ilişkin fiyat endeksi olarak kullanılacağı belirtilmiştir.
Tebliğ’in eki ‘’Enflasyon Düzeltmesine Tabi Tutulacak Parasal Olmayan Kalemler” listesinde; 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı, 254 Taşıtlar Hesabı, 255 Demirbaşlar Hesabı ve 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı (-) da yer almaktadır.
Üniversitenin 2023 yılı enflasyon düzeltme işlemi yapılmamış olan ve 2024 yılına devreden dayanıklı taşınırları ile bu taşınırların amortismanları için 2024 yılı taşıma katsayısı ile taşıma işlemi yapılmıştır. Bu durumda, 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı, 254 Taşıtlar Hesabı, 255 Demirbaşlar Hesabı ve 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabının parasal değerleri enflasyon etkilerinden arındırılmamış olmaktadır.
Yukarıda açıklandığı üzere 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı, 254 Taşıtlar Hesabı, 255 Demirbaşlar Hesabı ve 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı için 2023 yılı enflasyon düzeltme işlemi yapılmadan 2024 yılına taşıma işlemi yapılmış olduğundan 2024 yılı mali tabloları gerçek parasal değerleri yansıtmamaktadır.
Kamu İdaresince, bulguda tespit edilen hususlara ilişkin olarak gerekli işlemin yapıldığı belirtilmiştir.
Söz konusu tespit; kurum tarafından 21.04.2025 tarih ve 4528, 4529, 4530, 4531, 4532, 4533, 4534, 4535, 4536, 4537, 4538, 4539, 4540, 4541, 4542, 4543, 4544, 4545, 4546, 4547 sayılı muhasebe işlem fişleri ile düzeltilmiştir.
Ancak, söz konusu hatalı işlemler yılı geçtikten sonra düzeltildiğinden 2024 yılı mali tablolarında 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı, 254 Taşıtlar Hesabı, 255 Demirbaşlar Hesabı ile 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı gerçek parasal değerleri yansıtmamaktadır.