|
ÖZET: Yüreğir Belediyesi ile Karaisalılar Derneği arasında imzalanan protokol çerçevesinde, Seyhan ilçesinde dernek binası yapımı için belediye bütçesinden harcama yapıldığı tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’na göre, belediyeler belde sakinlerinin yerel ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulmuş kamu tüzel kişileri olarak tanımlanmakta ve bu kapsamda yalnızca kendi sınırları içinde hizmet sunma yetkisine sahiptir. Kanunun ilgili maddeleri, belediyelerin mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçları karşılamak amacıyla kültürel ve sanatsal faaliyetlerde bulunabileceğini belirtse de, bu hizmetlerin belediye sınırları içinde gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde, Yüreğir Belediyesi ile Karaisalılar Derneği arasında 2024 yılı için bir protokol imzalandığı ve mülki idare amirinden izin alındığı görülmüştür. Ancak, bu protokolün onaylandığına dair bir belediye meclis kararı bulunmamaktadır. Meclis kararı olmaksızın gerçekleştirilen harcamaların, mevzuat hükümlerine uygunluğu tartışmalıdır. Ayrıca, belediyenin görev ve sorumluluk alanı dışında kalan harcamalar için bütçe kullanımı, 5393 sayılı Kanun’un 75’inci maddesi çerçevesinde mümkün değildir. Sonuç olarak, Yüreğir Belediyesi’nin, belirlenen sınırlar dışındaki harcamalardan kaçınması ve yalnızca mahalli ihtiyaçlara yönelik hizmet üretmesi gerekmektedir. Bu durum, belediyenin yasal çerçeve içinde kalmasını sağlarken, yerel halkın ihtiyaçlarına daha etkin bir şekilde yanıt vermesine olanak tanıyacaktır. |
BULGU: Dernek ile İmzalanan Protokol Kapsamında Mahalli Sınırların Dışında Harcama Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye ile Karaisalılar derneği arasında imzalanan protokol kapsamında Seyhan ilçesinde bulunan dernek binasının yapım işini Belediye bütçesinden harcama yapıldığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun; “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde belediyeler, belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisi; belde, belediyesi bulunan yerleşim yeri olarak tanımlanmıştır. “Hemşehri hukuku” başlıklı 13’üncü maddesinde ise herkesin ikamet ettiği beldenin hemşehrisi olduğu, hemşehrilerin, belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme ve belediye idaresinin yardımlarından yararlanma haklarının bulunduğu belirtilmiştir.
Kanun’un “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak belediyenin yetkileri ve imtiyazları arasında sayılmış, “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinde ise mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; kültür ve sanat hizmetlerini yapabileceği veya yaptırabileceği, belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanının belediye sınırlarını kapsadığı belirtilmiştir. “Belediyenin giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinde de sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderlerin belediyelerin giderleri arasında olduğu ifade edilmiştir.
Mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere belediyelerin hemşehri hukuku çerçevesinde belediye sınırları içerisinde belde sakinlerine hizmet üretmesi, bu kapsamda kültürel, sanatsal ve bilimsel faaliyetlerde bulunması önünde hiçbir engel bulunmamaktadır. Söz konusu faaliyetlerin yapılabilmesinin ön koşulu 5393 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesinde de belirtildiği üzere mahalli ve müşterek nitelikteki ihtiyaçların giderilmesine yönelik bir hizmetin gerçekleştirilmesi ve bu hizmetin belediye sınırları içerisinde kalmasıdır.
5393 sayılı Kanun’un “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesinde ise Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda; Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.
Bu bağlamda, belediyelerin 5393 sayılı Kanun’un 75’inci maddesi uyarınca diğer kamu kurumları ile ortak hizmet projesi yapabilmesi için Kanun’da yazılı hususların birlikte vuku bulması gerekmektedir. Öncelikle, Ortak hizmet projesi kapsamında yapılacak işin belediyenin görev ve sorumluluk alanına giriyor olması, bu konuda alınmış bir meclis kararının bulunması ve meclis kararına istinaden imzalanmış bir protokolün varlığı gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Yüreğir Belediyesi, Karaisalılar Derneği arasında 2024 yılı içerisinde Seyhan ilçesinde bulunan dernek binası yapımı için protokol imzalandığı, 05.10.2022 tarih sayı ile mülki idare amirinden izin alındığı görülmüştür. Ancak söz konusu protokolün yapılmasına ilişkin meclis tarafından alınmış bir kararın bulunmadığı görülmüştür. Ne var ki, böyle bir meclis kararı bulunmuş olsaydı dahi, söz konusu protokolün ve dolasıyla bu kapsamda belediye tarafından yapılan giderlerin mevzuat hükümlerine uygun olduğu anlamına gelmemektedir. Belirtildiği üzere belediyelerin görev, sorumluluk ve yetki alanı belediye sınırlarını kapsamaktadır. Belediyelerin kendi görev ve sorumluluk alanına girmeyen hususlarda Kanun’un 75’inci maddesi hükümlerine dayanarak ortak hizmet projesi yapabilme imkanı bulunmamaktadır.
Kamu idaresi cevabında Belediye’nin büyükşehir kapsamında merkez ilçesinde bulunduğu, Seyhan İlçesi’nde yer alan dernek binasından Yüreğir’de yaşayan çok sayıda Karaisalılı vatandaşların faydalandığı belirtilmiştir.Ancak Söz konusu Kanun’un 75’inci maddesinde görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda ortak hizmet projeleri geçekleştrileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak, Belediyenin 5393 sayılı Kanun’la belirlenmiş görev ve sorumluluk alanı dışına çıkmaması, mahalli ve müşterek nitelikte olmayan harcamalar için Belediye bütçesinden harcama yapmaması gerekmektedir.