Bulgu Künyesi:
- Kaynak: 2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
- İlgili Mevzuat:
- 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 64. maddesi
- 5302 sayılı Kanun’un 6. maddesi
- Sayıştay 3. Dairesi’nin 27.05.2021 tarihli ve 203 sayılı İlamı
- İçişleri Bakanlığı’nın 09.04.2007 tarih ve 2007/39 sayılı Genelgesi
- Denetim Konusu: Dernek ve vakıflara, ortak hizmet projesi olmaksızın bütçeden mali aktarma yapılması
Uyuşmazlık Konusu:
Sayıştay denetimi sonucunda, İl Özel İdaresi tarafından meslek kuruluşları, dernekler ve vakıflara yapılan mali aktarmaların, mevzuata aykırı şekilde gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
- 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 64. maddesine göre, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, dernekler ve vakıflara yalnızca ortak hizmet projeleri kapsamında mali aktarma yapılabilir.
- Yardım niteliğinde mali aktarmalar yapılması yasaldan değildir.
- Yapılan aktarmaların çoğunda herhangi bir ortak hizmet projesi bulunmadığı, yalnızca karşılıksız mali destek sağlandığı görülmüştür.
Denetim Bulguları ve Gerekçe:
-
Mevzuata Aykırılık:
- 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 64. maddesi, özel idarelerin yalnızca görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda ve ortak hizmet projeleri kapsamında mali aktarma yapabileceğini düzenlemektedir.
- Yapılan incelemelerde, mali aktarmaların çoğunda herhangi bir ortak hizmet projesi olmadığı tespit edilmiştir.
- Sayıştay 3. Dairesi’nin 203 sayılı kararı, yardım ve ortak hizmet projesi kavramlarının farklı olduğunu, ortak hizmet projelerinde idare ile dernek/vakıf arasında iş bölümü olması gerektiğini belirtmektedir.
-
İdare Görev ve Yetki Alanı Dışında Harcama Yapmıştır:
- İl Özel İdarelerinin görev ve sorumlulukları 5302 sayılı Kanun’un 6. maddesinde sayılmıştır.
- Yapılan mali aktarmaların çoğu, idarenin görev ve sorumluluk alanlarına girmeyen, mahalli müşterek nitelikte olmayan faaliyetler için gerçekleştirilmiştir.
-
Örnek Usulsüz Mali Aktarmalar:
- Kitap alımı, konser giderleri, festival organizasyonları, resim çalıştayları gibi harcamalar, ortak hizmet projesi kapsamında değerlendirilmemektedir.
- İl Özel İdaresi’nin, doğrudan yardım yapma yetkisi bulunmadığından, bu tür aktarmalar kanuna aykırıdır.
-
Mevzuata Aykırı Yönetmelik Maddesi:
- İl Özel İdaresi’nin iç düzenlemelerinde yer alan “İlin tanıtımına ve ekonomisinin kalkınmasına imkân sağlayan vakıf ve derneklerin düzenleyecekleri organizasyonlara ayni ve nakdi yardım yapılabilir.” hükmü, 5302 sayılı Kanun’a aykırı olduğundan uygulanamaz.
- Kanuna aykırı yönetmelik hükümleri geçersizdir ve il özel idaresinin mevzuata uygun hareket etmesi gerekmektedir.
Sonuç ve Öneriler:
- İl Özel İdaresi, dernek ve vakıflara yapılan mali aktarmaları sadece ortak hizmet projeleri kapsamında gerçekleştirmelidir.
- Ortak hizmet projesi bulunmadan yapılan aktarmalar derhal durdurulmalı, usulsüz yapılan ödemeler geri alınmalıdır.
- İlgili protokollerde, projelerin ortak hizmet projesi olup olmadığı açıkça belirtilmeli ve iş bölümü detaylandırılmalıdır.
- İl Özel İdaresi’nin yönetmelik hükümleri, 5302 sayılı Kanun’a uygun hale getirilmelidir.
- Sayıştay’ın denetim bulguları doğrultusunda, ilerleyen süreçlerde benzer hataların tekrarlanmaması için idarenin mali kontrol mekanizmaları güçlendirilmelidir.
Bu denetim raporu, kamu idarelerinin mali yönetimde yasal çerçeveye uygun hareket etmesinin zorunluluğunu ve kamu kaynaklarının hukuka aykırı şekilde aktarılmasının önlenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.