ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, kamu idaresinin desteklediği projelerde personel destek ödemeleri için bir yönetim bilgi sisteminin eksikliğini ortaya koymuştur. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından belirlenen yönetmeliklere göre, destek programları kapsamında personel giderlerinin ödenmesi düzenlenmiştir. Ancak, farklı projelerde görev alan personelin beyan edilen çalışma süreleri toplamının 30 günü geçemeyeceği gibi, bu sürelerin kontrolü için gerekli olan bütünleşik bir sistemin bulunmadığı tespit edilmiştir.

Yapılan incelemelerde, desteklenen projelerde görev alan 60 personelin ödemeleri arasında karşılaştırma yapabilen bir kontrol mekanizmasının eksik olduğu görülmüştür. Farklı birimler tarafından yürütülen projelerdeki personel ödemeleri, kullanılan ayrı sistemler nedeniyle denetlenememekte ve bu durum mükerrer ödemelere yol açabilmektedir. Kamu idaresi, bu bulguyu kabul ederek, bütünleşik bir yönetim bilgi sistemi geliştirme çalışmalarına başladığını belirtmiştir.

Sonuç olarak, kamu idaresinin bütçesinin daha etkin yönetilmesi ve kaynak planlamasının iyileştirilmesi için, birimler arasında bilgi paylaşımını sağlayacak ve ödemelere ilişkin otomatik kontrolleri destekleyecek bir sistemin kurulması gerekliliği vurgulanmaktadır.

BULGU: Destek Ödemelerinde Bütünleşik Yönetim Bilgi Sistemi Olmaması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare

Kamu idaresinin farklı birimleri tarafından desteklenen projelerde desteklenen gider kalemlerinde yer alan personel desteği ödemelerinin mükerrerliğini kontrol eden bir yönetim bilgi sisteminin olmadığı görülmüştür.
Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) Teknoloji ve Yenilik Destek Programlarına İlişkin Yönetmelik’in “Desteklenecek harcama ve gider kalemleri” başlıklı 6’ncı maddesinde; destek programları kapsamında personel giderlerinin ödeneceği düzenlenmiştir. Söz konusu Yönetmelik’te yapılan düzenlemeye ilaveten her bir destek programı için destekleme programı uygulama esasları yürürlüğe konulmuştur.
TÜBİTAK 1501 Sanayi Araştırma Teknoloji Geliştirme ve Yenilik Projeleri Destekleme Programı Uygulama Esasları’nın “Desteklenen gider kalemleri” başlıklı 10’uncu maddesinde;
“Desteklenen proje kapsamında her ay için TÜBİTAK’a en fazla 30 günlük maliyet beyan edilebilir. Birden fazla projede görev alınması veya aynı anda birden fazla kuruluşta çalışılması durumunda ilgili ay için tüm projelerdeki süre toplamı 30 günü geçemez. TÜBİTAK’ın farklı birimleri tarafından desteklenen projelerde beyan edilen çalışma süreleri toplamı 30 günü geçemez.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesi birinci fıkrasının (a) bendine tabi olarak birden fazla işverende sigortalı olan personelin, proje sahibi kuruluş dışındaki aylık toplam prim gün sayısının 30 günü geçmesi durumunda ilgili personel için maliyet beyan edilemez.”
denilmektedir.
TÜBİTAK 1507-Kobi Ar-Ge Başlangıç Destek Programı Uygulama Esasları, TÜBİTAK 1511-Öncelikli Alanlar Araştırma Teknoloji Geliştirme ve Yenilik Projeleri Destekleme Programı Uygulama Esasları ile TÜBİTAK Teknoloji Transfer Ofisleri Destekleme Programı Uygulama Esasları’nın “Desteklenen gider kalemleri” başlıklı 10’uncu maddesinde; TÜBİTAK 1512-Girişimcilik Destek Programı Uygulama Esasları, TÜBİTAK 1515-Öncül Ar-Ge Laboratuvarları Destekleme Programı Uygulama Esasları ile TÜBİTAK 1601-Yenilik ve Girişimcilik Alanlarında Kapasite Artırılmasına Yönelik Destek Programı Uygulama Esasları’nın “Desteklenen gider kalemleri” başlıklı 9’uncu maddesinde ve Mali Rapor Hazırlama Kılavuzu’nda yukarıda belirtilen madde hükmü aynen yer almaktadır.
Madde hükümleri uyarınca birden fazla projede veya TÜBİTAK’ın farklı birimleri tarafından desteklenen projelerde görev alınması yahut aynı anda birden fazla kuruluşta çalışılması durumlarında personel giderlerinin desteklenebilmesi için tüm projelerdeki çalışılan süre toplamı 30 günü geçemeyecektir.
Kurum mevzuatı uyarınca birden fazla projede görev alınması yönünde ya da diğer birimlerdeki desteklerden yararlanma konusunda sınır belirlenmemiş ancak buna ilişkin personel desteği ödemelerinde mükerrerliği önlemek için üst sınır 30 gün olarak belirlenmiştir.
Yapılan incelemede; İdare tarafından desteklenen projeler incelenmiş olup projelerde görev alan personele ilişkin yapılan destek ödemelerinin görevlendirilen süre ve işe ayırılan zaman boyutunda her bir birimde kontrol edildiği ancak farklı birimlerdeki projelerde desteklenen personele ilişkin ödemelerin farklı yönetim bilgi sistemleri kullanılması ve sistemlerin birbirine kapalı olması nedeniyle kontrol edilemediği görülmüştür. Farklı birimler tarafından desteklenen projelerde görev alan 60 adet personel olduğu ve söz konusu personel desteği ödemelerinde mukayese yapmayı sağlayan kontrol mekanizmasının olmadığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi bulguda yer alan tespite katılmış olup, bütünleşik bir yönetim bilgi sistemi geliştirilmesi çalışmalarına başladığı bilgisini belirtmiştir.
Bu itibarla kamu idaresi bütçesinin daha etkin yönetilmesi ve kaynak planlamasının daha sağlıklı yapılabilmesi için birimler arasında bilgi paylaşımını sağlayan aynı zamanda ödemelere ilişkin otokontrollere yardımcı olan bütünleşik bir yönetim bilgi sistemi ihtiyacı bulunduğu değerlendirilmektedir.