|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay denetim raporları, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamındaki taşınmaz kiralama ihalelerinde kesin teminat bedelinin eksik alındığını ortaya koymuştur. Kanunun 54. maddesine göre, taahhüdün sözleşme şartlarına uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak amacıyla ihale bedeli üzerinden %6 oranında kesin teminat alınması gerekmektedir. Kiralama işlemlerinde ihale bedeli, taşınmazın kiralanacağı toplam süreye karşılık gelen kira bedeli olarak tanımlanmaktadır. Örneğin, 3 yıllık bir kiralamada yıllık kira bedeli 10.000 TL ise ihale bedeli 30.000 TL olarak hesaplanmalıdır.
Ancak, yapılan denetimlerde, belediyenin kiralama işlemlerinde kesin teminatın 2886 sayılı Kanun’a aykırı olarak eksik hesaplandığı tespit edilmiştir. Örneğin, 10 yıllığına kiraya verilen bir taşınmaz için alınması gereken kesin teminat 133.200 TL iken, kiracıdan yalnızca 13.320 TL teminat alınmıştır. Bu durum, idarenin sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak taahhüdün yerine getirilmemesi durumunda karşılaşabileceği zarar riskini artırmaktadır. Denetim bulguları üzerine, ilgili idare, kesin teminatın mevzuata uygun şekilde tahakkuk ve tahsil edilmesi için gerekli işlemleri başlatmıştır. Mali Hizmetler Müdürlüğü ve ihale yüklenicilerine talep yazıları gönderilmiştir. Sonuç olarak, kesin teminatın doğru hesaplanması, idarenin olası zararlarını önlemek adına büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Devlet İhale Kanunu Kapsamındaki İhalelerde Kesin Teminat Bedelinin Eksik Alınması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında yapılan, taşınmazların kiraya verilmesi ihalelerinde, alınması gereken kesin teminat bedelinin eksik hesaplandığı ve alındığı görülmüştür.
2886 sayılı Kanun’un “Kesin teminat” başlıklı 54’üncü maddesinde;
“Taahhüdün, sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak amacıyla, sözleşme yapılmasından önce müteahhit veya müşteriden ihale bedeli üzerinden hesaplanmak suretiyle %6 oranında kesin teminat alınır.
Müteahhit veya müşterinin bu zorunluluğa uymaması halinde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihale bozulur ve varsa geçici teminatı gelir kaydedilir.
Sözleşmenin yapılmasından sonra geçici teminat iade edilir” denilmektedir.
Açıklığa kavuşturulması gereken husus “ihale bedelinin” ne olduğudur. Kiralamada, tahmin edilen bedel, kiraya verilecek taşınmazın kiraya verileceği toplam süreye tekabül eden kira bedelidir. Kiraya vermede ihale bedeli, yıllık veriliyor ise yıllık kira bedelidir. Ancak kiraya verilen taşınmazın bir yıldan uzun süreli kiraya verilmesinde ise ihale bedeli, toplam süreye tekabül eden kira bedeli karşılığıdır. Örneğin, 3 yıllığına kiralamaya verilen bir taşınmazın yıllık kira bedeli 10.000,00 TL ise ihale 3 yıllığına verildiği için 3 yıl x 10.000,00 TL = 30.000,00 TL ihale bedeli olmaktadır. 2886 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinde kesin teminatın ihale bedeli üzerinden hesaplanacağı belirtildiğine göre bir yıldan fazla süreli kiralamada ihale bedelinin toplam süreye denk gelen kira bedeli olacağından dolayı kesin teminat, toplam süreye denk gelen kira bedeli üzerinden hesaplanmalıdır.
Ancak, Belediye tarafından yapılan taşınmaz kiralamalarında ve diğer gelir getirici nitelikteki kiralama ihalelerinde kesin teminat bedelinin 2886 sayılı Kanun’a aykırı olarak eksik hesaplandığı ve alındığı tespit edilmiştir.
Örneğin; 40 ada 6646 parsel sayılı taşınmazın 10 yıllığına kiraya verilmesi işinde, sözleşme bedeli 2.222.000.000,00 TL olup kesin teminatı, bu tutarın %6’sı olan 133.200,00 TL iken kiracıdan 1 yıllık kira bedelinin %6’sı olan 13.320,00 TL tutarında kesin teminat mektubu alınmıştır. Diğer bir yıldan fazla kiralama işlemlerinde de aynı durum mevcuttur.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; 6646 parsel sayılı taşınmazın 10 yıllığına kiraya verilmesi ihalesi başta olmak üzere diğer bir yıldan fazla kiralama işlemlerinde de kesin teminatın ilgili mevzuat ve bulgu doğrultusunda tahakkuk ve tahsilinin sağlanması için gerekli işlem süreçlerinin başlatıldığı, Mali Hizmetler Müdürlüğüne ve ihale yüklenicisi şahıs ve firmalara talep ve tebliğ yazılarının gönderildiği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, kiracının taahhüdünü, sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmesini sağlamak amacıyla alınan kesin teminatın eksik alınması, sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak taahhüdün yerine getirilmediği durumlarda idarenin zararını kesin teminattan karşılayamama riskini içinde barındırmakta olduğundan, kesin teminatın yukarıda bahsi geçen mevzuat uyarınca tahakkuk ve tahsilinin sağlanmasının gerektiği düşünülmektedir.