| ÖZET: 2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, diğer idareler adına yaptırılan inşaat işlerinin finansmanı için gönderilen ödeneklerin, muhasebe kayıtlarında yanlışlıkla “Kurumlardan Alınan Şartlı Bağış ve Yardımlar” olarak kaydedildiği tespit edilmiştir. Bu durum, genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine ve mali tabloların açıklık ilkesine aykırıdır. Ödeneklerin “Hizmet Sunumu Karşılığı Alınan Gelirler” olarak takip edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. |
BULGU: Diğer İdareler Adına Yaptırılan İnşaat İşlerinin Finansmanı İçin Söz Konusu İdarelerden Gönderilen Ödeneklerin İlgili Alt Kodlara Kaydedilmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Yapı İşleri Genel Müdürlüğü tarafından diğer idareler adına yaptırılan inşaat işlerinin finansmanı için söz konusu idarelerden gönderilen ödeneklerin, Bakanlık muhasebe kayıtlarında 600-Gelirler Hesabının 04.04. Ekonomik Kodunda Kurumlardan Alınan Şartlı Bağış ve Yardımlar adı altında takip edildiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bağış ve yardımlar” başlıklı 40’ıncı maddesinde, kamu idarelerine yapılan her türlü bağış ve yardımların gelir kaydedileceği, nakdi olmayan bağış ve yardımların ise ilgili mevzuatına göre değerlemeye tâbi tutularak kayıtlara alınacağı hüküm altına alınmıştır.
Yine aynı maddede, kamu yararına kullanılmak üzere kamu idarelerine yapılan şartlı bağış ve yardımların hizmeti yapacak idarenin üst yöneticisi tarafından uygun görülmesi halinde, bütçede açılacak bir tertibe gelir ve şart kılındığı amaca harcanmak üzere açılacak bir tertibe ödenek kaydedileceği belirtilmiştir. Bu ödenekten amaç dışında başka bir tertibe aktarma yapılamaz ve malî yılsonuna kadar harcanmamış olan tutarlar, bağış ve yardımın amacı gerçekleşinceye kadar ertesi yıl bütçesine devir olunarak ödenek kaydedilir.
Madde hükmü gereği, Kamu İdaresine yapılan şartlı bağış ve yardımlar bütçede açılacak bir tertibe gelir ve şart kılındığı amaca harcanmak üzere açılacak bir tertibe ödenek kaydedilmektedir. Bu ödeneklerden yıl sonunda harcanmayan tutarlar ise, bir sonraki yıl bütçesine devredilmektedir.
31.12.2021 tarihli ve 31706 sayılı Mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan 7344 sayılı 2022 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun 6’ncı maddesinin beşinci fıkrasında; Merkezi Yönetim kapsamındaki idare bütçelerinden, hizmeti yürütecek kamu idaresi bütçesine yıl içinde kaynak transferi yapmaya ilgili idarelerin yetkili olduğu, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri arasındaki kaynak transferleri ödenek aktarma suretiyle yapılacağı, Merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki idareler arasındaki diğer kaynak transferlerinin ise bütçe gideri kaydedilmek suretiyle gerçekleştirileceği ve bu işlemler karşılığı tahsil edilen tutarların, ilgili kamu idaresince bir yandan (B) işaretli cetvele gelir, diğer yandan (A) işaretli cetvelin “14- Hizmet Sunumu Karşılığı İdareler Arası Kaynak Transferleri” finansman kodunu içeren bütçe tertiplerine ödenek kaydedileceği belirtilmiştir.
Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nda yapılan düzenleme kapsamında, Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 2022 Genel Bütçe Ortak Detaylı Hesap Planında “600.04.07.Hizmet Sunumu Karşılığı Alınan Gelirler” hesabı açılmıştır.
Yapılan incelemede, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri adına yaptırılan ve bittiği zaman bu idarelere devredilecek olan inşaat işleri için, 2022 yılı içinde Bakanlık hesabına gönderilen 189.008.558,39 TL ödeneğin muhasebe kayıtlarında 600 Gelirler Hesabının 04.07 Ekonomik Kodu ile “Hizmet Sunumu Karşılığı Alınan Gelirler” adı altında takip edilmesi
gerekirken 600-Gelirler Hesabının 04.04. Ekonomik Kodu ile “Kurumlardan Alınan Şartlı Bağış ve Yardımlar” adı altında takip edildiği görülmüştür. Bakanlık hesabına gönderilen söz konusu ödeneklerin muhasebe kayıtlarında 600-Gelirler Hesabında 04.04. Ekonomik Kodu ile “Kurumlardan Alınan Şartlı Bağış ve Yardımlar” adı altında takip edilmesinin genel kabul görmüş muhasebe ilkelerinden “özün önceliği” ilkesine aykırı olduğu düşünülmektedir.
Bakanlık mali tablolarının gelirler kısmında söz konusu ödenek rakamının şartlı bağış ve yardım tutarı olarak görünmesinin, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinde belirtilen, muhasebenin temel kavramlarından tam açıklama kavramı çerçevesinde mali tabloların bu tablolardan yararlanacak olanların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır şekilde düzenlenmesi ilkesine de aykırı olduğu düşünülmektedir.
Sonuç olarak, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri tarafından gönderilen söz konusu ödeneklerin 600 Gelirler Hesabının 04.07 Ekonomik Kodu ile “Hizmet Sunumu Karşılığı Alınan Gelirler” adı altında takip edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.