|
ÖZET: Diş Hekimliği Fakültesi Binası’nın yapım sürecinde, 14 Şubat 2019’dan 31 Aralık 2024’e kadar önemli imalatların gerçekleştirilmediği ve işin bütününü etkileyen zarar gören imalatların bulunduğu tespit edilmiştir. Sayıştay denetim raporları, ihale mevzuatına aykırı olarak gerekli yasal süreçlerin işletilmediğini ortaya koymaktadır. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde belirtilen denetim ve sorumluluk maddeleri gereğince, yüklenici firmanın projeye uygun hareket etme yükümlülüğü bulunmaktadır. Ancak, yapılan denetimlerde eksik ve hatalı imalatların tespit edilmesine rağmen, bu durumun düzeltilmesi için gereken adımlar atılmamıştır.
Sözleşme bedeli 80.642.750,24 TL olan bu iş için, başlangıçta belirlenen 700 günlük süreye ek olarak 1.383 gün süre uzatımı verilmiştir. Nihai bitiş tarihi 5 Aralık 2024 olarak belirlenmiştir. Ancak, geçici kabul sürecinde yapılan incelemelerde, imalatların eksik olduğu ve geçici kabule engel nitelikte sorunların bulunduğu saptanmıştır. Bu durum, binanın kullanıma alınmasını imkânsız hale getirmiştir. Ayrıca, kira bedeli olarak 18.269.109,92 TL ödenmiş olması, durumu daha da karmaşıklaştırmaktadır. İdare, yükleniciye eksik imalatların tamamlanması için süre tanımış, ancak sözleşmenin feshedilmemesi ve teminatın irad kaydedilmemesi, ihale mevzuatına aykırılık teşkil etmektedir. Bu tür bir inşaat projesinin sağlıklı bir şekilde yürütülmemesi, ileride ciddi sorunlara yol açabilir. Dolayısıyla, inşaat işlerinin kontrol ve denetiminde görevli personelin, mevzuata uygun hareket etmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Diş Hekimliği Fakültesi Binası Yapım İşi Sürecinin Sağlıklı Bir Şekilde Yürütülmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
80.642.750,24 TL sözleşme bedelli “Diş Hekimliği Fakültesi Binası Yapım İşi”nde; işe başlama tarihi olan 14.02.2019’dan 31.12.2024 tarihine kadar geçen sürede esaslı imalatların yapılmadığı ve işin bütününü etkileyen zarar gören imalatların bulunduğu, yapılmayan ve zarar gören imalatlarla ilgili gerekli yasal süreçlerin işletilmeyerek ihale mevzuatına aykırı davranıldığı tespit edilmiştir.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eklerinden olan Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İşlerin denetimi” başlıklı 14’üncü maddesinin;
-Birinci fıkrasında; sözleşmeye bağlanan her türlü yapım işlerinin, idare tarafından görevlendirilen yapı denetim görevlisinin denetimi altında, yüklenici tarafından yönetileceği ve gerçekleştirileceği,
-İkinci fıkrasında; herhangi bir işin, yapı denetim görevlisinin denetimi altında yapılmış olmasının yüklenicinin, üstlenmiş olduğu işi bütünüyle projelerine, sözleşme ve şartnamelerine, fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapmak hususundaki yükümlülüklerini ve sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı,
-Üçüncü fıkrasında; yüklenicinin, üstlenmiş olduğu işleri, sorumlu bir meslek adamı olarak fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapmayı kabul etmiş olduğu, kendisine verilen projeye ve/veya teknik belgelere göre işi yapmakla, bu projenin ve/veya teknik belgelerin iş yerinin gereklerine, fen ve sanat kurallarına uygun olduğunu, ayrıca işin yapılacağı yere, kullanılacak her türlü malzemenin nitelik bakımından yeterliliğini incelemiş, kabul etmiş ve bu suretle işin teknik sorumluluğunu üstlenmiş sayılacağı,
hüküm altına alınmıştır.
Anılan Şartname’nin
“Sözleşme ve eklerine uymayan işler” başlıklı 23’üncü maddesinin birinci fıkrasında; yüklenicinin projelerde kendiliğinden hiçbir değişiklik yapamayacağı, proje ve şartnamelere uymayan, eksik ve kusurlu oldukları tespit edilen işleri yüklenicinin, yapı denetim görevlisinin talimatı ile belirlenen süre içinde bedelsiz olarak değiştirmek veya yıkıp yeniden yapmak zorunluluğu olduğu, bundan dolayı bir gecikme olursa sorumluluğun yükleniciye ait olduğu,
“Hatalı, kusurlu ve eksik işler başlıklı” 24’üncü maddesinin birinci fıkrasında; yapı denetim görevlisinin, yüklenici tarafından yapılmış olan işin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunu veya malzemenin şartnamesine uygun olmadığını gösteren delil ve emareler gördüğü takdirde, gerek işin yapımı sırasında ve gerekse kesin kabule kadar olan sürede bu gibi eksiklerin, hataların ve kusurların incelenmesi ve tespiti için gerekli görülen yerlerin kazılmasını ve/veya yıkılıp yeniden yapılmasını yükleniciye tebliğ edebileceği, bu incelemelerin yüklenici veya vekili ile birlikte yapılacağı, yüklenici veya vekili bu konuda yapılacak tebliğe uymazsa, incelemelerin yapı denetim görevlisince tek taraflı olarak yapılıp durumun bir tutanakla tespit edileceği, bu gibi inceleme ve araştırmaların giderlerinin işlerin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunun anlaşılması halinde yükleniciye ait olacağı,
düzenlenmiştir.
… İnşaat Firmasının yükleniminde olan toplam 80.642.750,24 TL sözleşme bedelli “Diş Hekimliği Fakültesi Binası Yapım İşi”nde yüklenici firma ile 14.02.2019 tarihinde sözleşme imzalanmış ve işin süresi 700 gün olarak belirlenmiş, ancak daha sonra çeşitli sebeplerden dolayı ilgili firmaya 1.383 gün süre uzatımı verilmiştir. Süre uzatımları dahil işin bitim tarihi 05.12.2024 olarak belirlenmiştir.
20.12.2024 tarihinde işin geçici kabulünün yapılması için kontrol teşkilatı tarafından geçici kabul teklif belgesi düzenlenmiş ancak kabul heyeti tarafından geçici kabule engel nitelikte imalatların da yer aldığı 59 iş kaleminde eksiklikler saptanarak geçici kabul teklifi reddedilmiştir.
Bu eksiklikler arasında geçici kabule engel nitelikte olan çatıda ve terasta yapılması öngörülen poliüretan yalıtım imalatı da yer almaktadır. Adı geçen imalatın yerinde uygulanmaması sonucu geçici kabul teklifinden önce gerçekleşen yoğun yağmurlardan dolayı çatıdaki bağlantı noktalarından (dilatasyon) ve terastan yağmur suyu sızıntıları gerçekleşmiş, duvar, tavan ve zemin imalatları zarar görmüştür. Bununla birlikte bina ana giriş kapısında betondan yapılması gereken 600 metrekarelik ön platform ile kapı imalatı ve yağmur ve güneşten koruyucu sundurma imalatının, çatıda yer alan hava kanallarının bağlantılarının, sığınak ve otoparkta havalandırma ve duman tahliye fan ünitelerinin yapılmadığı, nötralizasyon ünitesinin takılmadığı, klima, havalandırma ve VRF gibi ısıtma ve soğutma sistemlerini besleyen panoların ve enerji hatlarının test edilmediği de görülmüştür. Sözleşmeye göre işin bitirilmesi gereken tarih 18.01.2021 olup Diş Hekimliği Fakültesinin faaliyetleri kiralık bir binada yürütülmektedir ve 18.01.2021-31.12.2024 arası toplamda 18.269.109,92 TL kira ödemesine katlanılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca işin kontrol, denetim ve idaresinin sağlıklı bir şekilde yürütülmemesinden dolayı 2.118 gündür (yaklaşık 6 yıl) devam eden “Diş Hekimliği Fakültesi Binası Yapım İşi”nde sözleşme tutarı olan 80.642.750,24 TL’nin yanı sıra 229.856.868,38 TL fiyat farkı da ödenmiştir.
Kamu İdaresi tarafından; bulguda geçen yapım işindeki süre uzatımlarının sebepleri üzerinde durularak işe ait ödeneklerin yetersiz olması sebebiyle iş programında revizelere gidildiği, dolayısıyla idareden kaynaklı durumlar nedeniyle yüklenicinin süre uzatım taleplerinin uygun görüldüğü, eksik imalatlarla ilgili olarak yüklenici tarafından yapılan tüm imalatların proje, teknik şartname ve eklerine göre kontrol edilerek eksik ve kusurlu imalatların yükleniciye yaptırıldığı, bahse konu işte yaşanan idari ve kontrol sürecindeki aksaklıklarının belirlendiği, görevli personelin daha dikkatli olması ve özen göstermesi için gerekli uyarıların yapıldığı ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından işin tamamlanamama sebepleri üzerinde durularak süre uzatımlarının ödenek yetersizliği sebebiyle verildiği ve eksik ve kusurlu olan imalatların yükleniciye yaptırıldığı ifade edilmişse de öncelikle bulgu konusu yapılan husus; yer teslim tarihinden süre uzatımları dahil işin bitirilmesi gereken tarihe kadar geçen sürede, esaslı imalatların yapılmadığı ve işin bütününü etkileyen zarar gören imalatların bulunduğu olup bununla birlikte yapılmayan ve zarar gören imalatlarla ilgili gerekli yasal süreçlerin işletilmeyerek ihale mevzuatına aykırı hareket edildiğine ilişkindir. İdare tarafından eksik ve kusurlu imalatların yükleniciye yaptırıldığı belirtilmiş ancak kanıtlayıcı belgeleri sunulmamıştır.
İdare tarafından yükleniciye 13.11.2024 tarih ve 1974 sayılı yazı ile sözleşmenin ilgili maddeleri ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun ilgili maddeleri gereğince 01.11.2024 tarihinden itibaren işin tamamlanması için 35 gün süre verilmiş, kontrol teşkilatı tarafından 20.12.2024 tarihli geçici kabul teklif belgesinde 35 günlük sürenin bitim tarihi olan 05.12.2024 tarihinde işin tamamlanmadığı belirtilmiş ve işin 17.12.2024 tarihi itibariyle geçici kabule hazır olduğu ifade edilmiştir. Ancak geçici kabul heyeti tarafından düzenlenen tutanakta sayılan eksik ve kusurlardan dolayı; yapılan işin sözleşme ve eklerine uygun olmadığı ve geçici kabule engel olabilecek eksiklikler ve kusurlar bulunduğu görülmüş olup binanın inşaat, mekanik ve elektrik tesisatları imalatları açısından natamam durumda olması ve binanın mevcut haliyle kullanıma alınmasının mümkün olmamasından dolayı geçici kabulünün yapılmasının komisyonca uygun görülmediği anlaşılmıştır. İdare tarafından yüklenici firmaya işin bitirilmesi için 35 gün süre verilip ihtar çekilmesine, 05.12.2024 tarihinde bu sürenin dolmuş olmasına ve bununla birlikte işin kabulüne engel nitelikte eksiklikler olmasına rağmen sözleşmenin fesih edilmemesi ve teminatın irad kaydedilmemesi, ihale mevzuatına aykırılık teşkil etmektedir. Adı geçen yapım işinin hastane inşaatı olması, imalatların ve sürecin sağlıklı bir şekilde yürütülememesi ileride telafisi güç ve imkânsız sonuçların doğmasına sebebiyet verebilecektir.
Sonuç olarak; yapım işlerinin kontrol, denetim ve idaresinde görevli olanların, görevlerini mevzuata göre yürütmelerinin sağlanması gerekmektedir.