|
ÖZET: Diş Hekimliği Fakültesi ve Uygulama Hastanesi Yapım İşi İhalesi’nde, ihale dokümanında Pn değeri için sabit katsayıların belirlenmediği tespit edilmiştir. 04.01.2023 tarihinde gerçekleştirilen ihale sürecinde, idari şartname ve sözleşmede fiyat farkı hesaplamalarına esas olan sabit katsayılar yer almamaktadır. Sözleşmenin 14. maddesi fiyat farkı ödemelerine dair şartları belirlerken, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesinde hesaplama yöntemine de atıfta bulunmaktadır. Ancak, fiyat farkı hesabında kritik öneme sahip Pn değerinin hesaplanmasına yönelik açıklamalar yetersiz kalmıştır.
Pn değeri, işin maliyetindeki imalat girdilerinin ağırlık oranlarını temsil eden sabit katsayıların hesaplamaya dahil edilmesiyle belirlenmektedir. İlgili mevzuat, sabit katsayıların toplamının bire eşit olacak şekilde ihale dokümanında gösterilmesini zorunlu kılmaktadır. 24.02.2022 tarihinde yapılan düzenleme ile bu gereklilik netleştirilmiş, ancak 04.01.2023 tarihli ihale dokümanında bu değerler belirtilmemiştir. Kamu İhale Kurulu’nun kararına göre, sabit katsayılar ve endeksler belirlenmediğinde yurt içi üretici fiyat genel endeksleri kullanılmalıdır. Bu durum, hesaplamalarda farklılıklar yaratabileceği için dikkatli bir yaklaşım gerektirmektedir. Sonuç olarak, yapım işi ihalelerinde fiyat farkı uygulanacaksa, ihale dokümanında sabit katsayıların ve kullanılacak endekslerin açıkça belirtilmesi önem arz etmektedir. Kamu İdaresi, gelecekteki süreçlerde bu hususa gereken önemi vereceğini ifade etmiştir. |
BULGU: Diş Hekimliği Fakültesi ve Uygulama Hastanesi Yapım İşi İhalesinde İhale Dokümanında Pn Değeri İçin Sabit katsayıların Belirlenmemesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Hacıbektaş Veli Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi ve Uygulama Hastanesi Yapım İşi İhalesinde ihale dokümanında Pn değeri için sabit katsayıların belirlenmediği görülmüştür.
04.01.2023 tarihinde ihale edilen söz konusu işin idari şartnamesinde ve Sözleşmesinde fiyat farkı hesaplanmasına esas sabit katsayılar belirlenmemiştir. Sözleşmenin 14’üncü maddesinde fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanmasına ilişkin şartlar belirlenmiş, fiyat farkının 2013/2517 sayılı “4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslara göre hesaplanacağı belirtilmiştir.
Söz konusu Esasların “Fiyat farkı hesabı” başlıklı 5’inci maddesinde fiyat farkının nasıl hesaplanacağı açıklanmıştır. 5’inci maddede yer alan fiyat farkı formülünde yer alan Pn değeri, hesaplamaya esas endeksler açısından önemlidir. Pn değerinin hesabıyla ilgili olarak 5’inci maddede açıklamalar yapılmıştır. Buna göre Pn değeri, “ İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile (Değişik ibare: 24.02.2022-31760 R.G./2. md.; yürürlük: 26.03.2022) girdilerin ağırlık oranlarını temsil eden sabit katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını” ifade etmektedir.
Pn formülü esas olarak iş bünyesinde yer alan imalat girdilerinin işin maliyeti içindeki ağırlık oranları esas alınarak hesap yapılmasını öngörmektedir. Buna göre formülde yer alan a, b1, b2, b3, b4, b5, b6 ve c değerlerinin karşılığı olarak işin bünyesinde yer alan girdilerin ağırlık oranına göre sabit katsayıların 1′ e eşit olacak şekilde ihaleden önce belirlenmesi gerekmektedir.
Esasların 5’inci maddesinin 6’ncı bendinde bu husus düzenlenmiş olup, “(Değişik fıkra: 24.02.2022-31760 R.G./2. md.; yürürlük: 26.03.2022) İdare tarafından, işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde sabit katsayıların toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesi ve her sabit katsayı için dördüncü fıkraya göre hesaplamaya esas endeksin belirlenmesi zorunludur.” Denilmiştir.
Yukarıda yer alan düzenleme 24.02.2022 tarihinde yayınlanmış, 26.03.2022 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Mevzuatın değişiklikten önceki halinde sabit katsayıların belirlenmesi idarenin takdirine bırakılmış iken, bu değişiklik ile sabit katsayıların ve endekslerin belirlenmesi zorunlu tutulmuştur. Buna rağmen, 04.01.2023 tarihinde ihale edilen işin ihale dokümanında bu değerler belirlenmemiştir.
Sözleşmenin uygulanması sırasında yurt içi üretici fiyat genel endeksleri kullanılmıştır. Kamu İhale Kurulunun 28.12.2022 tarihli ve 2022/DK.D-469 sayılı Kararında dokümanda sabit katsayıların ve endekslerin belirlenmediği durumlarda yurt içi üretici fiyat genel endekslerinin kullanılması gerektiği belirtilmiştir. Bu anlamda ödemelerde sorun bulunmamaktadır. Ancak, Genel Endekslerin uygulanması ile sabit katsayıların belirlenerek ağırlık oranlarına göre ilgili endekslerin kullanılması arasında farklı tutarlar çıkacağı açıktır. Sabit katsayıların ve belirlenen endekslerin kullanılması durumunda yapılan hesaplama, genel endekslere göre yapılan hesaplamayla karşılaştırıldığında ortaya çıkacak olan fark idare lehine ya da aleyhine olabilir. Önemli olan yazılı kurallara bağlanmış zorunlulukların yerine getirilmesidir.
Kamu İdaresi cevabında, bundan sonraki süreç ve ihalelerde bulguya konu mevzuat uyarınca gerekli dikkatin gösterileceği ifade edilmiştir.
Açıklanan nedenlerle yapım işi ihalelerinde fiyat farkı uygulanması durumunda, ihale dokümanına toplamları 1’e eşit olacak şekilde sabit katsayıların ve kullanılacak endekslerin belirtilmesi gerektiği düşünülmektedir.