Doğal Gaz Abonesi Kamu Kurumlarının Güvence Bedelinden Muaf Tutulmaması (Sayıştay)

BULGU: Doğal Gaz Abonesi Kamu Kurumlarının Güvence Bedelinden Muaf Tutulmaması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Düzenleyici ve Denetleyici Kurum

Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nde kamu idarelerinin güvence bedelinden muafiyetinin düzenlendiği, Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği’nde ise kamu kurumlarının güvence bedelinden muafiyetine dair düzenleme yapılmadığı anlaşılmıştır.
03.11.2002 tarih ve 24925 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği’nin “Müşteri Sözleşmeleri” başlıklı 38’inci maddesinde:
“İlk abonelik esnasında yapılacak abonelik sözleşmesi; iç tesisat proje onayını müteakip gerekli belgelerin dağıtım şirketine ibrazından ve ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenmiş güvence bedelinin tahakkukundan ve/veya tahsilinden sonra imzalanır veya mesafeli sözleşme yapılır. Abonelik sözleşmesi, doğal gazı fiilen kullanacak olan gerçek veya tüzel kişi veya bunların yetkili temsilcileriyle yapılır.”, “Güvence Bedeli” başlıklı 39’uncu maddesinde:
“Dağıtım şirketi, alacaklarını garanti altına alabilmek amacıyla, mekanik sayaç kullanan abonelerden abonelik sözleşmesinin imzalanması sırasında bir defaya mahsus olmak üzere güvence bedeli alabilir. Ancak ön ödemeli sayaç kullanan abonelerden güvence bedeli alınmaz.
Güvence bedeli, doğal gazı fiilen kullanmak üzere sözleşme yapan kişilerden veya bunların yetkili temsilcilerinden alınır.
Güvence bedelleri ile bunların hesaplanmasına ilişkin usul ve esaslar, her yıl tarife önerisi ile birlikte dağıtım şirketi tarafından Kuruma önerilir ve Kurul tarafından belirlenir.
Mal ve/veya hizmet üretim amaçlı doğal gaz kullanan aboneler ile serbest tüketiciler güvence bedeli olarak nakit yerine banka kesin teminat mektubu da verebilir.
…” denilmiştir.
Yukarda verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, güvence bedelinin dağıtım şirketlerinin alacaklarını garanti altına almak amacıyla, mekanik sayaç kullanan abonelerden bir defaya mahsus alınan bedel olduğu anlaşılmaktadır. Yönetmelikte güvence bedelinden muafiyete ilişkin herhangi bir düzenleme yapılmamıştır. 5018 sayılı Kanun’a ekli I, II, III sayılı cetvellerde yer alan merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile aynı kanuna ekli IV sayılı cetvelde yer alan sosyal güvenlik kurumları da güvence bedelini ödemektedir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı “Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik Taslağı” hakkında EPDK’ya yazdığı 10.12.2020 tarih ve 674240 sayılı görüş yazısında, güvence bedellerine ilişkin olarak:
Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinden olan alacakların garanti altına alınması yönünden bu idarelerin bir risk oluşturmadığı,
Güvence bedellerinin uzun süreli olarak, talep eden dağıtım şirketlerinde kalmasının kamu kaynağının atıl kalacak olması nedeniyle 10.12.2003 tarih ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun getirmiş olduğu kamu mali yönetimi ve kamu kaynaklarının kullanımı ilkeleri ile tam olarak örtüşmediği değerlendirilmektedir.
Bu çerçevede, mezkur Yönetmelikte 5018 sayılı Kanuna ekli I, II, III sayılı cetvellerde yer alan merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinden güvence bedeli alınmaması yönünde bir düzenleme yapılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir. Ayrıca, bu önerimizin hayata geçirilmesi halinde bahse konu idarelerden daha önce alınmış olan güvence bedellerinin iadesinin de bu Yönetmelikte açıklığa kavuşturulması gerektiği mütalaa edilmektedir.” ifadelerine yer vermiştir.
Yukarıda yer verilen Bakanlık görüşü de kamu borçlarının dağıtım şirketleri açısından herhangi bir risk oluşturmadığını teyit etmekte olup, cevap yazısıyla kamu idarelerinin güvence bedelinden muaf tutulmasına yönelik taslak yönetmelikte düzenleme yapılması istenmektedir.
Doğal gaz abonesi olan kamu idarelerinin güvence bedelinden muafiyetine ilişkin bahsedilen yönetmelikte herhangi bir düzenleme yapılmamış iken, 30 Mayıs 2018 tarih, 30436 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’ nde 5018 sayılı Kanuna ekli I sayılı cetvelde yer alan idareler güvence bedelinden muaf tutulmuştur.
Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin “Güvence bedeli alınmayan tüketiciler” başlıklı 30’uncu maddesinde:
“ (1) Bu Bölüm hükümleri çerçevesinde;
Ön ödemeli sayaç tesis eden tüketicilerden,
c) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I) sayılı cetvelde yer alan kamu idarelerinden, bu kamu idarelerinin dinlenme tesisleri, misafirhaneleri ile iktisadi ve ticari amaçla işletilen tesisleri hariç,
Bu maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde tanımlanan tüketicilerden bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden sonra yapacakları perakende satış sözleşmeleri kapsamında güvence bedeli alınmaz.” denilmiştir.
Kamu kurumlarının Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nde güvence bedelinden muaf tutulduğu hususu ile Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın taslak yönetmelik hakkındaki görüş yazısı dikkate alındığında 5018 sayılı Kanun’a ekli I, II, III sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri ile IV sayılı cetvelde yer alan sosyal güvenlik kurumlarının güvence bedelinden muaf tutulması ve alınan bedellerin iadesine ilişkin Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği’nde düzenleme yapılmasının uygun olacağı değerlendirilmiştir.