|
ÖZET: Doğal sit alanı olarak ilan edilen bazı bölgelerde, geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartlarının belirlenmediği tespit edilmiştir. 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bu alanlarda imar planlarının durması nedeniyle, üç ay içinde belirlenmesi gereken koruma esaslarının eksik olduğunu ortaya koymuştur. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 17. maddesi, bir alanın sit olarak ilan edilmesi durumunda imar planlarının durdurulacağını belirtmektedir. Ayrıca, koruma amaçlı imar planı yapılana kadar, geçiş dönemi esaslarının belirlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Korunan Alanlarda Yapılacak Planlara İlişkin Yönetmelik’in ilgili maddeleri, geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartlarının Bakanlık onayı ile yürürlüğe girmesi gerektiğini ifade etmektedir. Ancak, 2019, 2020 ve 2021 yıllarında tescil edilen doğal sit alanlarının çoğunda bu esasların belirlenmediği görülmüştür. Son üç yıl içinde 443 doğal sit alanı tescil edilmişken, yalnızca 25 alan için geçiş dönemi şartları belirlenmiştir. Sonuç olarak, doğal sit alanlarının imar planları durdurulduğundan, bu alanlarda yapılaşmaya yön vermek amacıyla geçiş dönemi koruma esaslarının acilen belirlenmesi gerekmektedir. Bu durum, alanların sürdürülebilirliğini sağlamak ve gelecek nesillere aktarımını güvence altına almak açısından kritik öneme sahiptir. |
BULGU: Doğal Sit Alanı İlan Edilen Bazı Bölgelerde Geçiş Dönemi Koruma Esasları ve Kullanma Şartlarının Belirlenmemesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlık tarafından doğal sit alanı ilan edilen bazı alanlarda sit ilanı ile birlikte imar planlarının uygulamasının durması sebebiyle üç ay içerisinde belirlenmesi gereken geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartlarının belirlenmediği tespit edilmiştir.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 17’nci maddesinin birinci fıkrasında, bir alanın koruma bölge kurulunca sit olarak ilanının, bu alanda her ölçekteki plân uygulamasını durduracağı ifade edilmiştir. İkinci fıkrasında ise koruma amaçlı imar planı yapılıncaya kadar, koruma bölge kurulu tarafından üç ay içinde geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartlarının belirleneceği belirtilmiştir.
Korunan Alanlarda Yapılacak Planlara İlişkin Yönetmelik’in “Doğal sit alanlarında yapılacak koruma amaçlı imar planları” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; koruma amaçlı imar planı yapılıncaya kadar, önceki mekânsal planlar da dikkate alınarak, Bölge Komisyonu tarafından üç ay içerisinde geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartlarının Bakanlığın onayı ile yürürlüğe gireceği belirtilmiştir. Maddenin devamında ise ilgili idarelerin söz konusu alanda üç yıl içinde koruma amaçlı nazım ve uygulama imar planlarını hazırlatıp incelenmek üzere il müdürlüğüne iletmesi, il müdürlüğü tarafından inceleme raporu ile birlikte planların Bölge Komisyonuna intikalinin sağlanmasının gerektiği ifade edilmiştir. Üç yıllık süre içinde zorunlu nedenlerle planlar sonuçlandırılamadığı takdirde Bölge Komisyonunca gerekçeli olarak bu süre uzatılabileceği ve uzatılan süre içerisinde geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartlarının uygulanacağı yine aynı yerde düzenlenmiştir.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü tarafından yönetilen koruma alanlarından olan doğal sit alanlarının ilanı ile birlikte bu alanların içinde bulundukları imar planlarının söz konusu alan için durduğu görülmektedir. Durdurulan imar planları yerine alanların sürdürülebilirliğini, mutlak korunmasını ve gelecek nesillere intikalini sağlamak amacıyla koruma kullanma dengesini hassas biçimde gözeten koruma amaçlı imar planlarının hazırlanması gerekmektedir. Bu alanlarda koruma amaçlı imar planı hazırlanıncaya kadar ise bölgedeki yapılaşmaya yön vermek için üç aylık süre içerisinde geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartlarının belirlenmesi gerekmektedir.
2019, 2020 ve 2021 yıllarında tescil edilen doğal sit alanları incelenmiş olup nazım imar planı ve uygulama imar planı içerisinde kalan, ilanı ile birlikte içinde bulunduğu imar planının uygulamasını tescil edilen alan için durdurmuş olan doğal sit alanlarının birçoğu için geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartlarının belirlenmediği görülmüştür.
Son üç yıl içerisinde 443 adet doğal sit alanı olarak tescil edilmiş alan olmakla beraber bu alanlardan 25 adeti için geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları belirlendiği veya imar planı onaylandığı anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak, doğal sit alanı ilan edilen alanların nazım imar planı veya uygulama imar planı sınırları içerisinde bulunması durumunda söz konusu planın uygulaması duracağından, bu alanlardaki yapılaşmaya yön vermek amacıyla, 2863 sayılı Kanun’un 17’nci maddesi gereği geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartlarının belirlenmesi gerekmektedir.