|
ÖZET: Bigadiç Belediye Meclisi, ilçede yürütülen doğalgaz dağıtım çalışmaları kapsamında zemin tahrip bedelinin alınmaması yönünde bir karar almıştır. Ancak bu karar, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu gibi ilgili mevzuat hükümlerine aykırıdır. Belediye başkanları, belediyenin gelir ve alacaklarını takip etme ve tahsil etme yetkisine sahipken, alt yapı hizmetlerinin koordinasyonu için kurulan altyapı koordinasyon merkezleri de kazı ruhsatı verme ve bedel belirleme yetkisine sahiptir.
Alınan karar, 05.05.2017 tarihli ve 23 sayılı meclis kararı ile desteklenmiş olup, doğalgaz dağıtım şirketinden ruhsat harcı veya zemin tahrip bedeli talep edilmeyeceği belirtilmiştir. Ancak bu durum, ilgili mevzuatın öngördüğü yükümlülüklere aykırıdır. Ayrıca, belediye meclisine gelirleri azaltıcı karar alma yetkisi verilmemiştir; dolayısıyla mevcut karar yetki aşımına neden olmaktadır. Sonuç olarak, Bigadiç Belediye Meclisi’nin doğalgaz dağıtım şirketinden zemin tahrip bedelinin alınmamasına dair kararı, hukuki çerçeveye uygun değildir ve bu durum, belediyenin mali kaynaklarını olumsuz etkileme riski taşımaktadır. |
BULGU: Doğalgaz Dağıtım Şirketinden Zemin Tahrip Bedelinin Alınmaması Yönünde Belediye Meclisince Karar Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye Meclisince, ilçede yürütülen doğalgaz dağıtım çalışmalarına ilişkin kazılarda mevzuat hükümlerine aykırı olarak zemin tahrip bedelinin alınmamasına karar verildiği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye Başkanının Görev ve Yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinin (f) bendindeki düzenleme gereği belediye başkanı belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmekle görevli ve yetkilidir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Alt yapı hizmetleri” başlıklı 8’inci maddesinde de, büyükşehir içindeki alt yapı hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla alt yapı koordinasyon merkezlerinin kurulacağı; koordinasyon merkezleri tarafından alınan ortak yatırım ve toplu taşımayla ilgili kararların, belediye ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcı olduğu; alt yapı koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcilerinin, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
Bu bağlamda çıkarılan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği’nin Alt Yapı Koordinasyon Merkezlerinin görev ve yetkilerinin düzenlendiği 8’inci maddesinde, AYKOME (Alt Yapı Koordinasyon Merkezi)’nin, büyükşehir dâhilindeki alt yapı hizmetlerini etkili ve koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, alt yapı ile ilgili kazı yapacak gerçek ve tüzel kişilere izin ve kazı ruhsatı vereceği ve buna ilişkin bedeli belirleyeceği belirtilmiştir. Ayrıca “Bağlayıcılık” başlıklı 6’ncı maddesinde AYKOME kararlarının büyükşehir belediyesi, büyükşehir dâhilindeki diğer belediyeler ve büyükşehir sınırları içindeki kamu kurum ve kuruluşları ile diğer gerçek ve tüzel kişileri bağlayacağı belirtilmiştir.
Mezkur Yönetmeliğin Alt Yapı Yatırım Hesabının oluşumunu ve gelirlerini düzenleyen 14’üncü maddesinde;
“Alt yapı yatırım hesabı, ortak programa alınan altyapı hizmetlerinin amaca uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi için belediye ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarının bütçelerine konulan ödeneklerden bu hesaba yapılacak aktarım ile kazılardan elde edilen gelirlerden oluşur.
Alt yapı koordinasyon merkezinin bütçesi büyükşehir belediye bütçesi içinde yer alır. Ayrıca, belediye ve diğer bütün kamu kurum ve kuruluşlarının bütçelerine konulan ödeneklerden, alt yapı koordinasyon merkezi bünyesinde oluşturularak alt yapı yatırım hesabına aktarılacak tutarlar da gelir bütçesinin ilgili bölümünde gösterilir ve bu gelirler amacının dışında harcanamaz.”
“İlçelerde tahsil edilen kazı gelirlerinin kullanımı” başlıklı 14/A maddesinde;
“İlçe belediyelerinin sorumluluğuna bırakılan cadde, bulvar, meydan ve sokaklarda yapılacak tüm kazılardan elde edilecek gelirler bu yerlere izin veya ruhsat veren ilçe belediyesince gelir olarak kaydedilir. Bu gelirler sadece cadde, bulvar, meydan ve sokaklardaki asfalt ve kaldırımların yapım, onarım ve bakımında kullanılır.”
denilmek suretiyle büyükşehir sınırları içinde yapılacak kazılardan elde edilecek gelirler büyükşehir belediyesi bünyesinde açılacak alt yapı yatırım hesabında toplanacağı ve ilçe belediyelerinin sorumluluğunda bulunan bölgelerde yapılan kazılardan doğan gelirlerin, ilçe belediyesince gelir olarak kaydedileceği belirtilmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere belediye başkanları, belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmekle görevlidir. Diğer yandan, büyükşehir içindeki alt yapı hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla alt yapı koordinasyon merkezleri kurulmakta, koordinasyon merkezleri tarafından alınan kararlar belediye ve bütün kamu kurum ve kuruluşları ve diğer ilgililer için bağlayıcı olmaktadır. Belediye sınırları içerisinde kazı çalışması yapacak kuruluşların izin almaları zorunlu olup izin alabilmeleri için ise zemin tahrip bedellerini büyükşehir belediyesi altyapı yatırım hesabına yatırmaları gerekmektedir.
Ancak Bigadiç Belediye Meclisince alınan 05.05.2017 tarihli ve 23 sayılı karar ile; dağıtım şirketinin Bigadiç Belediyesi sınırları içerisinde gerçekleştireceği doğalgaz dağıtım faaliyetlerine ilişkin alt yapı çalışmaları kapsamında, belediyenin görev ve yetki alanları dahilinde dağıtım şirketinden ruhsat harcı, teminat, yüzey kaplama ve/veya zemin tahrip bedeli hafriyat döküm bedeli gibi her ne ad altında olursa olsun herhangi bir bedel talep edilmeyeceğinin ve yüzey kaplamalarının herhangi bir bedel talep edilmeksizin belediye tarafından yapılacağına karar verilmiştir.
Belediye Meclisi tarafından alınan bu karar yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerine aykırıdır. Dahası 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinde belediye meclisine, belediye gelirlerini azaltıcı karar almaya yönelik herhangi bir yetki verilmemiştir. Mevcut durumda belediye meclisi yetkisiz bir şekilde karar almıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat ve açıklamalar kapsamında, Bigadiç Belediye Meclisince doğalgaz dağıtım şirketinden kazı tahrip bedelinin alınmamasına yönelik yetki aşımı yapılarak alınan karar mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.