ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde, Genel Bütçeli İdareler ve Bilgi Teknolojileri Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen danışmanlık hizmet alımlarında, hak mahiyetinde olmayan giderlerin yanlış bir şekilde 260 Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir. Bu durum, 27.12.2014 tarihli ve 29218 Mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen kurallara aykırıdır. Yönetmelik, haklar hesabının hukuki tasarruflar ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağını, giderler hesabının ise bütçe ile ilgili her türlü giderin kaydedilmesi için tasarlandığını açıkça belirtmektedir.

Özellikle, Bilgi Teknolojileri Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen e-İçişleri Yazılım Geliştirme ve İdame Projesi kapsamında, toplam 1.433.405,00 Türk Lirası tutarındaki danışmanlık hizmet bedelinin 630 Giderler Hesabına kaydedilmesi gerekirken, 260 Haklar Hesabına kaydedildiği anlaşılmıştır. Bu hata, bilanço ve faaliyet sonuçları tablolarında yanıltıcı sonuçlar doğurmuştur. Kamu idaresinin, bu bulgular doğrultusunda gerekli düzeltici işlemlere başlayacağı ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, danışmanlık hizmetleri gibi hak mahiyetinde olmayan giderlerin, belirtilen yönetmelik hükümleri çerçevesinde 260 Haklar Hesabı yerine 630 Giderler Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir. Bu durum, mali raporlamanın doğruluğu açısından büyük önem taşımaktadır.

BULGU: Doğrudan Giderleştirilmesi Gereken Danışmanlık Hizmet Alımlarının Bilanço Hesaplarına Kaydedilmesi

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Bilgi Teknolojileri Genel Müdürlüğünce yapılan danışmanlık hizmeti alımlarında hak mahiyetinde olmayan giderlerin 630 Giderler Hesabına kaydedilmesi gerekirken, 260 Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesabına kaydedildiği görülmüştür.
27.12.2014 tarih ve 29218 Mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin;
“260 Haklar hesabı” başlıklı 194 ve “Hesabın işleyişi” başlıklı 195’inci maddelerinde “Haklar hesabı” nın niteliği ve işleyişi düzenlenmiş olup hesabın, bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı ve bütçeye gider kaydıyla edinilen hakların bu hesaba borç kaydedileceği,
“630 Giderler hesabı” başlıklı 401 ve “Hesabın işleyişi” başlıklı 402’nci maddelerinde “Giderler Hesabı” nın niteliği ve işleyişi düzenlenmiş olup hesabın, bütçe ile ilgili olsun veya olmasın tahakkuk ettirilen her türlü giderin izlenmesi için kullanılacağı ve bütçe ile ilgili olarak tahakkuk ettirilen ancak, bilanço hesaplarını ilgilendirmeyen giderlerin bu hesaba borç kaydedileceği,
Hüküm altına alınmıştır.
Belirtilen Yönetmelik hükümlerine göre yazılım lisansları gibi kullanma ve yararlanma hakkı ve izni veren varlıkların maddi olmayan duran varlıklar hesaplarından olan 260 Haklar Hesabına borç kaydedilmesi, bütçe ile ilgili olarak tahakkuk ettirilen ancak, bilanço hesaplarını ilgilendirmeyen giderlerin de 630 Giderler Hesabına borç kaydedilmesi gerekmektedir.
Uygulamada, Bilgi Teknolojileri Genel Müdürlüğünce yapılan e-İçişleri Yazılım Geliştirme ve İdame Projesi Hizmeti Alımı İşi’nde aşağıdaki tabloda gösterilen ve yüklenici firmaya danışmanlık hizmet bedeli olarak ödenen toplam 1.433.405,00 Türk Lirası’nın 630 Giderler Hesabına borç kaydedilerek giderleştirilmesi gerekirken maddi olmayan duran varlıklar hesaplarından olan 260 Haklar Hesabına borç kaydedildiği bu nedenle de Bilanço ve Faaliyet sonuçları tablosunda hataya neden olunduğu tespit edilmiştir.
Kamu idaresince bulgu konusu hususun düzeltilmesine ilişkin işlemlere başlanılacağı ifade edilmiştir.
Hak mahiyetinde olmayan giderlerin Muhasebe Yönetmeliğinde belirtilen esaslar çerçevesinde 260 Haklar Hesabı yerine 630 Giderler Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir.
Tablo 5: Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği Hükümlerine Uygun Olmayan Muhasebe Kayıtları

Alımın Mahiyeti Tutarı (TL) Yevmiye Yevmiye Kayıt Yapılan Kayıt Yapılan Kayıt Yapılması
Gereken
Kayıt Yapılması
Gereken
Alımın Mahiyeti Tutarı (TL) Tarih No Hesap Kodu Hesap Adı Hesap Kodu Hesap
Adı
Veri tabanı danışmanlığı 78.470,00 03.01.2021 351356 260 Haklar Hesabı 630 Giderler Hesabı
Siber güvenlik danışmanlığı 166.380,00 02.06.2021 425531 260 Haklar Hesabı 630 Giderler Hesabı
Premier destek paketi- kullanıcı danışmanlık 531.000,00 02.06.2021 425531 260 Haklar Hesabı 630 Giderler Hesabı
Siber güvenlik danışmanlığı 166.380,00 02.06.2021 425531 260 Haklar Hesabı 630 Giderler Hesabı
Siber güvenlik danışmanlığı 258.420,00 30.07.2021 605625 Haklar Hesabı 630 Giderler Hesabı
SQL server veritabanı danışmanlığı 148.680,00 30.07.2021 605625 Haklar Hesabı 630 Giderler Hesabı
Altyapı,iletişim ve yönetim sistemleri danışmanlığı 84.075,00 30.07.2021 605625 Haklar Hesabı 630 Giderler Hesabı
Toplam 1.433.405,00