|
ÖZET: Doğrudan hizmet alımı çerçevesinde çalıştırılan personelin hakedişlerinin, belediye şirketine vergi ve sosyal güvenlik primi tutarları kadar eksik ödendiği tespit edilmiştir. 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile belediyeler, kendi şirketlerinden personel alımı yapabilmekte; ancak yapılan ödemelerde sosyal güvenlik primleri ve vergi yükümlülükleri zamanında yerine getirilememektedir. Bu durum, borçların birikmesine ve dolayısıyla yapılandırılarak zamlı ödemelere yol açmaktadır.
Yapılan incelemelerde, belediyelerin kendi şirketlerine sağladığı personel ödemelerinin yalnızca net ücret, bireysel emeklilik kesintisi ve icra kesintisinden oluştuğu, sosyal güvenlik primleri ve vergi tutarlarının ise gecikmeli olarak ödendiği görülmüştür. Bu eksiklikler nedeniyle, ilgili kamu idarelerine olan borçlar zamanında ödenememekte ve gecikme zammı uygulanmaktadır. Sonuç olarak, belediyenin mali yükümlülüklerini yerine getirmesi için personel alımında tüm maliyet kalemlerini dikkate alarak planlama yapması gerekmektedir. Belediye şirketine yapılacak ödemelerin, sadece net ücret üzerinden değil, aynı zamanda sosyal güvenlik primleri ve vergi tutarlarını da kapsayacak şekilde hesaplanması önem arz etmektedir. Bu yaklaşım, kamu idaresinin mali yükümlülüklerini zamanında yerine getirmesine ve bütçesine ek yük getirilmemesine katkı sağlayacaktır. |
BULGU: Doğrudan Hizmet Alımı Kapsamında Çalıştırılan Personele İlişkin Hakedişlerin Belediye Şirketine Vergi ve Sigorta Primi Kadar Eksik Ödenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında belediye şirketinde istihdam edilmeye başlanan işçilere yönelik olarak Şirkete ödenmesi gereken hakedişlerin sosyal güvenlik primi ve vergi tutarı kadar eksik ödendiği, dolayısıyla Şirket tarafından söz konusu yükümlülükler ilgili kurumlara zamanında ödenemeyerek biriktiği, bunun sonucunda ise söz konusu borçların yapılandırılarak zamlı olarak ödendiği görülmüştür.
696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yapılan düzenleme sonucunda belediyeler tarafından belediye şirketlerinden 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın personel alımı yapılmaktadır. Söz konusu personel alımı neticesinde belediyeler tarafından kendi şirketlerine sözleşme koşullarına göre tespit edilen hakedişler ödenmektedir.
Söz konusu hususa ilişkin olarak yapılan incelemelerde; belediyenin kendi şirketlerinden temin ettiği personele yönelik olarak yaptığı ödemeler net ücret, bireysel emeklilik kesintisi ve icra kesintisi toplamından oluşmakta, hakedişin gider kalemlerinden olan sosyal güvenlik primleri ve vergi tutarları ise zamanında ödenmemektedir. Söz konusu ödeme usulü nedeniyle Şirket bu personelin sosyal güvenlik primleri ile ücretlerinden kesilen gelir ve damga vergisini alacaklı kurumlara zamanında ödeyememekte, bu nedenle söz konusu borçlara gecikme zammı işlemektedir.
İdarenin hesap ve işlemlerinin incelenmesi neticesinde; doğrudan hizmet alımı kapsamında çalıştırılan şirket işçileri için Belediye Şirketine hakedişlerin eksik ödenmesi sonucunda doğan vergi ve sosyal güvenlik prim borçları nedeniyle söz konusu borçlara mahsuben bazı taşınmazlarını hazineye ve Sosyal Güvenlik Kurumuna devredildiği tespit edilmiştir.
İdare tarafından benimsenen bu yaklaşım sonucunda alacaklı kamu idarelerine ödenmesi gereken borçlar gecikmeye uğramakta ve bu gecikme dolayısıyla söz konusu borçlara gecikme zammı işlemektedir. Bu borçlar nihayetinde İdare tarafından ödenmekte ve bu nedenle İdare bütçesine fazladan külfet getirmektedir.
Kamu idaresi cevabında nakit yetersizliği nedeniyle ancak personelin net ücret, bireysel emeklilik tutarı ve icra kesintisi gibi ödemeleri yapabildiklerini belirtmiştir. Ancak işçi çalıştırmanın maliyeti sadece net ücret değil sosyal güvenlik primleri ve vergi tutarları da maliyet kalemidir. Bu nedenle İdarenin çalıştrılacak personel sayısını bu maliyetleri göz önünde bulundurarak planlama yapması gerekmektedir.
Sonuç olarak, Şirkete ödenmesi gereken personel hizmeti bedellerinin sadece net ücret, bireysel emeklilik tutarı ve icra kesintisi toplamı üzerinden yapılan hesaplama sonucu bulunan tutar üzerinden değil, ilgili kamu idarelerine ödenmesi gereken ve hakedişin gider kalem olanlarından SGK pirimi ve çeşitli vergi tutarlarının dâhil edilerek ödenmesi gerekmektedir.