|
ÖZET: Belediye şirketlerinde istihdam edilen personele yönelik hakedişlerin eksik ödenmesi, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde, belediyeler kendi şirketlerinden personel alımı yaparken, bu işlemler Kamu İhale Kanunu’nun belirlediği limit ve şartlardan muaf tutulmaktadır. Ancak yapılan incelemeler, belediyelerin bu şirketlere ödemelerini yalnızca net ücret üzerinden gerçekleştirdiğini, SGK primleri ve vergi tutarları gibi gider kalemlerinin zamanında ödenmediğini ortaya koymuştur.
Bu durum, belediyenin SGK primleri ve gelir vergisi borçlarının gecikme zammı ile artmasına yol açmakta ve sonuç olarak İdare bütçesine ek yük getirmektedir. 31 Aralık 2024 itibarıyla, belediyenin personel şirketine olan toplam borcu 22.299.399,05 TL olarak hesaplanmıştır. Kamu İdaresi, ekonomik sıkıntılar ve azalan gelirler nedeniyle yalnızca maaş ödemeleri yapabildiğini belirtmiş ve hakedişlerin tam olarak ödenmesi için yeni kaynaklar oluşturma planları yapıldığını ifade etmiştir. Sonuç olarak, belediyenin personel hizmeti bedellerinin hesaplanmasında, yalnızca net ücretlerin değil, tüm gider kalemlerinin dikkate alınarak ödenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu yaklaşım, hem mali sürdürülebilirliği artıracak hem de personel haklarının korunmasına katkı sağlayacaktır. |
BULGU: Doğrudan Hizmet Alımı Kapsamında Çalıştırılan Personele İlişkin Olarak Belediye Şirketine Hakedişlerin Eksik Ödenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında Belediye Şirketinde istihdam edilmeye başlanan işçilere yönelik olarak Şirkete ödenmesi gereken hakedişlerin eksik ödendiği görülmüştür.
375 sayılı KHK’daki düzenleme sonucunda belediyeler tarafından belediye şirketlerinden 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın personel alımı yapılmaktadır. Söz konusu personel alımı neticesinde belediyeler tarafından kendi şirketlerine sözleşme koşullarına göre tespit edilen hakedişler ödenmektedir.
Söz konusu hususa ilişkin olarak yapılan incelemelerde; Belediyenin kendi şirketlerinden temin ettikleri personele yönelik olarak yaptığı ödemelerin net ücret toplamından oluştuğu, hakedişin gider kalemlerinden sayılan ve asgari işçilik maliyeti içerisinde yer alan SGK primleri ve vergi tutarlarının ise zamanında ödenmediği görülmüştür.
Söz konusu ödeme usulü nedeniyle Şirket bu personelin SGK primleri ile ücretlerinden kesilen gelir vergisini alacaklı kurumlara zamanında ödeyememekte, bu nedenle söz konusu borçlara gecikme zammı işlemektedir. Bu borçlar ve gecikme cezaları nihayetinde İdare tarafından ödenmekte ve bu nedenle İdare bütçesine fazladan külfet getirmektedir. 31.12.2024 tarihi itibarıyla gecikme zammıyla beraber 19.026.674,67 TL SGK primi, 3.272.724,38 TL de vergi borcu olmak üzere personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımına yönelik hakedişlerden oluşan Belediyenin Personel Şirketine olan borcu 22.299.399,05 TL’dir.
Kamu İdaresi cevabında, Belediyenin ekonomik durumunun kötü olduğu, İller Bankası paylarının beklenenden az geldiği, kira, emlak vergisi, su, atıksu, katı atık gibi gelirleri haricinde başka bir gelirinin olmadığı bu sebeple sadece maaşların ödenebildiği, kaynakları daha etkin yönetmek ve yeni kaynaklar üretmek için plan ve programlar yapılacağı, bu sayede hakedişlerin tam ödenmesi için çalışılacağı ifade edilerek mevcut durumun tespitiyle beraber bulguya iştirak edilmiştir.
Sonuç olarak, İdare tarafından Şirkete ödenmesi gereken personel hizmeti bedellerinin sadece net ücret toplamı üzerinden yapılan hesaplama sonucu bulunan tutar üzerinden değil, hakedişin gider kalemi olan tüm tutarların dâhil edilerek ödenmesi gerekmektedir.