|
ÖZET: Belediye şirketlerinde istihdam edilen personele yönelik hakedişlerin eksik ödenmesi, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. 696 sayılı KHK çerçevesinde işe alınan işçilere, SGK primleri ve vergi tutarları kadar eksik ödeme yapılması, şirketin bu borçları zamanında ödeyememesine ve dolayısıyla gecikme zammı ile faiz yüküne maruz kalmasına neden olmuştur. Belediyeler, kendi şirketlerinden temin ettikleri personelin hakedişlerini belirli sözleşme koşullarına göre ödemekte, ancak SGK primleri ve vergi tutarlarını zamanında ödeyememektedir.
Bu durum, idare bütçesine ek yük getirmekte ve kamu kaynaklarının etkin yönetimini zorlaştırmaktadır. Kamu idaresi, eksik ödemelerin borçlu olma durumundan kaynaklandığını belirtmekte ve ödeme dengesinin sağlanmasının ardından hakedişlerin tam olarak gerçekleştirileceğini ifade etmektedir. 5018 sayılı Kanun, kamu kaynaklarının etkili ve verimli bir şekilde kullanılmasını hedeflemekte olup, bu bağlamda hakedişlerin sadece net ücret üzerinden değil, SGK primleri ve vergi tutarları da dahil edilerek hesaplanması gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, bu yaklaşım, alacaklı kamu idarelerine zamanında ödeme yapılmasını sağlayarak idare bütçesindeki ek yükleri azaltacak ve kamu kaynaklarının daha ekonomik bir şekilde kullanılmasına katkıda bulunacaktır. |
BULGU: Doğrudan Hizmet Alımı Kapsamında Çalıştırılan Personele İlişkin Olarak Belediye Şirketine Hakedişlerin Eksik Ödenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
696 sayılı KHK kapsamında Belediye Şirketinde istihdam edilmeye başlanan işçilere yönelik olarak Şirkete ödenmesi gereken hakedişlerin, SGK primi ve vergi tutarı kadar eksik ödendiği, eksik ödemeden kaynaklı olarak Şirket tarafından SGK primi ve vergi tutarı ilgili kurumlara zamanında ödenemeyerek biriktiği, ayrıca biriken bu borçların gecikme zammı ve faiz yüküne katlanıldığı görülmüştür.
696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yapılan düzenleme sonucunda belediyeler tarafından belediye şirketlerinden 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın personel alımı yapılmaktadır. Söz konusu personel alımı neticesinde belediyeler tarafından kendi şirketlerine sözleşme koşullarına göre tespit edilen hakedişler ödenmektedir.
Söz konusu hususa ilişkin olarak yapılan incelemelerde; belediyenin kendi şirketlerinden temin ettikleri personele yönelik olarak yaptığı ödemeler net ücret, bireysel emeklilik kesintisi ve icra kesintisi toplamından oluşmakta, hakedişin gider kalemlerinden olan SGK primleri ve vergi tutarları ise zamanında ödenmemektedir. Söz konusu ödeme usulü nedeniyle Şirket bu personelin SGK primleri ile ücretlerinden kesilen gelir ve damga vergisini alacaklı kurumlara zamanında ödeyememekte, bu nedenle söz konusu borçlara gecikme zammı işlemektedir. Bu borçlar ve gecikme cezaları nihayetinde İdare tarafından ödenmekte ve bu nedenle İdare bütçesine fazladan külfet getirmektedir.
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa ilişkin borçlu olunması nedeniyle ödemelerin eksik yapıldığı, ödeme dengesinin sağlanmasının ardından hakediş ödemelerinin eksiksiz gerçekleştirileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak, bütçelerin stratejik plan ve performans programına dayanılarak hazırlanması, planlamanın daha etkin bir şekilde gerçekleştirilmesine olanak sağlayacak ve kaynakların daha etkin yönetilmesine yardımcı olacaktır. 5018 sayılı Kanun ile kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanılması amaçlanmaktadır. Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğine İdare tarafından Şirkete ödenmesi gereken personel hizmeti bedellerinin sadece net ücret, bireysel emeklilik tutarı ve icra kesintisi toplamı üzerinden yapılan hesaplama sonucu bulunan tutar üzerinden değil, ilgili kamu idarelerine ödenmesi gereken ve hakedişin gider kalem olanlarından SGK primi ve çeşitli vergi tutarlarının dâhil edilerek ödenmesi gerekmektedir. Böylece alacaklı kamu idarelerine ödenmesi gereken söz konusu kalemler zamanında ödenerek İdare bütçesine gecikme zammı/faizi gibi ek yük binmeyecek, İdare varlıklarını daha etkin yönetebilecek ve kamu kaynaklarının daha ekonomik ve verimli bir şekilde kullanımı sağlanabilecektir.