|
ÖZET: Belediye şirketlerinde istihdam edilen personele yönelik hakedişlerin eksik ödenmesi, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. 696 sayılı KHK çerçevesinde, belediyeler kendi şirketlerinden personel alımı yaparken, ödemelerin SGK primleri ve vergi tutarları dikkate alınmadan gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Bu durum, belediye şirketinin ilgili kurumlara zamanında ödeme yapamaması ve biriken borçların gecikme zammı ve faiz yükü ile karşı karşıya kalmasına neden olmaktadır.
Söz konusu ödemeler, net ücret, bireysel emeklilik kesintisi ve icra kesintisi toplamı üzerinden yapılmakta; ancak SGK primleri ve vergi tutarları zamanında ödenmemektedir. Bu da, İdare bütçesine ek bir yük getirmekte ve kamu kaynaklarının etkin yönetimini zorlaştırmaktadır. Kamu İdaresi, bu bulgulara katıldığını ve gerekli adımların atılacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, bütçelerin stratejik plan ve performans programlarına dayalı olarak hazırlanması, kaynakların daha etkin bir şekilde yönetilmesine olanak tanıyacaktır. 5018 sayılı Kanun kapsamında kamu kaynaklarının etkin, ekonomik ve verimli kullanımı hedeflenmektedir. Bu nedenle, belediyelerin personel hizmeti bedellerini yalnızca net ücret üzerinden değil, SGK primleri ve vergi tutarlarını da kapsayacak şekilde hesaplaması gerekmektedir. Bu yaklaşım, gecikme zammı ve faiz yükünü azaltarak İdare varlıklarının daha verimli yönetilmesine katkı sağlayacaktır. |
BULGU: Doğrudan Hizmet Alımı Kapsamında Çalıştırılan Personele İlişkin Olarak Belediye Şirketine Hakedişlerin Eksik Ödenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
696 sayılı KHK kapsamında Belediye Şirketinde istihdam edilmeye başlanan işçilere yönelik olarak Şirkete ödenmesi gereken hakedişlerin, SGK primi ve vergi tutarı kadar eksik ödendiği, eksik ödemeden kaynaklı olarak Şirket tarafından SGK primi ve vergi tutarı ilgili kurumlara zamanında ödenemeyerek biriktiği ayrıca biriken bu borçların gecikme zammı ve faiz yüküne katlanıldığı görülmüştür.
696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yapılan düzenleme sonucunda belediyeler tarafından belediye şirketlerinden 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın personel alımı yapılmaktadır. Söz konusu personel alımı neticesinde belediyeler tarafından kendi şirketlerine sözleşme koşullarına göre tespit edilen hakedişler ödenmektedir.
Söz konusu hususa ilişkin olarak yapılan incelemelerde; belediyenin kendi şirketlerinden temin ettikleri personele yönelik olarak yaptığı ödemeler net ücret, bireysel emeklilik kesintisi ve icra kesintisi toplamından oluşmakta, hakedişin gider kalemlerinden olan SGK primleri ve vergi tutarları ise zamanında ödenmemektedir. Söz konusu ödeme usulü nedeniyle Şirket bu personelin SGK primleri ile ücretlerinden kesilen gelir ve damga vergisini alacaklı kurumlara zamanında ödeyememekte, bu nedenle söz konusu borçlara gecikme zammı işlemektedir. Bu borçlar ve gecikme cezaları nihayetinde İdare tarafından ödenmekte ve bu nedenle İdare bütçesine fazladan külfet getirmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusuna iştirak edilmiş olup gerekli işlemlerin yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, bütçelerin stratejik plan ve performans programına dayanılarak hazırlanması, planlamanın daha etkin bir şekilde gerçekleştirilmesine olanak sağlayacak ve kaynakların daha etkin yönetilmesine yardımcı olacaktır. 5018 sayılı Kanun ile kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanılması amaçlanmaktadır. Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğine İdare tarafından Şirkete ödenmesi gereken personel hizmeti bedellerinin sadece net ücret, bireysel emeklilik tutarı ve icra kesintisi toplamı üzerinden yapılan hesaplama sonucu bulunan tutar üzerinden değil, ilgili kamu idarelerine ödenmesi gereken ve hakedişin gider kalemlerinden SGK primi ve çeşitli vergi tutarlarının dâhil edilerek ödenmesi gerekmektedir. Böylece alacaklı kamu idarelerine ödenmesi gereken söz konusu kalemler zamanında ödenerek İdare bütçesine gecikme zammı/faizi gibi ek yük binmeyecek, İdare varlıklarını daha etkin yönetebilecek ve kamu kaynaklarının daha ekonomik ve verimli bir şekilde kullanımı sağlanabilecektir.