|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay denetim raporları, belediye şirketlerinde istihdam edilen işçilere yönelik hakedişlerin eksik ödendiğini ortaya koymuştur. 696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde, belediyeler kendi şirketlerinden personel alımı yapabilmekte; ancak bu süreçte SGK primleri ve vergi tutarları zamanında ödenmemektedir. Bu durum, belediye şirketinin ilgili kurumlara olan borçlarının birikmesine ve sonuç olarak yapılandırılarak zamlı bir şekilde ödenmesine yol açmaktadır.
Belediyeler, personel alımında Kamu İhale Kanunu’nun belirlediği limit ve şartlardan muaf tutulmakta; ancak yapılan ödemeler sadece net ücret, bireysel emeklilik kesintisi ve icra kesintisi üzerinden hesaplanmaktadır. SGK primleri ve vergi ödemeleri zamanında yapılmadığı için, bu borçlar gecikme zammı ile artmakta ve nihayetinde idare bütçesine ek yük getirmektedir. İdare, nakit akışı ve ödeme politikası gereği ödemelerin yapıldığını belirtse de, bu durum hakedişlerin eksik ödenmesini haklı çıkarmaz. Sonuç olarak, belediye şirketine yapılacak ödemelerin, sadece net ücret üzerinden değil, SGK primleri ve vergi tutarlarını da kapsayacak şekilde gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu yaklaşım, alacaklı kamu idarelerine olan yükümlülüklerin zamanında yerine getirilmesini sağlayarak, idarenin bütçesini daha etkin yönetmesine ve kamu kaynaklarının daha verimli kullanılmasına katkıda bulunacaktır. |
BULGU: Doğrudan Hizmet Alımı Kapsamında Çalıştırılan Personele İlişkin Olarak Belediye Şirketine Hakedişlerin Eksik Ödenmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde Belediye şirketinde istihdam edilmeye başlanan işçiler için Şirkete ödenmesi gereken hakedişlerin, SGK primi ve vergi tutarı kadar eksik ödendiği, dolayısıyla Şirket tarafından söz konusu yükümlülüklerin ilgili kurumlara zamanında ödenemeyerek biriktiği, bunun sonucunda ise söz konusu borçların yapılandırılarak zamlı bir şekilde ödendiği görülmüştür.
696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yapılan düzenleme sonucunda belediyeler tarafından belediye şirketlerinden 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın personel alımı yapılmaktadır. Söz konusu personel alımı neticesinde belediyeler tarafından kendi şirketlerine sözleşme koşullarına göre tespit edilen hakedişler ödenmektedir.
İdarenin kendi şirketlerinden temin ettikleri personele yönelik olarak yaptıkları ödemeler; net ücret, bireysel emeklilik kesintisi ve icra kesintisi toplamından oluşmakta, hakedişin gider kalemlerinden olan SGK primleri ve vergi tutarları ise zamanında ödenmemektedir. Söz konusu ödeme usulü nedeniyle Şirket bu personelin SGK primleri ile ücretlerinden kesilen gelir ve damga vergisini alacaklı kurumlara zamanında ödeyememekte, bu nedenle söz konusu borçlara gecikme zammı işlemektedir. Bu borçlar nihayetinde İdare tarafından ödenmekte ve bu nedenle İdare bütçesine fazladan külfet getirmektedir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine İdare tarafından; yıl içerisindeki nakit akışı ve ödeme politikası gereği, personel ödemeleri de aksatılmayacak şekilde ilgili iştiraklere ödemelerin yapıldığı ifade edilmiştir.
Ancak İdarenin açıklaması hakedişlerin eksik ödenmesine haklı bir gerekçe oluşturmaktan uzaktır. Zira İdare gerek personel giderlerini gerekse de diğer giderlerini dikkate alarak planlama yapmakta, bütçesini stratejik plan ve performans programına dayanarak hazırlamaktadır.
Sonuç olarak, İdare tarafından Şirkete ödenmesi gereken personel hizmeti bedellerinin; sadece net ücret, bireysel emeklilik tutarı ve icra kesintisi toplamı üzerinden yapılan hesaplama sonucu bulunan tutar üzerinden değil, ilgili kamu idarelerine ödenmesi gereken ve hakedişin gider kalem olanlarından SGK pirimi ve çeşitli vergi tutarlarının dâhil edilerek ödenmesi gerekmektedir. Böylece alacaklı kamu idarelerine ödenmesi gereken söz konusu kalemler zamanında ödenerek İdare bütçesine gecikme zammı- faizi gibi ek yük binmeyecek, İdare varlıklarını daha etkin yönetebilecek ve kamu kaynaklarının daha ekonomik ve verimli bir şekilde kullanımı sağlanabilecektir.