|
ÖZET: Belediye şirketlerinde istihdam edilen personelin hakedişlerinin, genellikle sosyal güvenlik primleri ve vergi tutarları kadar eksik ödendiği tespit edilmiştir. Bu durum, şirketin ilgili kurumlara zamanında ödemeler yapamaması ve biriken borçlar nedeniyle gecikme zammı ve faiz yükü ile karşılaşmasına yol açmaktadır. 696 sayılı KHK ile yapılan düzenlemeler doğrultusunda, belediyeler personel alımında Kamu İhale Kanunu’nun belirlediği sınırlamalara tabi olmaksızın hareket edebilmekte, ancak bu durum ödemelerin zamanında yapılmaması gibi sorunları da beraberinde getirmektedir.
Yapılan incelemelerde, belediyenin kendi şirketine yaptığı ödemelerin, net ücret, bireysel emeklilik kesintisi ve icra kesintisi toplamından oluştuğu, SGK primleri ve vergi tutarlarının ise zamanında ödenmediği görülmüştür. Bu ödeme usulü, şirketin yükümlülüklerini yerine getirememesine neden olmakta ve sonuç olarak belediye bütçesine ek mali yük getirmektedir. 2024 yılı itibarıyla, belediyenin mali koşullarının olumsuz olması nedeniyle hakedişlerin eksik ödendiği belirtilmiş, ancak bu durumun bütçe emanetleri hesabına yansıdığı ve gecikmiş ödemelerin çoğunun yıl sonunda yapıldığı gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, belediye şirketine ödenecek personel hizmet bedellerinin yalnızca net ücret üzerinden değil, aynı zamanda SGK primleri ve vergi tutarları da dâhil edilerek tam olarak ödenmesi gerekmektedir. Bu yaklaşım, kaynakların daha etkili ve ekonomik bir şekilde kullanılmasını sağlayacak ve ek mali yükümlülüklerin önüne geçecektir. |
BULGU: Doğrudan Hizmet Alımı Kapsamında Çalıştırılan Personele İlişkin Olarak Belediye Şirketine Hakedişlerin Vergi ve Sosyal Güvenlik Prim Tutarı Kadar Eksik Ödenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
696 sayılı KHK kapsamında Belediye Şirketlerinde istihdam edilmeye başlanan işçilere yönelik olarak Şirkete ödenmesi gereken hakedişlerin, çoğu zaman SGK primi ve vergi tutarı kadar eksik ödendiği, eksik ödemeden kaynaklı olarak Şirket tarafından SGK primi ve vergi tutarlarının ilgili kurumlara zamanında ödenemeyerek biriktiği, sonrasında biriken bu borçlar için gecikme zammı ve faiz yüküne katlanıldığı görülmüştür.
696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yapılan düzenleme sonucunda belediyeler tarafından belediye şirketlerinden 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın personel alımı yapılmaktadır. Söz konusu personel alımı neticesinde belediyeler tarafından kendi şirketlerine sözleşme koşullarına göre tespit edilen hakedişler ödenmektedir.
Yapılan incelemede, Belediyenin kendi Şirketinden temin ettiği personele yönelik yaptığı ödemelerin diğer bir deyişle hakedişlerin net ücret, bireysel emeklilik kesintisi ve icra kesintisi toplamından oluştuğu, şirketle imzalanan sözleşmeye göre hakedişin gider kalemlerinden olan SGK primleri ve vergi tutarlarının ise zamanında ödenmediği görülmüştür. Söz konusu ödeme usulü nedeniyle Şirket bu personellerin SGK primleri ile ücretlerinden kesilen gelir ve damga vergisini alacaklı kurumlara zamanında ödeyememekte, bu nedenle söz konusu borçlara gecikme zammı işlemektedir. Bu borçlar ve gecikme cezaları nihayetinde Belediye tarafından ödenmekte ve bu nedenle bütçeye fazladan külfet getirmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, 2024 yılında belediyenin mali koşullarının olumsuz olması nedeniyle zorunlu olarak hakedişlerin belediye şirketine eksik ödendiği, 2024 yılsonu itibarıyla belediye ile şirket arasında borç alacak ilişkisi ve ihtilaf bulunmadığı belirtilmiştir.
Ancak, 2024 yılında Belediye Şirketine ödenen hakedişler incelendiğinde, hakedişlerin birçoğunun tahakkuk tutarından eksik tutarda ödendiği, kalan borcun bütçe emanetleri hesabına alındığı, takip eden aylarda kısım kısım belediye şirketine ödeme yapıldığı, bütçe emanetleri hesabından Şirkete yapılan gecikmiş ödemelerin büyük bir kısmının da aralık ayında yapıldığı görülmüştür. Bu uygulama, Belediye Şirketinin yükümlülüklerini yasal süresi içinde yerine getirememesine neden olmaktadır ve nihayetinde Belediye bütçesine ek mali külfet getirmektedir.
Sonuç olarak, Şirkete ödenmesi gereken personel hizmeti bedellerinin sadece net ücret üzerinden değil, ek mali külfetlere katlanmadan ve kaynakların etkili, ekonomik kullanımı için ilgili kamu idarelerine ödenmesi gereken ve hakedişin gider kalemlerinden olan SGK primi ve çeşitli vergi tutarlarının da dâhil edilerek tam olarak ödenmesi gerekmektedir.