|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Belediyesi ABB’nin doğrudan personel hizmeti alımı çerçevesinde yabancı menşeli araç temin ettiğini ortaya koymuştur. 237 sayılı Taşıt Kanunu’na göre, belediyelerin taşıt edinimi bu kanun hükümlerine tabidir. Kanunun 7. maddesi, kurumların taşıt ihtiyaçlarını hizmet alımı yoluyla karşılaması gerektiğini belirtirken, 12. maddede yabancı menşeli araçların edinimi ile ilgili esasların Cumhurbaşkanlığı tarafından belirleneceği ifade edilmektedir. 2006 yılında kabul edilen düzenlemeler, yabancı menşeli binek taşıt edinimini belirli makamlarla sınırlamıştır.
Bakanlar Kurulu tarafından 2014 yılında yayımlanan karar, yabancı menşeli araçların hangi koşullarda edinilebileceğini netleştirmiştir. Bu düzenlemelere göre, belediyelerin yabancı menşeli binek araç temin etmesi mümkün değildir. 17 Mayıs 2024 tarihli Cumhurbaşkanlığı Genelgesi de, resmi taşıtların edinimi ve kullanımı konusunda benzer kısıtlamalar getirmiştir. İncelemelerde, Fen İşleri Dairesi Başkanlığı’nın iki ayrı doğrudan personel temin hizmet alımında yabancı menşeli araç kullanıldığı tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, gelecekte yabancı araç talep edilmemesi konusunda dikkat göstereceğini belirtmiştir. Ancak, taşıt edinimi ve kullanımı ile ilgili kuralların her durumda göz önünde bulundurulması gerektiği vurgulanmaktadır. Dolayısıyla, doğrudan personel hizmet alımı kapsamında yabancı menşeli araçların kullanılması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. |
BULGU: Doğrudan Personel Hizmeti Alımı Kapsamında Yabancı Menşeli Araç Temin Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
ABB tarafından 375 sayılı KHK’nın Ek 20’nci maddesi kapsamında alımı yapılan doğrudan personel temin hizmetlerinin gördürülmesi işlerinden birinde yabancı menşeli araç edinildiği görülmüştür.
237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 1’inci maddesinde, belediyelerin bu Kanun hükümlerine tabi olduğu hüküm altına alınmıştır. Mezkûr Kanun’un 7’nci maddesinin birinci fıkrasında, kurumların taşıt ihtiyaçlarını hizmet alımı suretiyle karşılamalarının esas olduğu ifade edilmiş, 12’nci maddesinin ikinci fıkrasının (f) bendinde, hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtların çeşitli özellikleri ile yabancı menşeli olup olmayacağına ilişkin esas ve usullerin Cumhurbaşkanınca (daha önceden Bakanlar Kurulunca) belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
Bu kapsamda, Bakanlar Kurulu tarafından 2006 yılında 2006/10193 sayılı Karar’la Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller kabul edilmiştir. Söz konusu Esas ve Usuller’in Genel esaslar başlıklı 6’ncı maddesinde, hizmet alımı suretiyle yabancı menşeli binek taşıt edinilmesi Kanun’un 10’uncu maddesinin beşinci fıkrasında öngörülen makam ve hizmetler ile sınırlandırılmıştır.
237 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesinin beşinci fıkrasında, kurumlar tarafından edinilecek taşıtların menşei ve diğer özellikleri hakkında belirleme yapma yetkisi Cumhurbaşkanına (daha önceden Bakanlar Kuruluna) verilmiştir.
Bu çerçevede, Bakanlar Kurulu tarafından 2014/6425 sayılı Karar’ın ekinde 237 Sayılı Taşıt Kanunu Kapsamında Edinilecek Taşıtların Menşei, Silindir Hacimleri ve Diğer Niteliklerinin Belirlenmesine Dair Karar kabul edilmiştir. Söz konusu Karar’da, 237 sayılı Taşıt Kanunu’na ekli (1) sayılı cetvelde ve son iki sırasında belirtilenler hariç olmak üzere (2) sayılı cetvelde yer alan makamlar ile güvenlik önlemli (zırhlı) araçlar, koruma altına alınanlarla ilgili yönetmelik hükümlerine göre tahsis olunanlar ve idarelerin yurtdışı teşkilatları için yabancı menşeli binek taşıt edinilebileceği belirtilmiş, bunlar dışında hibe dâhil her ne suretle olursa olsun yabancı menşeli binek taşıt edinilemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca, mezkûr Karar’da yabancı menşeli araçlar hakkında belirleme de yapılmış, yerli muhteva oranı %50’nin altında kalan taşıtların yabancı menşeli sayılacağı belirtilmiştir.
17.05.2024 tarihinde Cumhurbaşkanlığı tarafından Resmi Gazete’de yayımlanan Tasarruf Tedbirleri konulu Genelge’nin “Kapsam” başlıklı maddesinde belediyeler de kapsama dâhil edilmiş, “Resmi Taşıtların Edinilmesi ve Kullanılması” başlıklı bölümünde ilgili mevzuatında belirtilen makam ve hizmetler hariç olmak üzere hibe dâhil her ne şekilde olursa olsun yabancı menşeli taşıt kullanılmayacağı belirtilmiştir.
Yabancı menşeli araç temin edilebilecek makamlar ile hizmetlere ilişkin yukarıda yer verilen düzenlemeler dışında herhangi bir düzenleme yapılmamış, belediyeler yabancı menşeli binek araç edinebilecekler arasında sayılmamıştır. Diğer bir ifade ile Kanun’a ekli mezkûr cetvellerde belediye teşkilatı içerisinde yer alan herhangi bir makam veya belediye hizmeti için yabancı menşeli binek araç temin edilebileceğine dair bir ibare bulunmamaktadır. Dolayısıyla, belediyelerin herhangi bir makamı veya hizmeti için hangi usulle olursa olsun yabancı menşeli binek araç temin etmesi mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil edecektir.
Yapılan incelemede, Fen İşleri Dairesi Başkanlığının 2024 yılında biri ilk dokuz ay için, diğeri son üç ay için olacak şekilde 2 adet doğrudan personel temin hizmet alımı yaptığı, bu alımlardan ilkine ilişkin sözleşmede işin kontrollüğü için her türlü masrafı yükleniciye ait olacak şekilde yabancı menşeli araç öngörüldüğü, diğerindeyse tasarruf tedbirlerine ilişkin genelgeler doğrultusunda işe ilişkin sözleşmede yabancı menşeli araçla ilgili bir edim öngörülmediği, fakat her iki sözleşme döneminde de mezkûr Usul ve Esaslar’a aykırı olarak yabancı menşeli araç temin edildiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında; sonraki işlemlerde personel temin hizmet alımı kapsamında yabancı araç talep edilmemesine özen gösterileceği belirtilmektedir.
Bu itibarla, taşıt edinimi ve kullanımı ile ilgili kurallar sadece taşıt kiralanmasına ilişkin ihalelerde dikkat edilecek hususlar olmayıp taşıtın her türlü edinimi, kiralanması ve kullanımı sırasında sürekli olarak göz önünde bulundurulması gereken kurallar olduğundan, yabancı menşeli araçların, doğrudan personel temin hizmet alımı kapsamında dahi olsa uygun araç olarak kabul edilip hizmet gördürülmesi mümkün değildir.