|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bir belediyenin konaklama ve yemek ödemeleriyle ilgili ciddi usulsüzlükler tespit etmiştir. Yapılan incelemelerde, bir firmaya konaklama, diğerine ise yemek ödemesi yapılırken, bu işlemler için gerekli doğrudan temin dosyalarının düzenlenmediği ve alınan hizmetlerin miktarlarının belirsiz olduğu ortaya çıkmıştır. Kamu İhale Kanunu’na göre, belediyelerin ihtiyaçlarını karşılamak için belirlenen ihale usullerine uyması gerekmektedir. Ancak, bazı istisnalar kapsamında doğrudan temin yöntemiyle de alımlar yapılabilmektedir.
İlgili mevzuat, belediyelerin ihtiyaçlarını Kamu İhale Kanunu çerçevesinde temin etmesini zorunlu kılmakta, yalnızca belirli durumlarda doğrudan temin yapılmasına izin vermektedir. İncelemeler, belediyenin bir film yapım ajansı ile imzaladığı sponsorluk sözleşmesine dayanarak, ihale yapılmaksızın ve doğrudan temin dosyası düzenlenmeksizin ödemeler gerçekleştirdiğini göstermektedir. Belediye, ödemelerin önceki dönem başkanının protokolü doğrultusunda yapıldığını belirtse de, bu durum mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. Sonuç olarak, Kamu İhale Kanunu’na tabi olan hizmet alımlarında, ya ihale usullerinden biri uygulanmalı ya da doğrudan temin dosyası düzenlenerek ihtiyaçlar karşılanmalıdır. Bu bağlamda, mevzuata uygun hareket edilmesi, kamu kaynaklarının etkin ve şeffaf bir şekilde yönetilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Doğrudan Temin Dosyası Düzenlenmeksizin Konaklama ve Yemek Ödemesi Yapılması ve Hizmet Alımının Gerçek Miktarlarının Belli Olmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından bir firmaya yapılan konaklama ödemesi ile başka bir firmaya yapılan yemek ödemesi ile ilgili olarak doğrudan temin dosyası düzenlenmediği ve fiilen alınan hizmet alımı miktarları belli olmaksızın ödeme yapıldığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde;
“Aşağıda belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri bu Kanun hükümlerine göre yürütülür:
(Değişik: 1/6/2007-5680/1 md.) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı; döner sermayeli kuruluşlar, birlikler (meslekî kuruluş şeklinde faaliyet gösterenler ile bunların üst kuruluşları hariç), tüzel kişiler.
…” denilmek suretiyle belediyelerin ihtiyaçlarını bu Kanun hükümlerine göre temin edecekleri hüküm altına alınmıştır.
Öte yandan aynı Kanun’un “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesi ile Kanun uygulanmaksızın yapılabilecek alımlar belirlenmiştir.
Yine aynı Kanun’un “Uygulanacak ihale usulleri” başlıklı 18’inci maddesinde de “İdarelerce mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinde aşağıdaki usullerden biri uygulanır:
Açık ihale usulü.
Belli istekliler arasında ihale usulü.
Pazarlık usulü.
(Mülga: 30/7/2003-4964/12 md.)”
Denilerek uygulanabilecek ihale usulleri belirlenmiştir.
Ayrıca Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinde “Değişik: 30/7/2003- 4964/15 md.)
Aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne başvurulabilir:
İhtiyacın sadece gerçek veya tüzel tek kişi tarafından karşılanabileceğinin tespit edilmesi.
Sadece gerçek veya tüzel tek kişinin ihtiyaç ile ilgili özel bir hakka sahip olması.
Mevcut mal, ekipman, teknoloji veya hizmetlerle uyumun ve standardizasyonun sağlanması için zorunlu olan mal ve hizmetlerin, asıl sözleşmeye dayalı olarak düzenlenecek ve toplam süreleri üç yılı geçmeyecek sözleşmelerle ilk alım yapılan gerçek veya tüzel kişiden alınması.
Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin onbeş milyar, diğer idarelerin beşmilyar Türk Lirasını aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar.
…” şeklinde yapılan düzenleme ile Kamu İhale Kanunu hükümleri uygulanmaksızın yapılabilecek bazı alımlar belirlenmiştir.
Bu düzenlemeler bir arada değerlendirildiğinde idarelerin ihtiyaçlarını esas olarak Kamu İhale Kanunu’nda belirlenmiş ihale usullerinden biri ile yapmasının esas olduğu ancak Kanun’da yer alan istisnalar kapsamındaki ihtiyaçlar için Kanun’un uygulanmayacağı ve bazı ihtiyaçların da Kanunda düzenlenen ancak ihale usulü olarak kabul edilmeyen doğrudan temin ile karşılanabileceği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, İdarenin bir film yapım ajansı ile sponsorluk sözleşmesi imzaladığı ve buna dayanılarak bir ihale yapılmaksızın veya doğrudan temin dosyası da düzenlenmeksizin doğrudan fatura karşılığı konaklama ve yemek bedeli ödemesi yapıldığı anlaşılmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, önceki dönem Belediye Başkanı tarafından protokol yapıldığını ve bu protokole istinaden ödemelerin gerçekleştirildiğini ifade etmiştir. Ancak herhangi bir doğrudan temin dosyası düzenlenmeksizin veya ihale yapılmaksızın fatura karşılığı doğrudan ödeme yapılabilmesi mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
Sonuç olarak, yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ve açıklamalardan anlaşılacağı üzere Kamu İhale Kanunu’ndan istisna olmayan bir hizmet alımı yapılacak ise Kanunda yer verilen ihale usullerinden biri tercih edilerek ihale yapılması veya doğrudan temin dosyası düzenlenerek ihtiyaçların temin edilmesi gerekmektedir.