|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiği alımlarda önemli eksiklikler tespit etmiştir. İncelemeler sonucunda, alım yapılan gerçek veya tüzel kişilerin yasaklı olup olmadığının kontrol edilmediği belirlenmiştir. Kamu İhale Kanunu’nun 22/1-d maddesi gereği, alım yapılacak kişilerin yasaklılar listesinde yer alıp almadığının kontrol edilmesi zorunludur. Ancak, bu doğrulamanın yapılmadığı ve ilgili belgelerin arşivlenmediği ortaya çıkmıştır.
Doğrudan temin kapsamında gerçekleştirilen alımlarda, piyasa araştırması yapılmasına ilişkin yazılı fiyat tekliflerinin çoğunda teklif tarihinin bulunmadığı ve bazı mal veya hizmet alımlarında teknik özelliklerin yeterince tanımlanmadığı görülmüştür. Kamu İhale Tebliği’nin ilgili maddeleri, alımlar için onay belgesi düzenlenmesini ve fiyat araştırması belgelerinin eklenmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak, bu kurallara uyulmadığı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, doğrudan temin yöntemiyle yapılan alımlarda şartname düzenlenmesi idarelerin inisiyatifinde olsa da, rekabetin sağlanması ve kabul işlemlerinin etkinliği açısından teknik özelliklerin açıkça belirtilmesi gerekmektedir. Bu durum, alım süreçlerinin daha şeffaf ve düzenli bir şekilde yürütülmesine katkı sağlayacaktır. |
BULGU: Doğrudan Temin İle Gerçekleştirilen Alımlarda Eksiklikler Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22/1-d maddesi kapsamında gerçekleştirdiği alımlar incelendiğinde;
Doğrudan temin kapsamında yapılan alımlarda, alım yapılan gerçek veya tüzel kişinin yasaklı olup olmadığının teyit edilmediği tespit edilmiştir.
Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapilacak Alimlara İlişkin Tebliğin “Alımlara ilişkin uygulama esasları ” başlıklı 4’üncü maddesinin sekizinci fıkrasında;
“Kanunun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen parasal limitler dahilinde yapılan alımlarda, alım yapılacak gerçek veya tüzel kişinin Kurumun internet sayfasındaki yasaklılar listesinde bulunup bulunmadığı kontrol edilir ve bu kişinin listede bulunduğunun anlaşılması durumunda, söz konusu kişiden alım yapılmaz.” hükmü yer almaktadır.
Söz konusu Tebliğe göre, yasaklı listesinde bulunan gerçek veya tüzel kişilerden mal alımı yapılmaması gerektiğinden alım yapılacak olan gerçek veya tüzel kişinin ilgili internet sayfasında yasaklılar kısmında olup olmadığının sorgulaması yapılmalıdır.
4734 sayılı Kanunun 22/1-d maddesi kapsamında Kurum harcama birimince doğrudan temin yoluyla yapılan ancak sözleşme düzenlenmeyen alımlarda “yasaklılık teyidi”nin KİK internet sayfasından yapılarak, yasaklılar listesinde ismi bulunmayan gerçek/tüzel kişi ile ilgili bilgilerin yer aldığı sayfanın bir nüshasının doküman alınmak suretiyle işlem dosyasına arşivlemesinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunun Doğrudan Temin başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında ihtiyaç teminlerinde, sözleşme düzenleneceğine bakılmaksızın alım yapılacak gerçek veya tüzel kişinin yasaklılık sorgulamasının yapılarak teyit belgesinin dosya evrakına arşivlenmesi gerekmektedir.
Doğrudan temin kapsamında yapılan alımlarda piyasa araştırması kapsamında yazılı fiyat tekliflerinin birçoğunda teklif tarihinin yer almadığı ve bazı hizmet/mal alımlarında ihtiyacın niteliğine göre teklif mektuplarında işin teknik özelliklerinin tarif edilmediği veya teknik şartname oluşturulmadığı tespit edilmiştir.
Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapilacak Alimlara İlişkin Tebliğ’in doğrudan temine ilişkin açıklamaların bulunduğu 4’üncü maddesinde;
“(2) Alımlar için onay belgesi düzenlenmesi, onayı takiben harcama yetkilisince görevlendirilen kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılması ve buna ilişkin belgelerin dayanakları ile birlikte onay belgesine eklenmesi zorunludur.
(5) Teslimi, sunumu veya yapımı belli bir süreyi gerektiren alımlar ile Kanunun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında yapılan alımlarda sözleşme imzalanması zorunludur.
(6) Alıma ilişkin belirli kriter ve/veya teknik özelliklerin aranması durumunda, bunlara ilişkin bilgi ve/veya belgeler EKAP üzerinden veya kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden temin veya teyit edilebilir.“
Hükümleri yer almaktadır.
Doğrudan temin kapsamında yapılan alımlarda piyasa araştırması kapsamında yazılı fiyat tekliflerinin birçoğunda teklif tarihinin yer almadığı ve bazı hizmet/mal alımlarında (kütüphane dolap ve rafları, duvar taşı alımı, pankart basımı ve yol tabelası, modüler su deposu kurulumu, çalışma masası ve sandalyesi alımı vb.) ihtiyacın niteliğine göre teklif mektuplarında işin teknik özelliklerinin tarif edilmediği veya teknik şartname oluşturulmadığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa katıldığını ve doğrudan temin kapsamında yapılan alımlarda, alım yapılan gerçek veya tüzel kişinin yasaklı olup olmadığının teyit edileceğini ifade etmiştir.
Sonuç olarak, Tebliğ’de yukarıda ifade edilen hüküm uyarınca doğrudan temin yöntemiyle yapılan alımlarda şartname düzenlenmesi idarelerin takdirinde bulunsa da; gerek fiyatın teklifler arasında rekabet ve eşit muamele ile oluşturulması, gerekse muayene ve kabul işlemlerinin sağlıklı yapılması açısından bu yöntemle yapılan alımlarda da işin niteliğine göre teknik özelliklerinin teklif isteme yazısında ya da ayrı bir teknik şartnamede gösterilmesi gerekmektedir.