|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi tarafından doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen bazı mal ve hizmet alımlarına ilişkin teknik şartnamelerin yetersiz olduğunu ortaya koymaktadır. Bu şartnamelerin, alım sürecinde tereddüt veya yanlış anlamalara yol açmayacak şekilde düzenlenmediği, ifadelerin belirsiz olduğu ve piyasa araştırması ile fiyat teklifi alınmasını engellediği tespit edilmiştir. Doğrudan Temin Yöntemi ile Alımlara İlişkin Tebliğ’de belirtilen kurallara göre, alım konusunun detaylı bir şekilde tanımlanması ve onay belgeleri ile birlikte gerekli belgelerin sunulması zorunludur.
Yapılan incelemelerde, özellikle yedek parça alımları ve araç bakım onarımlarına dair teknik şartnamelerde yeterli açıklamaların yapılmadığı görülmüştür. Örneğin, araçların yalnızca plakaları ve genel isimleri ile belirtilmesi, fiyat tekliflerinin sağlıklı bir şekilde alınmasını imkansız hale getirmektedir. Bu durum, yalnızca belirli firmaların doğru fiyat teklifi verebilmesine olanak tanırken, diğer firmaların genel bilgilerle teklif sunmalarını engellemektedir. Sonuç olarak, teknik şartnamelerin, potansiyel katılımcılar için açık ve net tariflerle oluşturulması gerekmektedir. Bu sayede, sağlıklı bir piyasa fiyat araştırması yapılması ve güvenilir maliyet hesaplamaları gerçekleştirilmesi mümkün olacaktır. Kamu İdaresi, gelecekte bu hususlara dikkat edileceğini belirtmiştir. |
BULGU: Doğrudan Temin ile Yapılan Bazı Mal ve Hizmet Alımı İşlerinin Teknik Şartnamelerinin Fiyat Teklifi Alınmasını Sağlayacak Nitelikte Hazırlanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından 2024 yılı içerisinde doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen bazı mal ve hizmet alımı işlerine ilişkin teknik şartnamelerin, tereddüte veya yanlış anlamaya yol açmayacak şekilde düzenlenmediği, şartnamelerde yer alan ifadelerin açık ve kesin olmadığı, şartnamelerin mevcut haliyle sağlıklı bir piyasa araştırması yapılması ve fiyat teklifi alınmasına imkan vermediği görülmüştür.
Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; alım konusu işin; nev’i, niteliği, varsa proje numarası, miktarı, gereken hallerde yaklaşık maliyeti, kullanılabilir ödeneği ve tertibi ile avans ve fiyat farkı verilecekse şartlarını gösteren, harcama yetkilisinin imzasını taşıyan ve ilgili mevzuatına göre düzenlenen belge, onay belgesi olarak tanımlanmış, “Alımlara ilişkin uygulama esasları” başlıklı 4’üncü maddesinde; alımlar için onay belgesi düzenlenmesi, onayı takiben harcama yetkilisince görevlendirilen kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılması ve buna ilişkin belgelerin dayanakları ile birlikte onay belgesine eklenmesinin zorunlu olduğu belirtilmiştir.
Aynı Tebliğ’in “Tekliflerin istenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinde; alıma ilişkin belirli kriter ve/veya teknik özelliklerin aranması durumunda, teklif istenirken bu kriter ve/veya teknik özelliklerin de belirtileceği, “Tekliflerin verilmesi, değerlendirilmesi ve alımın sonuçlandırılması” başlıklı 10’uncu maddesinde ise; teklif kapsamında, istenmişse alıma ilişkin kriter ve/veya teknik özellikleri tevsik eden bilgi ve/veya belgelerin de sunulması gerektiğine yer verilmiştir.
Yapılan incelemede, Belediye tarafından doğrudan temin yöntemi ile gerçekleştirilen yedek parça mal alımı ile araç bakım onarım hizmet alımı işlerine ilişkin teknik şartnamelerde, alınacak mal ve hizmete ilişkin tariflerin açık ve net bir şekilde yapılmadığı görülmüştür.
Örneğin; parçasının bozulduğuna veya bakım ve/veya onarıma ihtiyacı olduğuna yönelik teknik rapor düzenlenen iş makinesi, binek araç, kamyon vb. araçların parçalarının temini ile bu araçların bakım ve onarımları için fiyat teklifi alınmasına ilişkin hazırlanan teknik şartnamelerde araçların yalnızca plakalarına ve genel isimlerine (Örneğin; 06 ABC 123 plakalı Renault Clio) yer verilmek suretiyle teklif alındığı, teknik detaylara yer verilmediği ve işin uygulamasına ilişkin tereddüte veya yanlış anlamaya yol açabilecek düzenlemeler yapıldığı görülmüştür. Örnek verilen araçtan yola çıkacak olursak, Renault Clio marka araç 1991 yılından günümüze kadar üretimi gerçekleştirilen bir araç olup, bu aracın hangi modeline ait olduğu bilinmeyen bir parçaya ilişkin alınan bir fiyat teklifinin sağlıklı olması beklenemez. Benzer sorun, kamyonlar ve iş makineleri için de geçerlidir. Bu şekilde yapılan fiyat araştırmalarında, yedek parça temini ile bakım onarımı gerçekleştirecek firmalardan, yalnızca kendisinde teklife esas araçların plakası kayıtlı olan ve bu sayede araçların teknik özelliklerine ulaşabilen firmaların sağlıklı bir fiyat teklifi verebileceği, diğer firmaların ise genel plaka ve model bilgileriyle teklif sunmalarının mümkün olmadığı değerlendirilmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen yedek parça mal alımı ile araç bakım onarım hizmet alımı işlerine ait teknik şartnamelerde, mal ve hizmete ilişkin tariflerin açık ve net olarak yapılmasına dikkat edileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak, bahse konu mal ve hizmet alımı işlerinin teknik şartnamelerinin istekli olabilecek kişiler açısından tereddüte yol açmayacak şekilde işin tüm detayını açıklayacak tarifler yapılması suretiyle oluşturulması ve bu şekilde sağlıklı bir piyasa fiyat araştırması yapılarak doğru ve güvenilir maliyet çalışması yapılmasına imkân sağlanması gerekmektedir.