|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin doğrudan temin ve pazarlık usulüyle gerçekleştirdiği mal alımlarında, bütçeye konulan ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulu’ndan uygun görüş alınmadan aşıldığını ortaya koymaktadır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62. maddesinin (ı) bendi, bu tür harcamaların bütçeye konulan ödeneğin %10’unu aşamayacağını belirtmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, 2024 yılı için belirlenen bütçenin %50’sine denk gelen 57.922.898,49 TL’lik harcamanın, mevzuatla belirlenen %10’luk sınırı aşarak 46.354.898,50 TL’lik bir tutar için uygun görüş alınmadığı tespit edilmiştir.
2024/1 sayılı Kamu İhale Tebliği ile belirlenen parasal limitler doğrultusunda, idarelerin pazarlık usulü ile 2.076.108,00 TL’ye kadar olan alımları gerçekleştirebileceği ve doğrudan temin usulüyle 622.756,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçları karşılayabileceği belirtilmiştir. Ancak, bu düzenlemelere rağmen, bütçeye konulan ödeneğin %10’unu aşan harcamalar için Kamu İhale Kurulu’ndan onay alınması gerekmektedir. Sonuç olarak, belediyenin gelecekte bu hususta daha dikkatli olacağı ifade edilmiştir. 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat çerçevesinde, doğrudan temin ve pazarlık usulüyle yapılan alımlarda, belirlenen ödeneğin %10’unu aşan harcamalar için uygun görüş alınması zorunludur. |
BULGU: Doğrudan Temin ile Yapılan Mal Alımlarında, Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Doğrudan temin ve pazarlık usulü ile yapılan mal alımları harcamalarının mevzuatta öngörülen %10’luk sınırı aşmasına rağmen aşan kısım için Kamu İhale Kurulundan uygun görüş alınmadığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (ı) bendinde; “Bu Kanunun 21 ve 22 nci maddelerindeki parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamı, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamaz.” hükmü yer almaktadır.
Kanun metninde yer alan “parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamalar” ibaresinden Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi kapsamında pazarlık usulü ile yapılan mamul mal, malzeme veya hizmet alımları ile 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında doğrudan temin usulü yapılan alımlar anlaşılmaktadır.
24.01.2024 tarihli ve 32439 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2024/1 sayılı Kamu İhale Tebliği ile 01.02.2024-31.01.2025 dönemi için belirlenen parasal limitlere göre 4734 sayılı Kanun’un “Pazarlık usulü” başlıklı 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde idarelerin yaklaşık maliyeti 2.076.108,00 TL’ye kadar olan mamul mal, malzeme veya hizmet alımlarını pazarlık usulü ile temin edebileceği; “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 622.756,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlarını ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
Buna göre, Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, gerek 21’inci maddenin (f) bendi gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddenin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadan aşamayacaklardır.
31.12.2020 tarihli ve 31351 sayılı Resmî Gazete ‘de yayımlanan “4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin (ı) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ”in “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinin;
İkinci fıkrasında, Kanun’un 62’nci maddesinin (ı) bendine göre, Kanun kapsamında yer alan ve bütçe sahibi olan kamu idarelerinin; Kanun’un gerek 21’inci maddesinin (f) bendi gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kurulun uygun görüşü olmadan aşamayacağı, bu oran aşılarak Kuruma yapılan başvuruların reddedileceği,
Üçüncü fıkrasında ise Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendine göre ihtiyaçların temininde bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından, yıllık bütçelerine bu amaçla konulan toplam ödenek tutarının dikkate alınacağı; mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine bu amaçla konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranının hesaplanacağı,
açıklanmıştır.
Yapılan incelemede; Belediyenin mal alımlarına ilişkin toplam ödenek tutarı 115.680.000,00 TL olup bu ödenek tutarının %10’u ise 11.568.000,00 TL’ye isabet etmektedir.
Yıl içinde 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (d) ve 21’inci maddenin (f) bentleri uyarınca yapılan mal alımlarına ilişkin harcama toplamının 57.922.898,49 TL olduğu; bu tutarın 2024 yılı bütçesiyle ayrılan ödeneğin %50’sine isabet ettiği; fakat mevzuat ile belirlenmiş olan %10’luk limitin aşımına neden olan 46.354.898,50 TL tutarındaki harcamalar için Kamu İhale Kurulunun uygun görüşünün alınmadığı tespit edilmiştir.
Tablo 10: Doğrudan Temin ile Yapılan Mal ve Hizmet Alımları ile Yapım İşleri
| Harcama Kalemleri |
2024 Yılı Toplam Ödenek Tutarı (A) |
Toplam Ödeneğin % 10’u (Sınır) (B=A*%10) | 22/d Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı (TL) (C) | 21/f Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı (TL) (D) |
22/d ve 21/f Kapsamında Yapılan Toplam Harcama Tutarı (TL) (E=C+D) | Sınırı Aşan Tutar (TL) F=E–B) |
21/f ve 22/d Alımlarını n Ödenekler e Oranı (%) (E/A) |
| Mal Alımları Ödeneği |
115.680.000,00 | 11.568.000,00 | 35.566.748,49 | 22.356.150,00 | 57.922.898,49 | 46.354.898,50 | |
| Hizmet Alımları Ödeneği |
334.335.000,00 | 33.433.500,00 | 8.660.502,09 | 2.810.000,00 | 11.470.502,09 | – | |
| Yapım İşleri Ödeneği |
4.600.000,00 | 460.000,00 | 24.700,00 | -. | 24.700,00 | – | – |
Kamu İdaresinin cevabında, bulguda tespit edilen hususa ilişkin olarak, gelecek dönemde daha dikkatli olunacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Belediye tarafından 4734 sayılı Kanun ve ilgili ikincil mevzuat uyarınca doğrudan temin ve pazarlık suretiyle ile yapılan alımlarda, 2024 yılı bütçesine bu amaçla konulan ödeneğinin %10’unu aşan kısım için Kamu İhale Kurulunun uygun görüşünün alınması gerekmektedir.