|
ÖZET: Doğrudan temin ile gerçekleştirilen mal ve hizmet alımlarında, dosyaların mal teslim ve hizmet ifa tarihinden sonra düzenlendiği tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22. maddesi, belirli durumlarda ihtiyaçların ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin edilebileceğini belirtmektedir. Bu durumlar arasında, ihtiyaçların yalnızca belirli bir gerçek veya tüzel kişi tarafından karşılanması ve mevcut mal, ekipman veya hizmetlerle uyum sağlanması gibi şartlar yer almaktadır.
Kanun çerçevesinde doğrudan temin süreci, ihtiyaç tespiti, onay belgesi düzenlenmesi, piyasa fiyat araştırması ve alımın gerçekleştirilmesi gibi aşamalardan oluşmaktadır. Ancak uygulamada, birçok müdürlük bu sürece uygun hareket etmemekte, alım işlemleri öncesinde gerekli adımlar atılmadan mal veya hizmet alımları yapılmaktadır. Bu durum, alım tarihinden sonra gerçekleştirilen işlemlerle ortaya çıkmaktadır. Kamu İdaresi, bu bulgulara ilişkin olarak mevzuat hükümlerine uyulacağına dair bir açıklama yapmıştır. 4734 sayılı Kanun’un 22. maddesi doğrultusunda, mal ve hizmet alımlarının belirtilen süreçlere uygun bir şekilde yürütülmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Doğrudan Temin ile Yapılan Mal ve Hizmet Alımlarında Dosyanın Mal Teslim ve Hizmet İfa Tarihinden Sonra Düzenlenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Doğrudan temin ile yapılan mal alımlarında dosyanın mal teslim tarihinden sonra düzenlendiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinde;
“Aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne başvurulabilir:
İhtiyacın sadece gerçek veya tüzel tek kişi tarafından karşılanabileceğinin tespit edilmesi.
Sadece gerçek veya tüzel tek kişinin ihtiyaç ile ilgili özel bir hakka sahip olması.
Mevcut mal, ekipman, teknoloji veya hizmetlerle uyumun ve standardizasyonun sağlanması için zorunlu olan mal ve hizmetlerin, asıl sözleşmeye dayalı olarak düzenlenecek ve toplam süreleri üç yılı geçmeyecek sözleşmelerle ilk alım yapılan gerçek veya tüzel kişiden alınması.
Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin onbeş milyar, diğer idarelerin beşmilyar Türk Lirasını aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar.
Bu maddeye göre yapılacak alımlarda, ihale komisyonu kurma ve 10 uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçlar temin edilir.”
Denilmektedir.
Kanundaki bu düzenlemeye göre oluşturulan alt mevzuat hükümleri çerçevesinde doğrudan temin süreci;
– İhtiyacın Tespiti,
– Onay Belgesi Düzenlenmesi,
Onay Belgesi: alım konusu işin nev’i, niteliği, varsa proje numarası, miktarı, gereken hallerde yaklaşık maliyeti, kullanılabilir ödeneği ve tertibi, alımda uygulanacak usulü, avans ve fiyat farkı verilecekse şartlarını gösteren ve harcama yetkilisinin imzasını taşıyan belgeyi ifade eder.
– Görevlendirme Yapılması,
– Piyasa Fiyat Araştırması Yapılması,
Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği Örnek 3 kullanılarak piyasa fiyat araştırması yapılır.
– Fiyatın Harcama Yetkilisi Tarafından Onaylanması,
Piyasa fiyat araştırması tutanağının altına harcama yetkilisi tarafından olur verilmek suretiyle gerçekleştirilebilir.
– 4734 sayılı Kanun’un 62/ı Maddesine Göre %10 Kontrolünün Yapılması,
– Alımın Yapılması,
Fatura düzenlenmesi, gerekli hallerde muayene kabul belgeleri ve taşınır işlem fişinin düzenlenmesi suretiyle alım yapılır.
– Ödeme,
Ödeme Emri Belgesi ekleri ile beraber düzenlenir ve ödeme yapılır.”
Şeklinde yürütülmelidir.
Uygulamada, Müdürlüklerin çok sayıda doğrudan temin dosyası işlemlerinde yukarıda belirtilen sürece uygun hareket edilmediği, alımın yapılması aşamasından önce gerçekleştirilmesi gereken işlemler yapılmaksızın alımın yapıldığı, mal veya hizmet alımından önceki tarihlerde yapılması gereken işlemlerin mal ve hizmet alımından sonraki tarihlerde gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu hususla ilgili mevzuat hükümlerine riayet edileceğini belirtmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesi çerçevesinde yapılacak mal ve hizmet alımlarının yukarıda belirtilen süreçlere uygun olarak yapılması gerekmektedir.