|
ÖZET: Doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen mal ve hizmet alımlarında, belirli bir süre gerektiren işlerin sözleşmesiz yapılması, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22. maddesi, doğrudan teminle yapılan alımların belirli tutarları aşmaması durumunda sözleşme yapılmaksızın gerçekleştirilebileceğini belirtmektedir. Ancak, Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddeleri, süre gerektiren alımların mutlaka sözleşmeye bağlanması gerektiğini vurgulamaktadır.
Yapılan incelemelerde, İmar Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen çeşitli malzeme ve hizmet alımlarında sözleşme düzenlenmediği ortaya çıkmıştır. Bu durum, yüklenicilerin işlerini zamanında ve şartlara uygun bir şekilde yerine getirmesini sağlamak amacıyla gerekli olan sözleşme düzenlemesiyle çelişmektedir. Sözleşmesiz alımlar, eksik veya hatalı durumların ortaya çıkması halinde caydırıcı yaptırımların uygulanmasını da engellemektedir. Kamu idaresi, doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen ve belirli bir süre gerektiren alımlarda sözleşme yapılmasına özen gösterileceğini ifade etmiştir. Bu bağlamda, mevzuatta öngörülen sözleşme düzenleme zorunluluğuna uyulması, tedarik süreçlerinin sağlıklı işlemesi açısından kritik öneme sahiptir. |
BULGU: Doğrudan Temin ile Yapılan ve Gerçekleşmesi Belli Süreyi Gerektiren Mal ve Hizmet Alımlarında Sözleşme Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdare tarafından doğrudan temin ile gerçekleştirilen bazı mal ve hizmet alımlarında işin kapsamı belirli bir süreyi ihtiva etmesine rağmen sözleşme düzenlenmediği görülmüştür.
Doğrudan temin ile ihtiyaçların karşılanması yöntemi 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinde düzenlenmiştir. Anılan maddenin (d) bendine göre, Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin 01.01.2024-01.02.2024 tarihleri arası 431.810,00 TL; 01.02.2024-31.01.2025 arası için 622.756,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımları ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüyle karşılanabilir.
22.08.2009 tarih ve 27327 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Doğrudan temine ilişkin açıklamalar” başlıklı 22.1.1.3’üncü maddesinde; alımı yapılacak malın teslimi veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanmasının zorunlu olduğu belirtilmiştir.
11.07.2023 tarih ve 32245 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ile Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22’nci maddesi mülga edilmiştir. Aynı tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in “Alımlara ilişkin uygulama esasları” başlıklı 4’üncü maddesinde teslimi, sunumu veya yapımı belli bir süreyi gerektiren alımlarda sözleşme imzalanmasının zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır.
Bu düzenlemeye göre, doğrudan temin kapsamında yapılacak alımlarda malın teslimi veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanması zorunludur.
Belli bir süreyi gerektiren tedariklerde sözleşme düzenlenmesi, yüklenicinin işi zamanında idare istek ve talepleri doğrultusunda işin şartlarına uygun bir şekilde yerine getirmesini sağlayacak, eksik, kusurlu veya hatalı durumların ortaya çıkması durumunda sözleşmedeki cezai yaptırımların caydırıcı özelliği ortaya çıkacaktır.
Yapılan incelemede, sözleşmesinin ifası belirli süreyi gerektiren alımların doğrudan temin yöntemiyle tedariki sırasında sözleşme imzalanmadığı tespit edilmiştir.
Tablo 9: Sözleşme Yapılmadan Doğrudan Teminle Yapılan Alımlar
| Müdürlük Adı | İşin Adı | Alımın Gerçekleştiği Tarih | Alımın Türü (Mal/Hizmet) | Gerçekleşen Satın Alımın Tutarı (KDV Hariç-TL) |
| İmar Müdürlüğü | Malzeme Alımı | 01.06.2024 | Mal | 115.514,63 |
| İmar Müdürlüğü | Hizmet Alımı | 13.06.2024 | Hizmet | 22.500,00 |
| İmar Müdürlüğü | Hizmet Alımı | 26.07.2024 | Hizmet | 90.000,00 |
| İmar Müdürlüğü | Malzeme Alımı | 22.11.2024 | Mal | 200.400,00 |
| İmar Müdürlüğü | Malzeme Alımı | 22.11.2024 | Mal | 172.995,00 |
| İmar Müdürlüğü | Malzeme Alımı | 27.11.2024 | Mal | 72.500,00 |
| İmar Müdürlüğü | Malzeme Alımı | 27.12.2024 | Mal | 124.000,00 |
Doğrudan temin yöntemi ile yapılan ve ifası belirli bir süre gerektiren mal ve hizmet alımı işlerinde, yükleniciler ile sözleşme akdedilmemiş olması anılan Tebliğ düzenlemesine uygun değildir.
Kamu İdaresinin cevabında, bulguda belirtilen hususlar dahilinde doğrudan temin yöntemi ile yapılan ve gerçekleşmesi belli bir süreyi gerektiren işlerde sözleşme düzenlenmesine özen gösterileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, doğrudan teminle gerçekleştirilen ve belli bir süreyi gerektiren tedariklerde, yüklenicinin işi zamanında idare istek ve talepleri ile işin şartlarına uygun bir şekilde yerine getirmesini sağlamak için mevzuatta öngörülen sözleşme yapılması zorunluluğuna uyulması gerekmektedir.