|
ÖZET: Doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen ve belirli bir süre gerektiren mal ve hizmet alımlarında, yüklenici firmalarla sözleşme yapılmadığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22. maddesi, büyükşehir belediyesi sınırları dışındaki idarelerin belirli tutarları aşmayan ihtiyaçlarını doğrudan teminle karşılayabileceğini belirtmektedir. Ancak, Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddeleri, bu tür alımların sözleşmeye bağlanmasını zorunlu kılmaktadır.
Yapılan incelemelerde, sözleşme imzalanmadan gerçekleştirilen alımlar arasında paletli iş makineleri ve ekskavatör kiralamaları ile yol ve kaldırım çalışmaları için mal alımları yer almaktadır. Örneğin, 139.645 TL değerinde verici telsiz ve alıcı anons cihazı alımı, 90.000 TL’ye paletli ekskavatör kiralanması gibi işlemler, sözleşme yapılmadan gerçekleştirilmiştir. Bu durum, mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. Sonuç olarak, doğrudan teminle yapılan ve belirli bir süre gerektiren alımlarda, yüklenicinin işin şartlarına uygun olarak zamanında yerine getirilmesi için sözleşme yapılması gereklidir. Kamu idaresi, bu hususta mevzuata uyulacağını belirtmiştir. |
BULGU: Doğrudan Temin ile Yapılan ve Gerçekleşmesi Belli Süreyi Gerektiren Yapım İşlerinde Sözleşme Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarenin doğrudan teminle gerçekleştirilen ve ifası belirli bir süreyi kapsayan mal ve hizmet alımlarında yüklenici firma ile sözleşme yapılmadığı görülmüştür.
Doğrudan temin ile ihtiyaçların karşılanması yöntemi 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinde düzenlenmiştir. Anılan maddenin (d) bendine göre, Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunmayan idarelerin 01.01.2024-01.02.2024 tarihleri arası 143.845,00 TL; 01.02.2024-31.01.2025 arası için 207.453,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımları ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüyle karşılanabilir.
22.08.2009 tarih ve 27327 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Doğrudan temine ilişkin açıklamalar” başlıklı 22.1.1.3’üncü maddesinde; alımı yapılacak malın teslimi veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanmasının zorunlu olduğu belirtilmiştir.
11.07.2023 tarih ve 32245 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ile Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22’nci maddesi mülga edilmiştir. Aynı tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in “Alımlara ilişkin uygulama esasları” başlıklı 4’üncü maddesinin 5’inci fıkrasında; teslimi, sunumu veya yapımı belli bir süreyi gerektiren alımlarda sözleşme imzalanmasının zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır.
Bu düzenlemeye göre, doğrudan temin kapsamında yapılacak alımlarda malın teslimi veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanması zorunludur.
Belli bir süreyi gerektiren tedariklerde sözleşme düzenlenmesi, yüklenicinin işi zamanında idare istek ve talepleri doğrultusunda işin şartlarına uygun bir şekilde yerine getirmesini sağlayacak, eksik, kusurlu veya hatalı durumların ortaya çıkması durumunda sözleşmedeki cezai yaptırımların caydırıcı özelliği ortaya çıkacaktır.
Yapılan incelemede, sözleşmesinin ifası belirli süreyi gerektiren alımların doğrudan temin yöntemiyle tedariki sırasında sözleşme imzalanmadığı tespit edilmiştir. Söz konusu alımlar, belirli bir süreyi gerektirdiği açık olan paletli iş makinesi ve ekskavatör kiralanmasına ilişkin hizmet alımı işleri ile yol ve kaldırım çalışmaları için torba çimento, agrega, kum ve çakıl alımı gibi mal alımı işlerdir.
Tablo 11: Sözleşme Yapılmadan Doğrudan Teminle Yapılan Alımlar
| İşin Adı | Alımın Türü (Mal/Hizmet) | Gerçekleşen Satın Alımın Tutarı (KDV Hariç-TL) |
| Verici Telsiz-Alıcı Anons Cihazı Alımı ve Bakımı | Mal Alımı | 139.645,00 |
| Paletli Ekskavatör Kiralanması | Hizmet Alımı | 90.000,00 |
| Yol Yapımı İçin Agrega Alımı | Mal Alımı | 195.000,00 |
| Yol ve Kaldırım Çalışmaları İçin 1650 Adet Torba Çimento Alımı | Mal Alımı | 65.750,00 |
| İçme Suyu Klor-Sodyum Hipokklorit Alımı | Mal Alımı | 95.000,00 |
| Su Deposu İçin Malzeme Alımı | Mal Alımı | 48.020,00 |
| Paletli İş Makinesi Kiralanması | Hizmet Alımı | 84.000,00 |
| Yol Onarımlan İçin İnce Kum ve Çakıl Alımı | Mal Alımı | 48.000,00 |
| Haşerelerle Mücadele İçin Karasinek İlacı Alımı | Mal Alımı | 162.500,00 |
| İçme Suyu Klor-Sodyum Hipokklorit Alımı | Mal Alımı | 95.000,00 |
| Park ve Bahçelerin Bakımı İçin Koruyucu ve Yağlı Boya Alımı | Mal Alımı | 50.720,00 |
Doğrudan temin usulü ile gerçekleştirilen ve ifası belirli bir süre gerektiren mal ve hizmet alımı ile yapım işlerinde, yüklenici ile sözleşme akdedilmemiş olması anılan Tebliğ düzenlemesine uygun değildir.
Kamu İdaresinin cevabında, söz konusu hususta mevzuata uyulmasının sağlanağacağı ifade edilmişitr.
Sonuç olarak, doğrudan temin ile gerçekleştirilen ve belli bir süreyi gerektiren tedariklerde, yüklenicinin işi zamanında idare istek ve talepleri ile işin şartlarına uygun bir şekilde yerine getirmesini sağlamak için mevzuatta öngörülen sözleşme yapılması zorunluluğuna uyulması gerekmektedir.