Doğrudan Temin Limitlerinin Altında Kalmak Amacıyla Alımların Kısımlara Bölünmesi (Sayıştay)

BULGU: Doğrudan Temin Limitlerinin Altında Kalmak Amacıyla Alımların Kısımlara Bölünmesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Açık ihale usulü ile gerçekleştirilmesi gereken bazı mal ve hizmet alımlarının, parasal limitlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölünerek doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; idarelerin, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu, aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadıkça mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin bir arada ihale edilemeyeceği ve eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel usuller olduğu, diğer ihale usullerinin Kanun’da belirtilen özel hallerde kullanılabileceği hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanun’un “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesinin (d) bendinde; büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin on beş milyar, diğer idarelerin beş milyar Türk lirasını aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımları için ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulüne başvurulabileceği belirtilmiştir. Kanun metninde yer alan parasal limitler her yıl Kamu İhale Kurumu tarafından güncellenmekte olup 2024 yılı için uygulanacak limitler; 24.01.2024 tarihli ve 32439 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2024/1 numaralı Kamu İhale Tebliği ile büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idareler için 622.756,00 TL, diğer idareler için 207.453,00 TL olarak belirlenmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22.5.1.2’nci maddesinde ise; açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyacın, Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendi için öngörülen parasal sınırın altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle aynı Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendine göre temini, 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerine aykırılık teşkil ettiğinden, bu yönde uygulamaların sorumluluk doğuracağı hususuna dikkat edilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Benzer hükümler 11/07/2023 tarihli ve 32245 no.lu Resmi Gazetede yayımlanarak 01/02/2024 tarihinde yürürlüğe giren “Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Kamu İhale Tebliğ”inin 11, 12, 13 ve 14’üncü maddelerinde de yer almaktadır.

Kamu İdaresinin 2024 yılı içerisinde 4734 sayılı Kanun’un 22/d bendi kapsamında gerçekleştirdiği harcamaların incelenmesi neticesinde;

Basın Yayın Müdürlüğü Doğrudan Temin Dosyaları;

Kültür Müdürlüğü Doğrudan Temin Dosyaları;

Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğü Doğrudan Temin Dosyaları;

Olmak üzere üç müdürlük tarafından yaklaşık 68 milyon TL’lik alım yapılmıştır. Söz konusu alımların 2022 ve 2023 yıllarında açık ihale ile yapıldığı, iki yılın toplamında 10 milyon TL’den daha az ödeme yapıldığı da bilinmektedir.

Belediyenin, yukarıda yer alan işlerinin dışında doğrudan temin ile yapmış olduğu 18 adet dosya ile ödemesi yapılan yaklaşık 15.5 milyon TL tutarında Bina Cephelerine Afiş Yapılması, çok sayıda dosya ile Organizasyon Hizmeti Alınması, İftar Organizasyonu Yaptırılması, Şehir İçi Otobüs Kiralanması, Çöp Poşeti Satın Alınması, Kömür Satın Alınması, Yardım Kolisi Alınması, İnşaat Malzemesi Alınması, Eşantiyon Malzemesi Alınması vb. gibi niteliği itibariyle bütünlük arz eden veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek olan mal ve hizmet alımlarının, parasal limitleri aşmamak amacıyla mevzuata aykırı bir şekilde kısımlara ayrılarak açık ihale usulü yerine doğrudan temin yöntemiyle aynı veya farklı yüklenicilerden gerçekleştirildiği görülmektedir.

Kamu İdaresi cevabında, alımların hizmet sürekliliğini sağlamak, vatandaşa hızlı ve etkin biçimde ulaşmak amacıyla gerçekleştirilmiş olduğu, kamu zararı oluşturacak, ihale bütünlüğünü bilerek parçalayacak uygulamalara bilinçli olarak yer verilmediği ve gelecek dönemde alımların daha bütüncül planlanarak mümkün olduğunca açık ihale veya pazarlık usulüyle gerçekleştirileceği ifade edilmiştir.

Kamu İdaresinin; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak için aynı veya niteliği itibariyle bütünlük sağlayabilecek alımlarını doğrudan temin usulüyle gerçekleştirmek amacıyla parasal limitlerin altında kalacak şekilde kısımlara bölmemesi gerekir. İhtiyaçların önceden belirlenip, belirli bir plan dahilinde 4734 sayılı Kanun’da yer alan hükümlere göre temin edilmesi gerekmektedir.