Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları

Belediyenin doğrudan temin suretiyle gerçekleştirdiği mal ve hizmet alımlarında işin tanımının açık, anlaşılabilir ve tereddüte meydan vermeyecek şekilde yapılmadığı görülmüştür.

4734 sayılı İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinde belirtilen hallerde ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne başvurulabileceği belirtilmiş, Kamu İhale Genel Tebliğinde de ayrıntılı açıklamalar yapılmıştır. Doğrudan temin yöntemiyle ihtiyaçların karşılanmasında onay belgesi düzenlenmesi, onayı takiben ihale yetkilisince görevlendirilen kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılması ve buna ilişkin belgelerin dayanakları ile birlikte onay belgesine eklenmesi zorunludur. Gerek Kanun gerekse Kamu İhale Genel Tebliğinde belirtilen hususlara göre doğrudan temin suretiyle alım şekli ihale olmamakla birlikte ihtiyaçların en uygun fiyatla temin edilmesi amacıyla piyasa araştırması yapılarak alımlar gerçekleştirilmelidir. Piyasa araştırması da yazılı teklif alınarak yapılır. Teklif hazırlanırken tereddüt olmayacak şekilde ifade edilmeli ve böylece teklif veren neye teklif verdiğini bilmelidir. Bunu sağlamanın yolu da doğrudan temin suretiyle yapılacak alımlara esas tekliflerdeki mal, yapım ve hizmetin tanımının açık ve anlaşılabilir olması ve gerekirse teknik şartname düzenlenmesidir. Yapılan incelemede bunun sağlanmadığı görülmüştür. Örnek olarak bazı alımlara ilişkin bilgiler tabloda verilmiştir.

Doğrudan temin teklif mektuplarında işin tanımının açık ve anlaşılabilir olması sağlanmalıdır.

Tablo 10: Doğrudan Temin Suretiyle Yapılan Bazı Harcamalar

Ödeme No	Birim	İş Kaleminin Adı ve Açıklaması	Olması Gereken
5442	İmar ve Şehircilik Müdürlüğü	Örenlik Köyü 101 Ada 40-42 ve 176 Ada 1-2 nolu parsellerde imar uygulaması	Teknik şartnamesi olmalı, şartnamede işin kapsamı, süresi gibi ayrıntılara yer verilmelidir.
5452	Destek Hizmetleri Müdürlüğü	Hizmet araçlarına lastik alımı	Teknik şartnamesi olmalı ve şartnamede lastik ebatları dışında, lastiklerde bulunması gereken minimum özellikler açıkça belirtilmelidir. (Üretim yılı, yol tutuş değerleri, yakıt değerleri, A, B vs.)
5231	Temizlik İşleri Müdürlüğü	Çöp Konteynırı alımı	Teknik şartnamesi olmalı ve teslim tarihi, konteynırın türü (biçimi) malzeme

			bileşimi gibi daha açıklayıcı bilgilere yer verilmelidir.
3738	Başkanlık	7” Tablet Alımı	Tabletlerin ebatları dışında yazılım özelliklerine teknik şartnamesinde yer verilmelidir.
147	Başkanlık	10” Tablet Alımı	Tabletlerin ebatları dışında yazılım özelliklerine teknik şartnamesinde yer verilmelidir.
1620	Başkanlık	İthal Kömür Alımı	Teknik şartname hazırlanmalı, kömürün kalori değeri gibi açıklayıcı bilgilere yer verilmelidir.
5308	Başkanlık	Van Gölü Avrupa Tanıtım Hizmet Bedeli	Teknik şartname hazırlanmalı, hangi araçlarla ne kadar süreyle tanıtım yapılacağı gibi açıklayıcı bilgilere yer verilmelidir.
2225	Fen İşleri Müdürlüğü	Kilitli Beton Parke ve Bordür Alımı	Teknik şartname hazırlanmalı, parke ve bordürün ebatları gibi açıklayıcı bilgilere yer verilmelidir.

ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediyenin doğrudan temin ile gerçekleştirdiği mal ve hizmet alımlarında iş tanımlarının açık ve anlaşılır olmadığını ortaya koymuştur. 4734 sayılı İhale Kanunu ve Kamu İhale Genel Tebliği, doğrudan temin yönteminin nasıl uygulanması gerektiğini belirlemekte, piyasa araştırması ve teknik şartname düzenlenmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak yapılan incelemelerde, bu gerekliliklerin yerine getirilmediği ve alımlara ilişkin teknik şartnamelerin eksik olduğu tespit edilmiştir. Örnekler arasında imar uygulamaları, hizmet araçları lastik alımı ve tablet alımları gibi çeşitli kalemler yer almaktadır.