|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, İzmir Demokrasi Üniversitesi tarafından doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen bazı mal alımlarında piyasa fiyat araştırmalarının eksik yapıldığını ortaya koymuştur. Tespit edilen durum, mal teslim alındıktan ve faturalandırıldıktan sonra piyasa araştırmasına dair belgelerin düzenlenmesi şeklindedir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesi, idarelerin ihalelerde saydamlık, rekabet ve kaynakların verimli kullanımı gibi temel ilkelere uyması gerektiğini belirtmektedir.
Aynı kanunun 22’nci maddesi, doğrudan temin usulü ile ihtiyaçların karşılanabilmesi için piyasa fiyat araştırması yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak, üniversitenin uygulamaları bu gerekliliği ihlal etmekte ve piyasa fiyat araştırma tutanakları, mal alım tarihinden sonra düzenlenmektedir. Bu durum, ihtiyaçların uygun şartlarla temin edilmediğini ve rekabetin sağlanmadığını göstermektedir. Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin 63’üncü maddesi de piyasa fiyat araştırma tutanağının ödeme belgelerine eklenmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Dolayısıyla, üniversitenin doğrudan temin yoluyla gerçekleştirdiği alımlarda, yasal düzenlemelere uygun hareket edilmediği ve bu durumun ihale süreçlerinde ciddi eksiklikler yarattığı anlaşılmaktadır. |
BULGU: Doğrudan Temin Suretiyle Yapılan Alımlarda Piyasa Fiyat Araştırması İşlemlerinde Hatalar Yapılması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
İzmir Demokrasi Üniversitesi tarafından doğrudan temin suretiyle gerçekleştirilen bazı mal alımlarında piyasa fiyat araştırmasının yapılmadığı ve piyasa araştırmasına ilişkin belgelerin mal teslim alınıp faturalandırıldıktan sonra düzenlendiği tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde;
“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.
denilmektedir.
Aynı Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinde ise, hangi hallerde ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile karşılanabileceği saymak suretiyle belirlenmiş ve ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçların temin edilebileceği hüküm altına alınmıştır.
Yine aynı Kanun’un “Görevlilerin ceza sorumluluğu” başlıklı 60’ıncı maddesinde ise,
“İhale yetkilisi ile ihale komisyonlarının başkan ve üyeleri ile ihale işlemlerinden sözleşme yapılmasına kadar ihale sürecindeki her aşamada görev alan diğer ilgililerin; 17 nci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulunduklarının, görevlerini kanuni gereklere uygun veya tarafsızlıkla yapmadıklarının, taraflardan birinin zararına yol açacak ihmalde veya kusurlu hareketlerde bulunduklarının tespiti halinde, haklarında ilgili mevzuatları gereğince disiplin cezası uygulanır. Ayrıca, fiil veya davranışlarının özelliğine göre haklarında ceza kovuşturması da yapılır ve hükmolunacak ceza ile birlikte tarafların uğradıkları zarar ve ziyan genel hükümlere göre kendilerine tazmin ettirilir. (Değişik son cümle: 30/7/2003-4964/36 md.) Bu Kanuna aykırı fiil veya davranışlardan dolayı hüküm giyen idare görevlileri, bu Kanun kapsamına giren işlerde görevlendirilemezler.
Bu Kanun kapsamına giren işlerden dolayı yargı organlarınca herhangi bir ceza verilmiş olanlar, bu Kanun kapsamına giren bütün kamu kurum ve kuruluşlarınca bu Kanunun ve ilgili diğer mevzuatın uygulanması ile görevli ve yetkili kadrolara atanamaz ve görev alamazlar.
(Değişik üçüncü fıkra: 30/7/2003-4964/36 md.) 5 inci maddede belirtilen ilkelere ve 62 nci maddede belirtilen kurallara aykırı olarak ihaleye çıkılmasına izin verenler ve ihale yapanlar hakkında da yukarıda belirtilen müeyyideler uygulanır.”
hükümleri yer almaktadır.
Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin “4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesinin (d) bendine göre yapılacak alımlar” başlıklı 63 üncü maddesinde de, piyasa fiyat araştırma tutanağının ödeme belgesine eklenmesi gerektiği de açıkça ifade edilmiştir.
4734 sayılı Kanun’un yukarıda da değinilen 22’nci maddesi uyarınca yapılan alımlarda ihtiyacın piyasa fiyat araştırması yapılarak karşılanması gerekmektedir. Zira, idarelerce ihtiyacın en uygun şartlarda temin edilmesi kanunun açık hükmüdür.
4734 sayılı Kanun’un yukarıda da değinilen 22’nci maddesi uyarınca yapılan alımlarda ihtiyacın piyasa fiyat araştırması yapılarak karşılanması gerekmektedir. Zira, idarelerce ihtiyacın en uygun şartlarda temin edilmesi Kanun’un açık hükmüdür.
Üniversite tarafından doğrudan temin suretiyle yapılan bazı mal alımlarında mal teslim alınıp faturalandırıldıktan sonra piyasa fiyat araştırması tutanakları düzenlenmiştir. Zira, piyasadan alınan fiyat tekliflerine ilişkin tutanakların tarihleri malın alımına ilişkin olarak düzenlenen faturaların tarihlerinden sonrasına aittir. Dolayısıyla, ihtiyaçlar saydamlığı ve rekabeti sağlayacak şekilde temin edilmemiştir. Kanun’un yukarıda da değinilen hükümleri ihlal edilmiştir.