| ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporu’nda, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından doğrudan temin ve pazarlık usulü ile yapılan alımlar için öngörülen üst limitin aşılması hususu tespit edilmiştir. Bu durum, Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin (ı) bendinde belirtilen yasal sınırın aşıldığı ifade edilmektedir. Genel Müdürlük ve Bölge Müdürlüklerince yapılan alımlarda, mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçeye konan ödenekler üzerinden %10 oranının hesabında önemli olan husus, ilgili veya bağlı birimlerin değil, kurum veya kuruluşun toplam ödeneklerinin %10’unun aşılıp aşılmamasıdır. Genel Müdürlük tarafından yapılan uygulamanın mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir. Kamu İdaresi tarafından bu hususa iştirak edilmiş olup, Bölge Müdürlüklerinin bilgilendirildiği ifade edilmiştir. |
BULGU: Doğrudan Temin ve Pazarlık Usulü İle Yapılan Alımlar İçin Öngörülen Üst Limitin Aşılması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Genel Müdürlük ve Bölge Müdürlüklerince parasal limitler dahilinde yapılan doğrudan temin ve pazarlık usulü için öngörülen yıllık limitlerin mal alımları için Kamu İhale Kurumundan uygun görüş alınmadan aşıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin (ı) bendinde, bu Kanunun 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dahilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamının, idarelerin bütçelerine bu amaçla koyacakları ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurumunun uygun görüşü olmadıkça aşılamayacağı ifade edilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “4734 sayılı Kanunun 62’nci maddesinin (ı) bendinin uygulanmasına ilişkin açıklamalar” başlıklı 21’inci maddesinde, “4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (f) bendi ve 22 nci maddesinin (d) bendine göre ihtiyaçların temininde kurum ve kuruluşlar, yıllık bütçelerinde belirlenen toplam ödenek miktarını dikkate alacaklardır. Kurum ve kuruluşlar, mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranını hesaplayacaklardır. Burada önemli olan husus, ilgili veya bağlı birimlerin değil kurum veya kuruluşun toplam ödeneklerinin %10’unun aşılıp aşılmamasıdır” düzenlemesi ile bütçe ödeneklerinin %10’unun hesaplanmasında mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin ayrı ayrı değerlendirileceği belirtilmiştir.
Anılan düzenlemeler çerçevesinde, kurumların pazarlık usulü (4734-21/f) ve temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç olmak üzere, doğrudan teminle (22/d) yapacakları alımlarının, Kamu İhale Kurumunun uygun görüşü olmadan bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu aşmaması gerekmektedir.
Genel Müdürlüğün ödenekleri incelendiğinde, mal alımları için bütçeye konulan yıl sonu itibariyle ödeneğin %10’u 89.885.718,38 iken, 2021 yılı için doğrudan temin (22/d) ve pazarlık usulleri (21/f) ile toplamda 160.137.347,77 TL harcama yapıldığı; yasal sınırın aşılmasına rağmen, aşan kısım için Kamu İhale Kurumundan uygun görüş alınmadığı tespit edilmiştir.
Bu itibarla, Genel Müdürlük tarafından yapılan söz konusu uygulamanın mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmektedir.
Kamu İdaresi tarafından bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup, Bölge Müdürlüklerinin bilgilendirildiği ifade edilmiştir.
Bahsi geçen husus, Karayolları Genel Müdürlüğü 2019 ve 2020 yılı Sayıştay Denetim Raporlarında da yer almaktadır. Kamu İdaresi tarafından söz konusu hususa ilişkin düzeltici işlem tesis edileceği ifade edilmesine rağmen, uygulamanın 2021 yılında da devam ettiği görülmüştür.
Sonuç olarak, Kurum tarafından pazarlık usulü (21/f) ve doğrudan teminle (22/d) yapılan alımlarda, Kamu İhale Kurumunun uygun görüşü alınmadan, Kanunda belirlenen yasal sınırın aşılmamasının sağlanması gerekmektedir.