|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversitelerin doğrudan temin ve pazarlık usulü ile gerçekleştirdiği mal ve hizmet alımlarında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda belirlenen %10 sınırının aşıldığını göstermektedir. Bu aşım için Kamu İhale Kurulu’ndan gerekli uygun görüş alınmamıştır. Kanunun 21. maddesi, pazarlık usulü ile yapılabilecek alımların limitlerini belirlerken, 22. madde doğrudan temin usulü ile alım yapılabileceğini açıklamaktadır. Ayrıca, 62. madde, bu alımların yıllık toplamının, belirlenen bütçe ödeneklerinin %10’unu aşamayacağını vurgulamaktadır.
Yapılan incelemelerde, doğrudan temin ve pazarlık usulü ile gerçekleştirilen alımların, ilgili mevzuatta belirtilen %10’luk sınırı aştığı tespit edilmiştir. Üniversitenin yeni kurulması, personel eksikliği ve pandemi sürecinin getirdiği acil ihtiyaçlar gibi sebeplerle bu durumun oluştuğu ifade edilmiştir. 2022 yılı itibarıyla, bu tür alımlarda sınır değerlerin aşılmaması ve gerektiğinde Kamu İhale Kurulu’ndan uygun görüş alınması gerektiği belirtilmektedir. Sonuç olarak, doğrudan temin ve pazarlık usulü ile yapılan alımlarda, bütçe ödeneklerinin %10 oranını aşmamak için Kamu İhale Kanunu’nun ilgili maddelerine uyulması önem taşımaktadır. Aksi takdirde, idarelerin yasal yükümlülüklerini yerine getirmemesi söz konusu olacaktır. |
BULGU: Doğrudan Temin ve Pazarlık Usulü ile Yapılan Mal ve Hizmet Alımlarında Kamu İhale Kurulu’nun Uygun Görüşü Alınmadan %10 Sınırının Aşılması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversite tarafından doğrudan temin ve pazarlık usulü ile yapılan mal ve hizmet alımlarında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda öngörülen %10 sınırı aşılmış, ancak bunun için Kamu İhale Kurulundan uygun görüş alınmamıştır.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinde satın alma usullerinden pazarlık usulü ve türleri açıklanmış, birinci fıkranın (f) bendinde 2021 yılı için yaklaşık maliyeti 404.732 TL’ye kadar olan mal ve hizmet alımlarının pazarlık usulü ile gerçekleştirilebileceği hüküm altına alınmıştır.
Takip eden 22’nci maddesinde ise ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile alım yapılabileceği açıklanmış ve ilgili maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde olan idarelerin 121.405 TL’ye kadar ihtiyaçlarını bu bent kapsamında temin edebileceği belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un 62’nci maddesinde idarelerce uyulması gereken diğer kurallar belirtilmiştir. İlgili maddenin birinci fıkrasının (ı) bendinde, 21 ve 22’nci madde için bahsedilen limitler kapsamında yapılacak harcamaların yıllık toplamının, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulu’nun uygun görüşü olmadıkça aşamayacağı belirtilmiştir.
Kamu İhale Kurumu tarafından yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliği’nin 21’inci maddesi ile de Kanun’un 62’nci maddesinin (ı) bendinin nasıl uygulanacağı düzenlenmiştir.
Buna göre idarelerin;
Mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranını hesaplamaları,
İhale ve harcama yapmaya yetkili birimlerinin 4734 sayılı Kanun’un 21/f ve 22/d maddeleri kapsamında yaptıkları harcamalarının, toplam ödeneklerinin %10 oranını aşıp aşmadıklarını takip etmeleri,
21/f ve 22/d maddeleri kapsamında yapacakları harcamaların yıllık bütçelerinde mal ve hizmet alımı ile yapım işleri için ayrılan ödeneklerin toplamının %10 oranını aşacağının anlaşılması halinde, üst yönetici tarafından 62’nci maddenin (ı) bendi uyarınca uygun görüş için Kamu İhale Kurumu’na başvuruda bulunmaları,
Gerekmektedir.
Doğrudan temin ve pazarlık usulü ile yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin bütçe ödenekleri, harcama tutarları ve sınırı aşan tutarları gösteren tablolar aşağıda yer almaktadır:
Tablo 10: Doğrudan Temin (22/d) ve Pazarlık Yöntemi (21/f) ile Yapılan Mal Alımları
| Bütçe Ödeneği | Bütçe Ödeneğinin %10’u |
Doğrudan Temin ve Pazarlık ile Mal Alımı Yapılan Tutar |
Sınırı Aşan Tutar |
| 23.541.772,00 TL | 2.354.177,00 TL | 3.656.196,06 TL (Bütçe Ödeneğinin %15,53’ü) |
1.302.019,06 TL |
Tablo 11: Doğrudan Temin (22/d) ve Pazarlık Yöntemi (21/f) ile Yapılan Hizmet Alımları
| Bütçe Ödeneği | Bütçe Ödeneğinin %10’u |
Doğrudan Temin ve Pazarlık ile Hizmet Alımı Yapılan Tutar |
Sınırı Aşan Tutar |
| 4.993.082,00 TL | 499.308,00 TL | 2.019.857,98 TL (Bütçe Ödeneğinin %40,45’i) |
1.520.549,33 TL |
Yapılan incelemede; doğrudan temin ve pazarlık usulünün kullanıldığı mal ve hizmet alımlarında mevzuatta belirtilen %10’luk limitin, yukarıdaki tablolarda görüleceği üzere, aşıldığı ve uygun görüş için Kamu İhale Kurumuna başvuruda bulunulmadığı tespit edilmiştir.
İdare tarafından, Üniversitenin yeni kurulması, personel eksikliği ve pandemi sürecinin beklenmedik şekilde devam etmesi sebebiyle anlık doğan ihtiyaçların bulunması, Üniversitede uzaktan eğitim yapacak yeterli sunucunun olmaması ve ayrılınan Sakarya Üniversitesinin bu konu hakkında destek verememesinden dolayı eğitim öğretimin aksamaması için acil olarak sunucu kiralama yoluna gidilmesi nedenleriyle %10 sınırının aşıldığı belirtilmiştir. 2022 yılı itibarıyla sınır değerlerin aşılmamasına, aşılmasının zorunlu olduğu durumlarda ise Kamu İhale Kurumu’ndan uygun görüş alınarak sürecin devam ettirilmesine önem verileceğine yer verilmiştir.
İdare tarafından doğrudan temin ve pazarlık usulünün kullanıldığı mal ve hizmet alımlarında, bu alımlar için ayrılan ödeneklerin toplamının %10 oranını aşacağının anlaşılması halinde, Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddenin (ı) bendi uyarınca uygun görüş için Kamu İhale Kurumu’na başvuruda bulunulmasının gerekli olduğu, uygun göüş alınmadıkça söz konusu oranın aşılmaması gerektiği değerlendirilmektedir.