| ÖZET: 4734 sayılı Kanun’un 62’nci maddesinde yer alan pazarlık usulü ve doğrudan temin usulünün parasal limitleri dahilinde yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin harcamaların yıllık toplamlarının Genel Müdürlüğün bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu aşmaması gereken sınırlamanın sağlıklı bir şekilde takip edilemediği görülmüştür. Yapılan inceleme ve incelemelerin sonucunda; Vakıflar Genel Müdürlüğü ve bölge müdürlükleri tarafından yapılan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin dosya ve Kurumun bilgi işlem sistemi EVOS üzerinden yapılan incelemelerde; 2021 yılında gerçekleştirilen alım tutarlarının Kanun’un 21 ve 22’nci maddelerinde belirtilen parasal limitlerin altında kalması sebebiyle söz konusu usullerin oldukça fazla oranda kullanıldığı görülmüştür. |
BULGU: Doğrudan Temin ve Pazarlık Usulü ile Yapılan Yıllık Harcama Toplamlarına İlişkin Sınırlamanın Sağlıklı Şekilde Takip Edilmemesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
4734 sayılı Kanun’un 62’nci maddesinde yer alan, pazarlık usulü ve doğrudan temin usulü için belirtilen parasal limitler dahilinde yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin harcamaların yıllık toplamlarının Genel Müdürlüğün bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu aşmamasına ilişkin sınırlamanın sağlıklı bir biçimde takip edilemediği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (ı) bendinde; Kanunun 21/f ve 22/d maddelerindeki parasal limitler dahilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamının, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamayacağı hükmü yer almaktadır. Bu düzenlemeyle, Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlar tarafından yapılacak mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin harcamaların, 4734 sayılı Kanun’da belirtilen temel ihale usulü olan açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulüyle yapılması amaçlanmıştır.
Söz konusu hükmün uygulanması ve Kamu İhale Kuruluna yapılan uygun görüş başvurularına ilişkin usul ve esaslar 31.12.2020 tarih ve 31351 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci Maddesinin (ı) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ ile düzenlenmiştir.
Bu Tebliğ uyarınca; 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ve temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddesinin (d) bendine göre yapılacak harcamalarda kurum ve kuruluşlar, yıllık bütçelerinde belirlenen toplam ödenek miktarını dikkate alacaklardır. Kurum ve kuruluşlar, mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranını hesaplayacaklardır.
Bu maddenin uygulanmasında önemli olan; ödenek aktarılırken veya harcama yapılırken bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından %10 oranının aşılıp aşılmadığı takip edilmesidir. %10 oranının aşılması ihtimali olması durumunda kamu idarelerinin harcama yapmadan önce Kamu İhale Kurumuna başvurarak uygun görüş alması gerekmektedir.
Vakıflar Genel Müdürlüğü ve bölge müdürlükleri tarafından yapılan mal ve hizmet alımlar ile yapım işlerinin dosya ve Kurumun bilgi işlem sistemi EVOS üzerinden yapılan incelemelerde; 2021 yılında gerçekleştirilen alım tutarlarının Kanun’un 21 ve 22’nci maddelerinde belirtilen parasal limitlerin altında kalması sebebiyle söz konusu usullerin oldukça fazla oranda kullanıldığı, EVOS sisteminde yapım işleri için yapılan ihalelerin ihale usullerinin sistemde belirtildiği ancak mal ve hizmet alımları için yapılan ihalelerde ihale usullerinin belirtilmesi sekmesinin bulunmadığı, alım türüne göre harcamaların takibi doğrudan temin, ihale ve diğer olarak yapıldığı, Kanun’un 21/f maddesi kapsamında yapılan alımların ayrıca takibinin yapılmadığı, dolayısıyla mal ve hizmet alımlarında doğrudan temin ve pazarlık usulü ile yapılan alımların toplamının Genel Müdürlüğün bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu aşıp aşmadığının takibinin yapılmadığı görülmüştür.
Kurumun 2022 yılında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62/ı maddesi uyarınca gerekli takiplerin yapılabilmesi amacıyla çalışmalar yaptığı anlaşılmıştır.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62/ı maddesi uyarınca 21/f ve 22/d maddeleri kapsamında yapılacak olan harcamaların Genel Müdürlüğün bütçesine konulan ödeneklerin %10’unu aşmaması için gerekli önlemlerin alınması ve bu amaçla EVOS sisteminin geliştirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.