|
ÖZET: Doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen mal ve hizmet alımlarında, bütçeye konulan ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulu’ndan uygun görüş alınmadan aşıldığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62. maddesi gereğince, bu tür harcamaların belirli bir sınır dahilinde yapılması gerektiği belirtilmektedir. İdareler, mal ve hizmet alımları ile yapım işlerini, belirlenen bütçe ödenekleri çerçevesinde gerçekleştirmekle yükümlüdür.
Yapılan incelemelerde, mal alımları için ayrılan 232.984.740,97 TL’lik ödeneğin %47,7’sinin, hizmet alımları için ayrılan 804.483.560,44 TL’lik ödeneğin ise %17’sinin doğrudan temin yöntemiyle kullanıldığı görülmüştür. Bu durum, mal alımlarında 87.837.179,81 TL, hizmet alımlarında ise 43.598.120,59 TL’lik kısımlar için Kamu İhale Kurulu’ndan uygunluk görüşü alınmadan işlem yapıldığını ortaya koymaktadır. İlgili mevzuat hükümleri, bu tür harcamaların denetimini ve uygunluk görüşü alınmasını zorunlu kılmaktadır. |
BULGU: Doğrudan Temin Yoluyla Yapılan Mal ve Hizmet Alımlarında Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Doğrudan temin usulü ile yapılan mal alımlarında, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin (ı) bendinde öngörülen %10’luk sınırın aşılmış olmasına rağmen, aşan kısım için Kamu İhale Kurulundan uygun görüş alınmadığı görülmüştür.
Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerine göre yürütülmektedir
Bu Kanun’nun 22’nci maddesi hükümlerine göre idarelerin, belirlenen sınırlar dahilinde mal ve hizmet alımları ile yapım işlerini ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak karşılamaları mümkün bulunmaktadır. Ancak,“İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (ı) bendinde, “Pazarlık usulü” başlıklı 21’inci maddesi ve “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesindeki parasal limitler dahilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamının, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşılamayacağı ifade edilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “4734 sayılı Kanunun 62’nci maddesinin (ı) bendinin uygulanmasına ilişkin açıklamalar” başlıklı 21’inci maddesinde madde metni daha ayrıntılı olarak ele alınmış olup özetle; kurumların 21 (f) pazarlık ve 22 (d) doğrudan temin usulü (temsil ağırlama faaliyetleri kapsamındaki alımlar hariç) ile yapacakları harcamalardaki %10’luk sınırın hesaplamasında, yıllık bütçelerinde belirlenen toplam ödenek miktarının dikkate alınacağı ve kurum ve kuruluşların, mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine konulan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranını hesaplayacakları belirtilmiştir.
Ayrıca Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşların, ihale ve harcama yapmaya yetkili birimlerinin pazarlık ve doğrudan temin kapsamında yaptıkları harcamalarının, toplam ödeneklerinin %10 oranını aşıp aşmadıklarını takip etmeleri gerektiği ve kurumların mal ve hizmet alımı ile yapım işleri ödeneklerinin aktarılması ile ilgili işlemleri yaparken veya bunların harcamalarını belirlerken bu durumu göz önünde bulundurması gerektikleri hususu da hükme bağlanmıştır.
Yukarıda ifade edilen mevzuat hükümleri çerçevesinde, kurumların pazarlık usulü ve temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak harcamalar hariç doğrudan temin usulü ile yapacakları alımların yıllık toplamının, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmaksızın bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu aşmaları mümkün bulunmamaktadır.
İdarenin hesaplarında yapılan incelemede, mal alımları için 232.984.740,97 TL ödenek ayrıldığı ve bu ödeneğin 111.135.653,91 TL’sinin doğrudan temin yöntemiyle kullanılarak mal alımı yapıldığı tespit edilmiştir. Bu tutar, ayrılan toplam ödeneğin %47,7’sine karşılık gelmektedir. Benzer şekilde, hizmet alımları için 804.483.560,44 TL ödenek ayrılmış olup, bunun 124.046.476,63 TL’si doğrudan temin yöntemiyle hizmet alımı için kullanılmıştır. Bu tutar ise ayrılan toplam ödeneğin %17’sine tekabül etmektedir. Mal alımlarında ödeneklerin %10’unu aşan 87.837.179,81 TL, hizmet alımlarında ise 43.598.120,59 TL’lik kısım için Kamu İhale Kurumu’ndan uygunluk görüşü alınması gerekirken, bu görüş alınmadan alım yapıldığı belirlenmiştir.