ÖZET: Diyarbakır Çermik Belediyesi’nde doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen bazı işlerin, belirli bir süre gerektirmesine rağmen sözleşme yapılmadan yürütüldüğü tespit edilmiştir. 22.08.2009 tarihli Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddeleri, bu tür alımların sözleşmeye bağlanmasını zorunlu kılmaktadır. Özellikle, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22. maddesi uyarınca, belli bir süre gerektiren alımların sözleşme imzalanmadan gerçekleştirilmesi uygun değildir.

Kamu İdaresi, doğrudan temin yöntemiyle yapılan alımlarda sözleşme yapıldığını ve örnek olarak 17/02/2025 tarihli bir alımın gösterildiğini belirtmiştir. Ancak, yapılan incelemeler sonucunda, sözleşme yapılmadan gerçekleştirilen alımların, yasal düzenlemelere aykırı olduğu anlaşılmaktadır. Bu durum, kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından önemli bir sorun teşkil etmektedir.

Sonuç olarak, Kamu İhale Kanunu’nun 22. maddesi çerçevesinde, belirli bir süre gerektiren alımların mutlaka sözleşmeye bağlanması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu bağlamda, sözleşmesiz gerçekleştirilen alımların detayları da raporda yer almaktadır.

BULGU: Doğrudan Temin Yöntemiyle Alımı Gerçekleştirilen Bazı İşlerin Yapımının Belli Bir Süre Gerektirdiği Halde Söz Konusu İşlerde Sözleşme Yapılmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Diyarbakır Çermik Belediyesinde doğrudan temin yöntemiyle alımı gerçekleştirilen ve aşağıdaki tabloda yer verilen bazı işlerin yapımının belli bir süre gerektirdiği, ancak söz konusu işlerde sözleşme yapılmadığı tespit edilmiştir.

22.08.2009 tarih ve 27327 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Kamu İhale Genel Tebliğinin; “Doğrudan Temine İlişkin Açıklamalar” başlıklı 22’inci maddesinin (Mülga madde: 11/7/2023-32245 R.G./1. md., yürürlük: 1/2/2024) 22.1.1.3 numaralı alt bendinde; “Bu madde kapsamında alımı yapılacak malın teslimi veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanması zorunlu olup bir defada yapılacak alımlarda sözleşme yapılması idarelerin takdirindedir. Buna karşılık, 22 nci maddenin (c) bendi kapsamında yapılan alımlarda ise madde metninde belirtildiği üzere sözleşme yapılması zorunludur.” denilmektedir.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesine göre doğrudan temin yöntemiyle yapılacak alımlara ilişkin usul ve esasların düzenlendiği 11.07.2023 tarih ve 32245 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak 1/2/2024 tarihinde yürürlüğe giren Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğin “Alımlara ilişkin uygulama esasları” başlıklı 4 üncü maddesinin 5 inci fıkrasında; “(5) Teslimi, sunumu veya yapımı belli bir süreyi gerektiren alımlar ile Kanunun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında yapılan alımlarda sözleşme imzalanması zorunludur.” düzenlemesi yer almaktadır.

Kamu İdaresi cevabında, Doğrudan temin yöntemi ile alımı gerçekleştirilen ve yapımı belli bir süreyi gerektiren alımlarda sözleşme yapılmakta olduğu ve 17/02/2025 tarih ve 132 yevmiye no ile yapılan alımın da örnek gösterildiği ifade edilmiştir.

Sonuç olarak; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesi kapsamında gerçekleştirilen ve yapımı belli bir süreyi gerektiren alımların sözleşmeye bağlanması gerektiği değerlendirilmektedir.

Tablo 7: Belli Bir Süreyi Gerektirdiği Halde Sözleşme Yapılmadan Yapılan Satın Almalar

Sıra No Ödeme Emri Yevmiye Tarihi ve No.su İlgili Firma- Yapılan İşin Konusu Toplam Ödeme Tutarı (KDV Dahil)
22.03.2024
296
NAK.PETR..İNŞ. Kamyon Kiralama işi 120.000,00 TL
17.07.2024
617
NAK.PETR..İNŞ.
Kayagediği
Mahallesi yol yapım işi
715.020,00 TL
29.03.2024
351
İNŞ.İTH.İHR.
TAR.HAY.LTD.ŞTİ. Muhtelif sokaklarda Kilitli parke taşı yapım işi
696.000,00 TL
18.09.2024
844
İNŞ.İTH.İHR.
TAR.HAY.LTD.ŞTİ. Armağantaşı Mahallesi Yol yapım işi
673.872,00 TL
25.06.2024
534
LOJ.İNŞ.TAAH.
Kaplıcaların Çevre
Düzenlemesi işi
360.000,00 TL