|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiği alımlarda mevzuata aykırı durumlar tespit etmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22. maddesinin (a) ve (c) bentleri çerçevesinde yapılan alımlarda, ilgili mevzuat hükümlerine uyulmadığı belirlenmiştir. Özellikle, (a) bendi kapsamında yapılan hakediş yazılımı alımında, piyasa fiyat araştırması yapılmadığı ve alımın gerekçelerinin yeterince açıklanmadığı görülmüştür. Ayrıca, ihtiyaç duyulan mal veya hizmetin teknik özellikleri ile alternatif ürünlerin değerlendirilmesi gibi hususların belgelenmediği tespit edilmiştir.
Benzer şekilde, (c) bendi kapsamında gerçekleştirilen kent bilgi sistemi yazılımı alımında da, sözleşmenin temelini oluşturan teknik şartnamenin eksik olduğu ve tek kaynak temin formunda ihtiyaçla ilgili bilgilerin yeterince netleştirilmediği ortaya çıkmıştır. Kamu idaresi, bu tespitler doğrultusunda 2025 yılı alım süreçlerinde mevzuata uygun işlemler gerçekleştireceğini belirtmiştir. Kamu İdaresi’nin, 4734 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri çerçevesinde alımlarda mevzuata tam uyum sağlaması önem arz etmektedir. |
BULGU: Doğrudan Temin Yöntemiyle Gerçekleştirilen Alımlarda Mevzuata Uygun Olmayan Hususlar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (a) ve (c) bentleri kapsamında gerçekleştirilen alımlarda ilgili mevzuat hükümlerine uyulmadığı görülmüştür.
a-) 4734 Sayılı Kanun’un 22’nci Maddesinin (a) Bendi Kapsamında Gerçekleştirilen Alımda Mevzuata Uygun Olmayan Hususlar Bulunması
Kamu İdaresince 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (a) bendi kapsamında gerçekleştirilen alımda ilgili mevzuat hükümlerine uyulmadığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “Temel İlkeler” başlıklı 5’nci maddesinde; İdarelerin, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu ve bu Kanun’a göre yapılacak olan ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel usuller olduğu belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesinin (a) bendinde; ihtiyacın sadece gerçek veya tüzel tek kişi tarafından karşılanabileceğinin tespit edilmesi halinde; ihale komisyonu kurma ve 10’ncu maddede yer alan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasa fiyat araştırması yapılmak suretiyle temin edilebileceği belirtilmiştir.
Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in “İhtiyacın Gerçek veya Tüzel Tek Kişiden Temini” başlıklı 11’nci maddesinde; ihtiyacın sadece gerçek veya tüzel tek kişi tarafından karşılanabileceğinin tespit edilmesi halinde, Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında alım yapılabileceği, alım yapılmadan önce, alımın gerçek veya tüzel tek kişiden yapılma sebeplerinin ayrıntılı, net ve objektif bir biçimde ortaya konulacağı, anılan bentte belirtilen hükümlerin uygulanabilir olmasını sağlayan sebeplerin ayrıntılı şekilde belirtilip, bu sebeplere ilişkin belgelerin onay belgesine ekleneceği ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’un 22’nci maddesinin (a) bendi kapsamında gerçekleştirilen hakediş yazılımı alımı işinde, tek kaynak temin formuna yer verilmeyip söz konusu alıma ilişkin olarak piyasa fiyat araştırması yapılmadığı, alımın gerçek veya tüzel tek kişiden yapılma sebeplerinin ayrıntılı, net, objektif bir şekilde ortaya konulmadığı, söz konusu alıma ilişkin ihtiyacın niteliği, ihtiyaç konusu mal veya hizmetin ayrıntılı teknik özellikleri, ne amaçla kullanılacağı, bu amacı en az aynı verimlilik, etkinlik ve fonksiyonellikle karşılayabilecek diğer ürün/model/marka vb. bulunup bulunmadığının tespit edilip bunlara ilişkin belgelerin onay belgesine eklenmediği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında söz konusu tespitler dikkate alınarak 2025 yılına ait alım sürecinde ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde işlem tesis edildiği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin (a) bendi kapsamında yapılacak alımlarda ilgili mevzuat hükümlerine uyulması gerekmektedir.
b-) 4734 Sayılı Kanun’un 22’nci Maddesinin (c) Bendi Kapsamında Gerçekleştirilen Alımda Mevzuata Uygun Olmayan Hususlar Bulunması
Kamu İdaresince 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (c) bendi kapsamında gerçekleştirilen alımda ilgili mevzuat hükümlerine uyulmadığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin (c) bendinde; mevcut mal, ekipman, teknoloji veya hizmetlerle uyumun ve standardizasyonun sağlanması için zorunlu olan mal ve hizmetlerin, asıl sözleşmeye dayalı olarak düzenlenecek ve toplam süreleri üç yılı geçmeyecek sözleşmelerle ilk alım yapılan gerçek veya tüzel kişiden, ihale komisyonu kurma ve 10’ncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçların temin edilebileceği belirtilmiştir.
Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in “Mal ve Hizmetlerin İlk Alım Yapılan Gerçek veya Tüzel Kişiden Temini” başlıklı 13’ncü maddesinde ise; mevcut mal, ekipman, teknoloji veya hizmetlerle uyumun ve standardizasyonun sağlanması için zorunlu olan mal ve hizmetlerin, ilk alım yapılan gerçek veya tüzel kişiden asıl sözleşmeye dayalı olarak düzenlenecek ve toplam süreleri üç yılı geçmeyecek sözleşmelerle, Kanunun 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında temin edilebileceği, anılan bent kapsamında alım yapabilmek için idarelerin teknik birimlerince, mevcut mal, ekipman, teknoloji veya hizmetlerle uyumun ve standardizasyonun sağlanmasının zorunlu olduğunun tespit edilmesi gerektiği, ihtiyacın, asıl sözleşmeye bağlanan mal ve hizmet alımıyla ilgili olarak önceden öngörülmemekle birlikte asıl ihtiyacın gereği olarak ortaya çıkmasına ve tamamlayıcı nitelikte olmasına dikkat edilmesi gerektiği ve söz konusu Tebliğ’in 11’nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen işlem ve tespitlerin yapılmasının zorunlu olduğu belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin (c) bendi kapsamında yapılan gerçekleştirilen kent bilgi sistemi yazılımı işinde, sözleşmenin temelini oluşturan teknik şartnamenin bulunmadığı, tek kaynak temin formunda ihtiyaca ilişkin bilgilerin net, objektif bir şekilde ortaya konulmadığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında söz konusu tespitler dikkate alınarak 2025 yılına ait alım sürecinde ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde işlem tesis edildiği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin (c) bendi kapsamında gerçekleştirecek alımlarda ilgili mevzuat hükümlerine uyulması gerekmektedir.