|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiği araç kiralama hizmet alımlarında mevzuata aykırı uygulamalara dikkat çekmektedir. Özellikle, akaryakıt dahil araç kiralama işlemlerinin gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. 237 sayılı Taşıt Kanunu’na göre, kurumların taşıt ihtiyaçlarının hizmet alımı yoluyla karşılanması esastır ve bu hizmetlerin akaryakıt hariç olması gerekmektedir. İncelemelerde, “Ramazan Ayı Nedeni ile İhtiyaçlı Vatandaşlarımıza Gıda Kolisi Dağıtımı Yapmak İçin” yapılan araç kiralama işleminin akaryakıt dahil olarak gerçekleştirildiği belirlenmiştir.
Ayrıca, muayene ve kabul evraklarının gerçeğe aykırı düzenlendiği görülmüştür. Muayene ve kabul komisyonlarının, sözleşme şartlarına uygunluğu kontrol etmesi gerektiği belirtilmesine rağmen, bazı durumlarda araçların teknik şartnamelere uygun olmadığı halde kabul edildiği tespit edilmiştir. Örneğin, dizel olarak belirtilen araçların benzinli veya LPG’li olarak sunulması ve muayene komisyonunun bu aykırılıkları tutanak altına almadan kabul etmesi dikkat çekmektedir. Bu durum, idarenin daha düşük standartlarda araçlar kullanmasına ve dolayısıyla daha yüksek maliyetler ödemesine yol açabilir. Son olarak, otobüs kiralama hizmet alımına ilişkin sözleşmelerde de mevzuata aykırı hükümler bulunduğu belirlenmiştir. 237 sayılı Taşıt Kanunu’na göre, hizmet alımı suretiyle edinilen taşıtların bakım ve onarım giderlerinin yükleniciye ait olması gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak, yapılan incelemelerde bu yükümlülüklerin ihlal edildiği görülmüştür. Kamu İdaresi, araç kiralama işlemlerinin mevzuata uygun yürütüleceğini belirtse de, mevcut uygulamalar bu taahhütle çelişmektedir. |
BULGU: Doğrudan Temin Yöntemiyle Gerçekleştirilen Araç Kiralama Hizmet Alımlarında Hatalı Uygulamalar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinin 2024 yılı içerisinde doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiği araç kiralama hizmet alımlarında mevzuata aykırı hususlar tespit edilmiştir.
Araç Kiralama Hizmet Alımının Akaryakıt Dahil Şekilde Gerçekleştirilmesi
Kamu idaresi tarafından mevzuata aykırı şekilde, akaryakıt dahil araç kiralama hizmet alımı gerçekleştirildiği görülmüştür.
237 sayılı Taşıt Kanunu’nun “Kurumların Edinebilecekleri Taşıtlar” başlıklı 7’nci maddesinde kurumların taşıt ihtiyaçlarının hizmet alımı suretiyle karşılanmasının esas olduğu düzenlenmiştir. Söz konusu Kanun’un 12’nci maddesinde hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtların cinsi, adedi, yaşı, hangi hizmetlerde kullanılacağı, kaynağı, yabancı menşeli olup olmayacağı ve diğer hususlar ile ilgili usul ve esasların Cumhurbaşkanı tarafından belirleneceğine hükmedilmiştir.
01.04.2006 tarih ve 26126 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usulller’in “Genel Esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinin 1’inci fıkrasının (ç) numaralı alt bendinde taşıtların yakıt hariç şoförlü veya şoförsüz edinilebileceği düzenlenmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; kurumların taşıt edinmesinde hizmet alımı usulünün esas olduğu, bu hizmet alımının da akaryakıt hariç olması gerektiği görülmektedir.
Yapılan incelemede, mevzuata aykırı olarak “Ramazan Ayı Nedeni ile İhtiyaçlı Vatandaşlarımıza Gıda Kolisi Dağıtımı Yapmak İçin 6 Adet Şoför ve Yakıt Dahil Araç Kiralama” işinin akaryakıt dahil olarak gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, araç kiralama işlemlerinin mevzuata uygun yürütüleceği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından taşıt edinilmesi amacıyla yapılan hizmet alımlarının akaryakıt hariç olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Muayene ve Kabul Evraklarının Gerçeğe Aykırı Düzenlenmesi
Doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen araç kiralama hizmet alımlarında muayene ve kabul evraklarının gerçeğe aykırı düzenlendiği görülmüştür.
İdare tarafından doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen araç kiralama hizmet alımlarına ilişkin sözleşmelerde muayene ve kabul işlemlerinin Hizmet Alımları Muayene ve Kabul Yönetmeliği ve Hizmet Genel Şartnamesi hükümlerine göre yürütüleceğine ilişkin hükümler bulunmaktadır.
Hizmet Alımları Muayene ve Kabul Yönetmeliği’nin “Muayene ve Kabul Komisyonlarının Kuruluşu” başlıklı 5’inci maddesinde en az üç kişiden oluşan bir muayene ve kabul komisyonunun oluşturulması gerektiği düzenlenmiştir. Aynı Yönetmelik’in “Muayene ve Kabul Komisyonlarının Görevleri” başlıklı 6’ncı maddesinde; komisyonun, kurulduğu tarihten itibaren on (10) günü geçmemek üzere idarece belirlenen süre içinde işyerine, işyeri öngörülmeyen işlerde ise sözleşmesinde işin kabulü için belirlenen yere giderek yüklenici tarafından gerçekleştirilen işleri Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 44 – 49’uncu maddelerine göre inceleyeceği, muayene edeceği ve işin niteliğinin ihtiyaç göstermesi halinde gerekli gördüğü kısımların incelemesini ve gerekli görürse işletme ve çalışma deneylerini yapacağı, kabule engel bir durum bulunmadığı taktirde, işin kabulünü yapacağı düzenlenmiştir.
Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Hizmetin Kabulü” başlıklı 44’üncü maddesinde muayene ve kabul komisyonunun, işin sözleşme ve eklerinde belirtilen şartlara uygun olarak tamamlanıp tamamlanmadığını kontrol etmesi gerektiğini düzenlemiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; kurulan muayene ve kabul komisyonunun, işin sözleşme ve eklerinde yer alan şartlara uygun olarak yerine getirilip getirilmediğini kontrol etmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede,
20.03.2024 tarihinde verilen harcama talimatına istinaden doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen” Ramazan Ayı Nedeni ile İhtiyaçlı Vatandaşlarımıza Gıda Kolisi Dağıtımı Yapmak İçin 6 Adet Şoför ve Yakıt Dahil Araç Kiralama” hizmet alımına ait teknik şartnamede araçların yakıt cinsinin dizel olacağı belirtilmesine rağmen firmanın sunduğu altı araçtan üçünün benzinli veya LPG’li olduğu, muayene ve kabul komisyonunun bu aykırılığı tutanak altına almadan araçları kabul ettiği,
29.12.2023 tarihinde verilen harcama talimatına istinaden doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen “Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğünde 5 Ay Boyunca Kullanılmak Üzere 1 Adet Binek Araç Kiralama” hizmet alımına ait teknik şartnamede araçların yakıt cinsinin dizel olacağı belirtilmesine rağmen, firmanın yakıt cinsi LPG olan aracı sunduğu ve muayene kabul komisyonunun bu aykırılığı tutanak altına almadan aracı kabul ettiği,
04.01.2024 tarihinde verilen harcama talimatına istinaden doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen “Fen işleri Müdürlüğünde Çalışan Personelin 6 Ay Boyunca Götürüp Getirilmesi İçin Bir Adet Servis Aracı Kiralaması” hizmet alımına ait teknik şartnamede aracın silindir hacminin 2500 cc olması gerektiği belirtilmesine rağmen firma tarafından silindir hacmi 1995 cc olan araç sunulduğu ve muayene ve kabul komisyonunun bu aykırılığı tutanak altına almadan aracı kabul ettiği,
10.01.2024 tarihinde verilen harcama talimatına istinaden “Temizlik İşleri Müdürlüğünde Çalışan Personelin 6 Ay Boyunca Götürüp Getirilmesi İçin Bir Adet Servis Aracı Kiralaması” hizmet alımında ait teknik şartnamede aracın 2016 model ve üstü olması zorunlu tutulmasına rağmen firma tarafından 2008 model araç sunulduğu, muayene ve kabul komisyonunun bu aykırılığı tutanak altına almadan aracı kabul ettiği tespit edilmiştir.
Yukarıda açıklanan hususlarda görüldüğü üzere muayene kabul işlemlerinin eksik yerine getirilmesi nedeniyle şartnamede belirtilen standartlardan daha düşük standartlarda araçlar İdare tarafından kullanılmıştır. Ayrıca fiyat araştırması aşamasında firmaların teknik şartnamede yer alan şartlara göre fiyat verdiği göz önünde bulundurulduğunda, şartnameye aykırı araçların kabulü durumunda standardı daha düşük araca daha yüksek ücret ödeme ihtimali ortaya çıkmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, araç kiralama işlemlerinin mevzuata uygun yürütüleceği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından muayene ve kabul komisyonunun işin sözleşmesinde ve eklerinde yer alan şartlara uygun olup olmadığını kontrol etmesi ve hizmetin gereklerine göre kabul işlemlerini yerine getirmesi gerekmektedir.
Otobüs Kiralanması Hizmet Alımı İşi İçin Genel Esaslara Aykırı Sözleşme Düzenlenmesi
Kamu idaresi tarafından doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen otobüs kiralaması hizmet alımına ait sözleşmede Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’e aykırı hüküm bulunduğu görülmüştür.
237 sayılı Taşıt Kanunu’nun “Kurumların Edinebilecekleri Taşıtlar” başlıklı 7’nci maddesinde kurumların taşıt ihtiyaçlarının hizmet alımı suretiyle karşılanmasının esas olduğu düzenlenmiştir. Söz konusu Kanun’un 12’nci maddesinde hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtların cinsi, adedi, yaşı, hangi hizmetlerde kullanılacağı, kaynağı, yabancı menşeli olup olmayacağı ve diğer hususlar ile ilgili usul ve esasların Cumhurbaşkanı tarafından belirleneceğine hükmedilmiştir.
01.04.2006 tarih ve 26126 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in “Genel Esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; hizmet alımı suretiyle edinilen taşıtların, her türlü vergi, sigorta ve bakım-onarım gibi giderlerinin yükleniciye ait olduğu düzenlenmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde hizmet alımı suretiyle edinilen taşıtların her türlü bakım-onarım giderinin yükleniciye ait olacağı görülmektedir.
Yapılan incelemede, 10.01.2024 tarihinde verilen harcama talimatına istinaden gerçekleştirilen “Hukuk ve İmar Müdürlükleri Keşif Heyetlerinde Kullanılmak Üzere Bir Adet Otobüs Kiralama” hizmet alımına ait sözleşmede, “Sözleşme tarihinden itibaren sözleşmenin bitiş tarihi arasındaki zaman zarfında meydana gelecek her türlü arıza, trafik borcu, bakım, onarım, lastik ve yakıt giderleri kiralayana aittir” şeklinde hüküm bulunduğu tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, araç kiralama işlemlerinin mevzuata uygun yürütüleceği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından hizmet alımı suretiyle edinilen taşıtlara ilişkin düzenlenen sözleşmelerin 237 sayılı Taşıt Kanunu’na ve Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’e aykırı olmaması gerekmektedir.