|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay denetim raporları, doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen alımlarda bazı hatalar ve eksiklikler tespit etmiştir. Özellikle, belirli bir süre gerektiren hizmet alımlarında sözleşme yapılmadığı ve bu taahhütlerin bedellerinin hakediş raporu olmaksızın ödendiği belirlenmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği’ne göre, süre gerektiren alımların sözleşmeye bağlanması zorunludur. Ayrıca, Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği, bu tür ödemelerin hakediş raporlarıyla belgelenmesini şart koşmaktadır.
Denetimlerde, Mardin Artuklu Üniversitesi tarafından doğrudan teminle yapılan ve sözleşme imzalanmadan gerçekleştirilen bazı işler tespit edilmiştir. Örneğin, taşıma ve temizlik hizmetleri gibi işler için gerekli sözleşmeler yapılmamıştır. Bu durum, mevzuat hükümlerinin ihlaline yol açmakta ve kamu idaresinin mali işlemlerinin güvenilirliğini zedelemektedir. Sonuç olarak, doğrudan teminle yapılan alımlarda sözleşme yapılması ve hakediş raporlarının düzenlenmesi gereklidir. Kamu idaresi, bu bulgulara katıldığını ve gelecekte daha dikkatli olunacağını belirtmiştir. Bu bağlamda, ilgili mevzuat hükümlerinin titizlikle uygulanması ve gerekli belgelerin eksiksiz bir şekilde hazırlanması önem arz etmektedir. |
BULGU: Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılan Alımlarda Hata ve Eksikliklerin Bulunması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Doğrudan temin usulüyle yaptırılan hizmet alımlarında, belli bir süre gerektiren işler için sözleşme yapılmadığı ve sözleşme hükümlerine göre yerine getirilen taahhütlerin bedellerinin hakediş raporu düzenlenmeden ödendiği görülmüştür.
A- Doğrudan teminle gerçekleştirilen ve belirli bir süre içeren işlerin sözleşmeye bağlanmaması
Doğrudan teminle gerçekleştirilen ve belli bir süre gerektiren işler için sözleşme yapılmadığı görülmüştür.
20.06.2021 tarih ve 31517 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Doğrudan temine ilişkin açıklamalar” başlıklı 22.1.1.3’üncü maddesinde; doğrudan teminle alımı yapılacak malın tesliminin veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanmasının zorunlu olduğu; bir defada yapılacak alımlarda sözleşme yapılmasının ise idarelerin takdirinde olduğu hüküm altına alınmıştır.
27.12.2014 tarihli ve 29218 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin “Hakediş raporu” başlıklı 7’nci maddesinde de ihale veya doğrudan temin usulüyle yapılacak yapım işleri ile hizmet alımlarında, sözleşme hükümlerine göre yerine getirilen taahhütlerin bedellerinin ödenmesinde Yapım İşleri Hakediş Raporu (Örnek 3) ile Hizmet İşleri Hakediş Raporunun (Örnek 4) düzenleneceği hükme bağlanmıştır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre, malın tesliminin, hizmetin veya yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda alımın bir sözleşmeye bağlanması zorunlu olup bu işler kapsamında sözleşme hükümlerine göre yerine getirilen taahhütlerin bedellerinin ödenmesinde Hakediş Raporunun düzenlenmesi gerektiği açıktır.
Kamu idaresi cevabında, bulguda yer alan tespite katılındığı ve bundan sonraki süreçte konuya hassasiyet gösterileceği ifade edilmiştir.
Yapılan denetimlerde, Mardin Artuklu Üniversitesi tarafından doğrudan teminle yaptırılan ve belli bir süreyi gerektirdiği anlaşılan, aşağıdaki tabloda örnekleri verilen işler için sözleşme imzalanmadığı tespit edilmiştir.
Tablo 5:Sözleşme İmzalanması Gerektiği Halde Sözleşmesiz Yaptırılan İşler
| İşin Adı | İşin Tutarı (KDV Dahil) -TL- |
| Midyat ve Sanat Tasarım Fakültesi Taşıma İşi | 172.280,00 |
| Mimarlık Fakültesi ve BESYO Taşıma İşi | 230.100,00 |
| Midyat Sanat Tasarım Fakültesi Temizlik Hizmet İşi | 53.100,00 |
| Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınav Hizmet Alımı | 49.700,00 |
| Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınav Hizmet Alımı | 55.500,00 |
Bu itibarla, doğrudan teminle yapılan teslimi veya yapılması belli bir süreyi gerektiren işlerin sözleşmeye bağlanması ve bu işlerin ödemesinin yapılabilmesi için sözleşme hükümlerine göre yerine getirilen taahhütlerin hakediş raporuyla belgelendirilmesi gerekmektedir.
B- Hizmet alımlarında hakediş raporu düzenlenmeden ödeme yapılması
Doğrudan temin usulüyle yaptırılan hizmet alımlarında, sözleşme hükümlerine göre yerine getirilen taahhütlerin bedellerinin hakediş raporu düzenlenmeden ödendiği görülmüştür.
27.12.2014 tarihli ve 29218 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin “amaç” başlıklı birinci maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde malî işlemlerin gerçekleştirilmesi ve muhasebeleştirilmesi kapsamında, harcamalarda ödeme belgesine bağlanacak kanıtlayıcı belgelerin ve bunlardan bu Yönetmelikte düzenlenmesi gerekenlerin şekil ve türlerini belirlemek olduğu düzenlenmiştir.
Mezkur Yönetmelik’in “Hakediş raporu” başlıklı 7’nci maddesinde ihale veya doğrudan temin usulüyle yapılacak yapım işleri ile hizmet alımlarında, sözleşme hükümlerine göre yerine getirilen taahhütlerin bedellerinin ödenmesinde Yapım İşleri Hakediş Raporu (Örnek 3) ile Hizmet İşleri Hakediş Raporunun (Örnek 4) düzenleneceği, Yapım İşleri Hakediş Raporunun, yapım işlerinde yükleniciye ödenecek ara ve kesin hakediş tutarının hesaplanmasına esas olan belgelerden oluştuğu ve yapımın türüne göre ilgili sayfalar ve gerekli görülen diğer belgeler düzenlenerek yüklenici ve yapı denetim elemanlarınca imzalanacağı ve yetkili makamca onaylanacağı, Hizmet İşleri Hakediş Raporunun ise hizmet işlerinde yükleniciye ödenecek ara ve kesin hakediş tutarının hesaplanmasına esas olan belgelerden oluştuğu ve hizmetin türüne ve işin özelliğine göre yalnızca ilgili sayfalar ve gerekli görülen diğer belgeler düzenlenerek yüklenici ve kontrol elemanlarınca imzalanacağı ve yetkili makamca onaylanacağı hüküm altına alınmıştır.
Mezkûr Yönetmelik’in ekindeki örnek 3 ve 4’te yer alan Yapım İşleri ve Hizmet İşleri Hakediş Raporu şu belgelerden oluşmaktadır: hakediş raporu, dizi pusulası, ağırlık oranları temsil katsayıları, metraj icmali, fiyat farkı hesap tablosu, ihzarat tespit tutanağı, yıllık ödenek dilimleri, yapılan işler listesi, hakediş özeti, hakediş icmali.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesi 3’üncü fıkrasında muhasebe yetkililerinin ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeleri üzerinde yetkililerin imzasını, ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını, maddi hata bulunup bulunmadığı ve hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri kontrol etmekle yükümlü olduğu, aynı maddenin devamında ise, muhasebe yetkililerinin yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda ifade edilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği kapsamında yer alan kamu idarelerince, ihaleli veya doğrudan temin usulüyle yapılacak yapım işleri ve hizmet alımlarında, sözleşme hükümlerine göre yerine getirilen taahhütlerin bedellerinin ödenebilmesi için ilgisine göre Yönetmelikte ifade edilen hakediş raporlarından birinin düzenlenmesi gerektiği ve bu belgeler temin edilmeden de muhasebe yetkilisinin ödeme yapamayacağı anlaşılmaktadır.
Yapılan denetimlerde, doğrudan temin usulüyle gerçekleştirilen hizmet alımlarının ödenmesinde ilgili hakediş raporlarının düzenlenmediği ancak buna rağmen muhasebe yetkilisinin ödeme yaptığı görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında, bulguda yer alan tespite katılındığı ve bundan sonraki süreçte konuya hassasiyet gösterileceği ifade edilmiştir.
Bu itibarla, söz konusu mevzuat hükümlerinin uygulanması zorunlu olup denetime esas bilgi ve belgeler ile hakediş raporlarının eksiksiz bir şekilde düzenlenerek ödeme dosyalarına eklenmesi gerekmektedir.